بهنقل از ایسنا و با استناد به یک مقام آمریکایی، جان راتکلیف، رئیس سابق سازمان اطلاعات مرکزی ایالات متحده (سیا)، مدعی شده است که حملات اخیر آمریکا علیه ایران تنها تأسیسات تبدیل فلز در سایت اصفهان را هدف گرفته و این اقدام بهزعم وی، «ضربهای سنگین» به برنامه هستهای جمهوری اسلامی وارد کرده است—ضربهای که به گفته او، غلبه بر آن ممکن است سالها زمان ببرد.
به ادعای همین منبع، راتکلیف در جریان یک جلسه استماع محرمانه با قانونگذاران آمریکایی این ارزیابی را ارائه کرده است. این اظهارات در حالی بیان میشود که کاخ سفید و دولت دونالد ترامپ هنوز پاسخی شفاف درباره ابعاد خسارات واردشده به تأسیسات ایران، پیش از آغاز آتشبس با اسرائیل در هفته گذشته، ارائه نکردهاند.
بنا بر روایت مقام مذکور، جامعه اطلاعاتی ایالات متحده معتقد است بخش قابلتوجهی از ذخایر اورانیوم غنیشده ایران احتمالاً در زیر آوار سایتهای اصفهان و فردو مدفون شدهاند. به باور آنها، حتی اگر بخشی از اورانیوم قابل بازیابی باشد، از دست رفتن تأسیسات حیاتی تبدیل فلز، توان فنی ایران برای دستیابی به تسلیحات اتمی را برای سالها مختل میکند.
با این حال، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در گفتوگو با یک شبکه خبری آمریکایی روایت متفاوتی ارائه کرده و گفته است که تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان در پی حملات دچار آسیب شدهاند، اما بهطور کامل نابود نشدهاند. او تصریح کرده که بخشی از اورانیوم غنیشده ایران همچنان سالم باقیمانده و تهران نیز هنوز به دانش فنی لازم برای ادامه فعالیتهای هستهای دسترسی دارد.
گروسی با تأکید بر اهمیت مسیر دیپلماتیک گفت: «شما نمیتوانید دانش یا ظرفیتهایی را که وجود دارد، از بین ببرید.» این اظهار نظر اشاره دارد به اصل کلیدی در زمینه فناوری هستهای: تخریب سختافزار ممکن است روند پیشرفت را کند کند، اما مادامی که زیرساخت دانشی و انسانی باقی بماند، مسیر بازسازی همواره وجود خواهد داشت.
اختلاف روایت میان مقامهای اطلاعاتی آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بار دیگر نشان میدهد که نگاه امنیتی و نگاه فنی به برنامه هستهای ایران لزوماً همپوشانی ندارند. در حالی که محافل اطلاعاتی اغلب از منظر بازدارندگی و مهار سیاسی به ماجرا نگاه میکنند، نهادهایی همچون آژانس بر تداوم ظرفیتهای علمی و فنی ایران تمرکز دارند. در این میان، آنچه کمتر مورد توجه قرار میگیرد، پیچیدگی واقعی فعالیتهای هستهای در ایران است که تنها با ارزیابیهای دقیق و مستقل، آن هم در چارچوب همکاریهای چندجانبه، قابل قضاوت خواهد بود.
