بر اساس مفاد قانون بودجه سال ۱۴۰۴، دولت تصمیم گرفته است یارانه نقدی سه دهک بالای درآمدی کشور را حذف کند؛ اقدامی که با هدف اصلاح ساختار یارانهای، کاهش فشار مالی بر بودجه عمومی و هدایت منابع به سمت اقشار کمدرآمد صورت میگیرد. این طرح که با بهرهگیری از دادههای مربوط به داراییها، درآمدها و رفتارهای مالی خانوارها اجرا میشود، میتواند نقطهعطفی در سیاستهای حمایتی کشور باشد.
طبق اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دولت موظف است تا پایان شهریورماه یارانه نقدی دهکهای هشتم، نهم و دهم را قطع کند. منابع حاصل از این اقدام، که ماهانه حدود ۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده، قرار است به طرح کالابرگ معیشتی اختصاص یابد تا حمایتهای هدفمندتری از دهکهای پایینتر صورت گیرد.
در حال حاضر، بیش از ۱۸ میلیون نفر در این سه دهک یارانه نقدی دریافت میکنند؛ رقمی که پیشتر بیش از ۲۰ میلیون نفر بود و با اصلاحات سال گذشته کاهش یافته است. با اجرای کامل این طرح، بخش قابل توجهی از منابع یارانهای آزاد خواهد شد و میتواند به تقویت عدالت اجتماعی کمک کند.
برای شناسایی خانوارهای مشمول حذف یارانه، وزارت تعاون مجموعهای از شاخصهای اقتصادی را بهعنوان معیار تعیین کرده است. از جمله این شاخصها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مالکیت املاک و مستغلات با ارزش بیش از ۳۵ میلیارد تومان
- داشتن خودروهای شخصی با مجموع ارزش بیش از ۳ میلیارد تومان
- انجام بیش از پنج سفر خارجی در یک سال
- حجم بالای تراکنشهای مالی ثبتشده در سامانه شاپرک
علاوه بر این، سقف درآمد خانوارها نیز بهعنوان معیار تعیینکننده در نظر گرفته شده است. بر اساس جدول مصوب، خانوارهای یک نفره با درآمدی بیش از سه برابر حداقل حقوق، دو نفره با ۳.۷۵ برابر، سه نفره با ۴.۵ برابر و چهار نفره با ۵.۲۵ برابر حداقل حقوق، مشمول حذف یارانه خواهند شد.
با اجرای این سیاست، دولت امیدوار است ضمن کاهش بار مالی ناشی از پرداختهای غیرهدفمند، منابع را بهگونهای بازتوزیع کند که اقشار آسیبپذیر جامعه از حمایتهای مؤثرتر و پایدارتر برخوردار شوند. این اقدام، اگرچه ممکن است با چالشهایی در اجرا همراه باشد، اما در صورت مدیریت دقیق میتواند گامی مهم در جهت اصلاحات اقتصادی و اجتماعی کشور تلقی شود.
