شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) در تازهترین بهروزرسانی خود قابلیتی با عنوان «درباره این حساب» معرفی کرده است؛ ویژگیای که به کاربران امکان میدهد موقعیت جغرافیایی اتصال هر حساب را مشاهده کنند. هدف رسمی این قابلیت، افزایش شفافیت و مقابله با فعالیتهای غیرواقعی عنوان شده، اما در ایران کارکردی کاملاً متفاوت پیدا کرده و به موجی از بحثهای افشاگرانه در فضای مجازی تبدیل شده است.
با فعال شدن این قابلیت، موقعیت مکانی برخی حسابهای شناختهشده و چهرههای سیاسی آشکار شد؛ از جمله نامهایی چون رضا رشیدپور، حمید رسایی، وحید اشتری و علیاکبر رائفیپور. همین موضوع باعث شد فضای توییتر فارسی در روزهای اخیر به شدت تحت تأثیر قرار گیرد و بحثهای گستردهای درباره دسترسیهای ویژه به اینترنت، یا همان اصطلاح رایج «سیمکارت سفید»، شکل بگیرد.
این اتفاق واکنشهای فراوانی در میان کاربران و افراد مشهور برانگیخت. برخی آن را گامی مثبت در جهت شفافیت دانستند، در حالی که گروهی دیگر معتقد بودند چنین افشاگریهایی میتواند تبعیضهای موجود در دسترسی به اینترنت آزاد را آشکارتر کند و زمینهساز جدلهای تازه در جامعه شود.
به این ترتیب، یک تغییر فنی در پلتفرم ایکس، به سرعت به موضوعی اجتماعی و سیاسی در ایران بدل شد و نشان داد که حتی کوچکترین تغییرات در شبکههای اجتماعی میتواند پیامدهای گستردهای در فضای عمومی ایجاد کند.
قربانعلی صلواتیان، جانباز و فرمانده هشت سال جنگ در توییتی مینویسد:
بسیاری از مخالفین رفع فیلترینگ که مسئولیت دارند، قبلا از خودشان رفع فیلتر کردهاند یعنی سیم کارت سفید دارند، یعنی اخلاقا خیلی با شرفند.
یغما فشخامی از روزنامهنگاران فعال در توییتر هم مینویسد:
با سیمکارت سفید در توییتر برای مردم نسخه فیلترینگ تجویز میکنند.
کوروش چایچی، مدیر مدیا دیجیاتو، نیز در این باره مینویسد:
چرا همه افرادی که سیمکارت سفید داشتن نادم شدن و طلب بخشش میکنن؟ اون روزی که این رانت رو میگرفتن و شرفشون رو فروختن چون فکر میکردن صداش درنمیاد اوکی بودن؟ واقعا پست و وقیحید.
امیر مستکین، مدیرعامل دیجیاتو، با انتشار دو توییت مجزا نسبت به این اتفاق واکنش نشان میدهد.
مانی قاسمی، رئیس هیئت مدیره دیجیاتو، نیز در واکنش به جنجال پیش آمده دو توییت منتشر میکند.
محمد جرجندی، روزنامهنگار نیز در این باره مینویسد:
امتی که خط سفید دارید، خود صاحابش به این شبکه اطمینان نداره از ما گفتن :))
علی شریفی زارچی، استاد دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه شریف، نیز مینویسد:
بد: استفادهی وزیر ارتباطات از سیمکارت سفید در حالی که دولت نتوانسته سادهترین وعدهی خود یعنی حذف فیلترینگ را عملی کند.
زشت: اینکه وزیر یک کشور، موقعیت خود را از ایران به «غرب آسیا» تغییر دادهاست.
یاشار سلطانی، روزنامهنگار تحقیقی، نیز واکنش تندی نسبت به این اتفاق از خودش نشان داد:
اینترنت سفید مقامات و مخصوصاً تندروهای مخالف اینترنت آزاد را که دیدم، یاد خوک های قلعه حیوانات افتادم. خودشان از درِ اصلی وارد میشوند، مردم باید از دیوار بالا بروند. آزادی وقتی سهمیهبندی شود، دیگر آزادی نیست؛ تبعیض ساختاری است.
یوسف پزشکیان، پسر مسعود پزشکیان، مینویسد:
اعتماد دوطرفه است. نمیشود حکومت به مردم اعتماد نکند و انتظار داشته باشد مردم به او اعتماد کنند. فیلترینگ از نشانههای بیاعتمادی حکومت به مردم است.
با وجود جنجال گسترده در فضای توییتر فارسی طی چند روز اخیر، در این بین اما واکنش عجیب برخی چهرهها همچون امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس، که البته چندان هم دور از انتظار نبود، مورد توجه رسانهها قرار گرفته است. او در توییتی نوشت:
باز هم دروغ!
معمولا بنا ندارم به شایعات و دروغهای روزمره رسانههای زرد پاسخ دهم چون کار دائمی آنها دروغ پردازی است و اگر بخواهم هر روز به همه شایعات واکنش نشان دهم، عملا باید همه کارهایم را کنار بگذارم و درگیر حواشی شوم.
اخیرا هم دیدم برخی مدعی شده اند که من با گوشی آیفون و خط سفید در توییتر حضور دارم؛ در حالیکه اولا من تا امروز حتی یک روز هم گوشی آیفون نداشتهام و همانطور که بارها در صحن مجلس و سایر جلسات عمومی عکس گوشی ام منتشر شده، همواره گوشی ام اندروید بوده است و تا امروز هیچکس نمیتواند ادعا کند که حتی در یک جلسه خصوصی نیز آیفون به دست بوده ام.
ثانیا درباره خط سفید؛ اگر کسی برای غلبه بر فیلترینگ از طریق وارپ یا مسک (کلاینتهای رسمی و غیررسمی) استفاده کرده باشد یا سراغ کانفیگهای سرورلس رفته باشد، در قسمت درباره حساب کاربر، کشور ایران نمایش داده میشود و به همین دلیل نیز خود توییتر اعلام کرده این مساله (اعلام کشور مبداء) با خطاهای زیادی اعلام شده و دقیق نیست.
البته برای من که یک روز به دروغ میگفتند چون فامیلی ام “ثابتی” است پس بهایی هستم! و روز دیگر به دروغ گفتند با پرویز ثابتی ساواک نسبت دارم! و روز دیگر با دروغ جدیدتری گفتند پدرم تابعیت کشور آذربایجان دارد (درحالیکه اصالتا اهل اصفهان هستم) و بعدا هم در دروغ دیگری گفتند اصلا پدرم به خاطر عضویت در تشکیلات منافقین اعدام شده! (درحالیکه بازنشسته آموزش و پرورش و در قید حیات است) این دروغها اهمیتی ندارد چون اینها بخش کوچکی از هزینه مبارزه با فساد و هیولاهایی است که در یک سال گذشته به جنگ شان رفتهام و البته که دست از سرشان بر نخواهم داشت.
و سخن پایانی؛ اراجیف و شایعاتی که هر روز درباره ام در رسانههای رسمی و غیررسمی منتشر میکنند از نظرم “خاله زنک بازی” است و لااقل خودم میدانم حرکت در مسیری را آغاز کرده ام که باید منتظر خباثتها و دروغهای خیلی بزرگتری باشم، لذا شما نیز آماده باشید!
پس از افشای موقعیت جغرافیایی کاربران مختلف در شبکه اجتماعی ایکس، برخلاف امیرحسین ثابتی، برخی چهرهها اظهار ندامت و طلب بخشش کردهاند که از جمله آنها میتوان به کاربر سرشناسی در میان حامیان حکومت به نام امیر تنها اشاره داشت:
من به شرافتم قسم میخورم دیگر بدون فیلتر شکن در هیچ شبکه اجتماعی فعالیت نکنم
و از نهاد مربوطه میخواهم حتما، قطعا و فورا خط بنده را به حالت قبلی و مانند بقیه مردم ایران تبدیل کند
از تمامی دوستانی هم که از دست من ناراحت دلخور و ناامید شدم و قول شرف میدم مثل همیشه کنار #مردم بمانم
هاتف صالحی نیز با انتشار عکس سیمکارتهای مختلف مینویسد:
همه رنگ هست. چرا گیر دادین به سفید؟!
علی احمدنیا، رئیس امور اطلاع رسانی دولت، نیز در واکنش به جنجال پیشآمده مینویسد:
دولت چهاردهم در مورد #خط_سفید که از دولتهای گذشته شکل گرفته بود بازنگری جدی خواهد کرد.
