طی ساعات گذشته، ویدیویی در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود که تصویری متفاوت از تأثیر طرحهای حمایتی دولت بر سفره مردم را به نمایش میگذارد. در این فیلم کوتاه، یک زوج جوان در حال خرید از فروشگاه مواد غذایی دیده میشوند که قصد دارند از اعتبار کالابرگ دو میلیون تومانی خود استفاده کنند.
آنچه در این ویدیو جلب توجه میکند، نتیجه نهایی خرید این خانواده دو نفره است. علیرغم فهرست بلندبالای اقلامی که برای کالابرگ تعریف شده، این زوج در نهایت تنها موفق به خرید دو قلم کالا میشوند: مقداری گوشت چرخکرده و چند قطعه مرغ. پس از ثبت این دو محصول، دستگاه کارتخوان پیغام اتمام موجودی را نشان میدهد و سبد خرید آنها عملاً خالی میماند.
این صحنهها که با لنز دوربین تلفن همراه ثبت شده، به خوبی نشان میدهد که چگونه ارزش اعتبار تخصیصیافته در برابر قیمتهای روز بازار قد نمیدهد. زوج جوان در حالی فروشگاه را ترک میکنند که قفسههای فروشگاه پر از اقلام گوناگون است، اما سبد خرید آنها تنها به دو قلم محدود شده است.
این ویدیو را باید در بستر شرایط اقتصادی کنونی تحلیل کرد. طرح کالابرگ الکترونیکی که با هدف حمایت از دهکهای کمدرآمد جامعه اجرا میشود، قرار است بخشی از هزینههای سبد معیشتی خانوارها را پوشش دهد. اما تجربه خرید این زوج نشان میدهد که فاصله میان اعتبار در نظر گرفته شده و قیمت واقعی کالاها، کارایی این طرح را با چالش مواجه کرده است.
گوشت قرمز و مرغ به عنوان دو قلم اصلی پروتئینی سبد خانوار، در ماههای اخیر افزایش قیمت قابل توجهی را تجربه کردهاند. قیمت هر کیلوگرم گوشت چرخکرده در بسیاری از فروشگاهها به بیش از ۵۰۰ هزار تومان رسیده و هر کیلو مرغ نیز کیلویی ۹۰ تا ۱۰۰ هزار تومان به فروش میرسد. طبیعی است که در چنین شرایطی، اعتبار دو میلیون تومانی حتی برای تأمین نیاز پروتئینی یک خانواده دو نفره در طول ماه نیز کفایت چندانی نداشته باشد.
انتشار این ویدیو در فضای مجازی با واکنشهای گسترده کاربران مواجه شده است. بسیاری از کاربران با اشاره به این صحنهها، از کاهش قدرت تسهیلات حمایتی در برابر تورم ابراز نگرانی کردهاند. برخی دیگر نیز به طنز نوشتهاند که کالابرگ دو میلیونی حالا دیگر باید «کالابرگ دو قلمی» نامیده شود.
نکته قابل تأمل دیگر در این ویدیو، سردرگمی خریداران است. در بخشی از فیلم، زوج جوان در حالی که ماندهاند بین انتخاب اقلام دیگر یا همان دو قلم پروتئینی، نهایتاً مجبور میشوند از خرید مابقی مایحتاج خود صرفنظر کنند. این صحنه، روایتی تصویری از اولویتبندی اجباری در سبد خرید خانوارهای ایرانی است.
طرح کالابرگ الکترونیکی که با وعده حمایت هدفمند از سفره مردم به اجرا درآمده، این روزها در بوته آزمون میدانی قرار گرفته است. تجربه خرید این زوج، تنها یک نمونه از هزاران خانوادهای است که با این اعتبار به فروشگاهها مراجعه کردهاند. اگرچه مسئولان بارها بر افزایش مبلغ کالابرگ متناسب با تورم تأکید کردهاند، اما آنچه در عمل در فروشگاهها میگذرد، روایت دیگری دارد.
نکته مهمی که در این میان باید به آن توجه کرد، تفاوت قیمتها در مناطق مختلف و فروشگاههای گوناگون است. در برخی فروشگاههای زنجیرهای، قیمتها ممکن است کمی پایینتر از سطح بازار باشد، اما این تفاوت به حدی نیست که بتواند تعداد اقلام قابل خرید با کالابرگ را به شکل محسوسی افزایش دهد.
