سالها بود که دهکبندی درآمدی، معیار اصلی برای پرداخت یا قطع یارانه نقدی محسوب میشد. دولت خانوارها را به ۱۰ گروه تقسیم کرده بود و بر اساس آن، تصمیمگیری میکرد. اما این روش کمکم با انتقادها و خطاهای متعددی روبهرو شد؛ از جمله مواردی که یارانه بازنشستگان به اشتباه قطع میشد. حالا وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده که این روش کنار گذاشته شده و معیارهای جدیدی جایگزین آن شده است .
بر اساس اعلام رسمی، از این پس دهکبندی به تنهایی مبنای حذف یا پرداخت یارانه نیست و شاخصهای واقعیتری مانند سطح درآمد و دارایی خانوارها در نظر گرفته میشود. هدف از این تغییر، نزدیکتر شدن تصمیمگیری به وضعیت اقتصادی واقعی خانوارها و کاهش احتمال خطا عنوان شده است .
معیارهای جدید حذف یارانه چه هستند؟
بر اساس اعلام مقامهای وزارت رفاه، چند معیار اصلی برای حذف یارانه در نظر گرفته شده است:
– سطح درآمد ماهانه خانوار
– ارزش ملک مسکونی
– ارزش خودرو
– مجموع داراییهای اقتصادی خانوار
بهطور مشخص اعلام شده است افرادی که خانه با ارزش حدود ۵۰ میلیارد تومان یا خودرو با ارزش حدود ۵ میلیارد تومان داشته باشند، از فهرست یارانهبگیران حذف خواهند شد. همچنین در بررسی وضعیت خانوار، مجموع درآمد و دارایی همه اعضای خانواده محاسبه میشود، نه فقط یک فرد .
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز با تأکید بر حذف دهکبندی از معیارهای دریافت یارانه، شاخصهای ثروت را به شکل دقیق مشخص کرده است: صاحبان خودروهای با ارزش بیش از ۵ میلیارد تومان، افراد دارای خانه به ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان و افرادی که سطح درآمدی آنها از سقف مصوب آییننامه بیشتر باشد، مشمول حذف از یارانه نقدی خواهند شد .
سرنوشت یارانه زوجهای کارمند چه میشود؟
همزمان با اعلام حداقل حقوق حدود ۱۸.۶ میلیون تومانی برای سال آینده، این پرسش برای بسیاری از زوجهای شاغل مطرح شده که با مجموع درآمد حدود ۳۷ میلیون تومان، آیا یارانه آنها قطع خواهد شد یا خیر.
بر اساس معیارهای جدید، خانوارهای یکنفره با درآمد ماهانه بیش از ۳۰ میلیون تومان و خانوادههای دو نفره با درآمد ماهانه بیش از ۳۶ میلیون تومان از دریافت یارانه حذف میشوند . با این حساب، اگر یک زن و شوهر هر دو شاغل باشند و هر کدام ۱۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان حقوق بگیرند، مجموع درآمد آنها از سقف تعیین شده برای خانوار دو نفره فراتر میرود.
اما نکته مهم اینجاست که مقامهای مسئول تأکید کردهاند هدف از این اقدام، حذف حدود ۱۵ درصد از افراد جامعه و تمرکز روی افراد پردرآمد و دارای دارایی زیاد است. بنابراین تنها بخش کوچکی از خانوارهای پردرآمد مشمول قطع یارانه خواهند شد .
چه چیزی قطعی است و چه چیزی قطعی نیست؟
معاون وزیر رفاه در پاسخ به این پرسش که آیا تصور بر این است که با ۳۰ میلیون تومان میتوان یک زندگی را اداره کرد، گفته است: «اطلاعات ما میگوید که اگر بخواهیم بر مبنای درآمدها حذف کنیم، فقط ۱۵ درصد جامعه حذف میشوند و باقی یعنی ۸۵ درصد یارانهبگیر خواهند بود» .
با این حال، هنوز ابهاماتی درباره نحوه اجرای دقیق این معیارها وجود دارد. سطحهای نهایی درآمدی در قالب آییننامه جدید تعیین و بهصورت رسمی اعلام خواهد شد. همچنین بررسی وضعیت اقتصادی خانوارها بر اساس مجموعهای از شاخصها برای سنجش کل درآمد و دارایی انجام میشود و فقط میزان حقوق، معیار تصمیمگیری نیست .
نکتهای که زوجهای حقوقبگیر باید بدانند
تغییر معیارهای پرداخت یارانه باعث شده تمرکز از دهکبندی به سمت بررسی دقیقتر درآمد و دارایی خانوارها منتقل شود. در همین چارچوب، مجموع درآمد خانوار یکی از معیارهای اصلی محسوب میشود. دقیقاً به همین دلیل است که موضوع زوجهای حقوقبگیر مطرح شده است.
اما نکته مهم این است که هنوز رقم قطعی مجموع حقوقی که باعث قطع یارانه میشود، بهطور رسمی نهایی نشده و باید منتظر اجرای کامل طرح جدید دولت و مشخص شدن جزئیات آن ماند. وزیر کار نیز تأکید کرده که دهکبندی دیگر تنها معیار حذف یارانه به شمار نمیرود و شاخصهای ثروت به شکل دقیق تعریف شدهاند .
