ارتش ایالات متحده در راستای مواجهه با چالشهای روزافزون تهدیدهای هوایی، از جمله پهپادها، موشکهای کروز و تهدیدات بالستیک، در حال توسعه نسل جدیدی از موشکهای رهگیر ارزانقیمت است. هدف اصلی این طرح، کاهش فشار بر ذخایر گرانبهای موشکهای پاتریوت و فراهم کردن امکان مقابله مؤثر با طیف وسیعی از تهدیدها بدون صرف هزینههای گزاف است. این تلاش، که با انتشار درخواستی برای دریافت اطلاعات از سوی دفتر «قابلیتهای سریع و فناوریهای حیاتی» در پایگاه ردستون آرسنال نمود پیدا کرده، یکی از برجستهترین اقدامات اخیر ارتش در جهت بهینهسازی هزینههای پدافند هوایی محسوب میشود.
جزئیات طرح MOSAIC-26-03
این برنامه که با عنوان MOSAIC-26-03 تعریف شده، بر تولید موشکهای رهگیری با هزینهی هر واحد کمتر از یک میلیون دلار تمرکز دارد. حتی سقف هزینهی هر زیرسامانه نیز ۲۵۰ هزار دلار تعیین شده است. ارتش آمریکا به دنبال فناوریهای آمادهای است که تا سهماهه چهارم سال مالی ۲۰۲۶ قابلیت ارائه عملیاتی داشته باشند.
این رویکرد، بازتابی از نگرانیهای فزاینده در خصوص اقتصاد پدافند هوایی در عصر نبردهای مدرن است. تجربیات اخیر، بهویژه در جنگ اوکراین، نشان داده است که حملات گسترده با موشک و پهپاد میتواند ذخایر موشکهای رهگیر گرانقیمت را به سرعت تخلیه کند.
مشخصات فنی مورد انتظار
موشک جدید باید قادر به مقابله با تهدیدهایی باشد که میان سامانههای ضدپهپاد و موشکهای پیشرفته پاتریوت PAC-3 MSE قرار میگیرند. مشخصات مورد نظر شامل یک رهگیر درونجو (اندواتمسفریک) با سرعت بیش از ماخ ۵ و بردی حدود ۲۰۰ کیلومتر است. این موشک باید توانایی درگیری با طیف وسیعی از اهداف، از جمله پهپادها، موشکهای کروز، هواپیماها و تهدیدات بالستیک کوتاهبرد را داشته باشد. همچنین، قابلیت بهروزرسانی هدف در حین پرواز، جستجوگر هدایت نهایی و کلاهک انفجاری ترکشزا از دیگر الزامات کلیدی این سامانه است.
استفاده از کلاهک ترکشزا، که با فیوز مجاورتی و ترکشهای پرسرعت عمل میکند، به جای رهگیرهای «اصابت مستقیم»، هزینه ساخت را کاهش میدهد. این امر به ارتش امکان میدهد تا با کاهش دقت نهایی، تعداد بیشتری از این موشکها را تولید کرده و در برابر جنگ الکترونیک، محیطهای نبرد پیچیده و حملات متراکم مقاومت بیشتری از خود نشان دهد.
راهبرد تأمین و یکپارچهسازی
ارتش آمریکا این نیازمندیها را در قالب پنج بخش مجزا منتشر کرده است: موشک کامل، موتور راکتی، جستجوگر، سامانههای کنترل آتش و یکپارچهسازی سیستم. این رویکرد، گامی مهم در جهت تغییر راهبرد تأمین تجهیزات است؛ بهجای اتکا به یک پیمانکار اصلی، ارتش قصد دارد با ایجاد رقابت میان شرکتهای تخصصی در ساخت اجزای مختلف، به نوآوری و کاهش هزینهها دست یابد.
تمام طرحهای پیشنهادی باید با سکوی پرتاب M903 پاتریوت و سامانه فرماندهی و کنترل IBCS سازگار باشند. این الزام، فضای طراحی را محدود میکند اما سرعت استقرار و کاهش هزینههای آموزش و خرید تجهیزات جدید را تضمین مینماید. سامانه IBCS با تجمیع دادههای حسگرها و سامانههای پرتاب مختلف، امکان بهروزرسانی هدف در حین پرواز را فراهم میآورد.
دگرگونی در معادله هزینه-اثربخشی
هزینه بالای موشکهای پاتریوت، مانند قراردادی ۴.۵ میلیارد دلاری برای ۸۷۰ موشک PAC-3 MSE که قیمت هر کدام را نزدیک به ۴ میلیون دلار برآورد میکند، ارتش را به سمت یافتن راهحلهای ارزانتر سوق داده است. درگیریهای اخیر نشان دادهاند که استفاده از موشکهای چندمیلیوندلاری برای مقابله با پهپادهای ارزان، معادله هزینه را به نفع مهاجم تغییر داده است. طرح MOSAIC با هدف برهم زدن این عدم توازن و حفظ سازگاری با شبکه پدافند هوایی ارتش، طراحی شده تا بتواند پاسخگوی نیازهای دفاعی در هزینههای بهینهتر باشد.
