عرضه برنج با عنوان «آمریکایی» در حالی که هیچ نهاد رسمی منشأ آن را تأیید نمیکند، ابهامات درباره قاچاق، تقلب یا فریب مصرفکننده را افزایش داده است.
عرضه بستههایی با عنوان «برنج آمریکایی» در بازار و شبکههای اجتماعی، به یکی از حاشیههای تازه بازار مواد غذایی تبدیل شده است. این محصول که در برخی آگهیها با قیمت حدود ۱۵۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم عرضه میشود، با واکنشهای مختلفی از سوی کاربران همراه شده است. برخی این محصول را به مذاکرات ایران و آمریکا یا تهاتر کالا نسبت میدهند، اما هیچ مرجع رسمی چنین روایتی را تأیید نکرده است.
خلأ نظارتی؛ هیچ نهادی پاسخگو نیست
بررسی رویداد۲۴ از تشکلهای تخصصی حوزه برنج، از تولیدکنندگان گرفته تا واردکنندگان و صادرکنندگان، نشان میدهد که هیچیک حاضر به ارائه توضیح مشخص درباره این محصول نشدهاند. پاسخ مشترک اغلب آنها این بود که اطلاعی از وجود چنین برنجی در بازار ندارند یا موضوع را به نهادهای دیگر ارجاع دادند. پیگیری از وزارت جهاد کشاورزی نیز به نتیجه روشنی نرسید و مسئولان این وزارتخانه اعلام کردند که موضوع در حوزه اختیارات آنها نیست و باید از وزارت صنعت، معدن و تجارت پیگیری شود.
فروشندهای که از طریق یک صفحه مجازی اقدام به عرضه این محصول در محدوده میدان محمدیه تهران میکرد، نیز درباره منشأ کالا، نحوه ورود به کشور و مدارک وارداتی پاسخ شفافی ارائه نکرد. در وبسایتهای فروش آنلاین نیز تعداد زیادی آگهی برای این محصول منتشر شده است، اما هیچ نهادی مسئولیت تأیید اصالت یا منشأ آن را بر عهده نمیگیرد.
قاچاق یا تقلب؟ دو روایت از یک ابهام
نخستین فرضیهای که درباره این محصول مطرح شد، قاچاق آن بود. واردات کالاهای آمریکایی به ایران با محدودیتهای جدی مواجه است و ثبت سفارش چنین کالاهایی عملاً امکانپذیر نیست. از سوی دیگر، وزیر جهاد کشاورزی نیز اخیراً تأکید کرده است که هیچ تعهد یا الزامی برای خرید کالاهای اساسی از شرکتهای آمریکایی وجود ندارد.
اما یک عضو کمیسیون کشاورزی اتاق ایران درباره مبدا ورود این برنجها به رویداد۲۴ گفت: «ما اطلاعی از این نوع برنجها نداریم فقط میدانیم در بازار یافت میشود و مبدا ورود آن استانهای مرزی است.» نائبرئیس کمیسیون گمرک اتاق ایران نیز با اشاره به اینکه قاچاق برنج آمریکایی اساساً صرفه اقتصادی ندارد، احتمال تقلب یا استفاده از برند و بستهبندی جعلی را بیش از سایر سناریوها دانست.
قیمتی که با منطق اقتصادی سازگار نیست
یکی از مهمترین ابهامات این پرونده، قیمت اعلامشده برای این محصول است. برنج موسوم به آمریکایی حدود ۱۵۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم قیمتگذاری شده است. رقمی که حتی با فرض ورود غیررسمی نیز محل تردید جدی است. در حال حاضر بخش قابل توجهی از برنجهای وارداتی موجود در بازار، از جمله انواع پاکستانی و تایلندی، در بازهای حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان عرضه میشوند.
اگر واقعاً برنجی از آمریکا با هزینه حملونقل بیشتر، محدودیتهای ناشی از تحریم و ریسک ورود غیررسمی وارد کشور شده باشد، عرضه آن با این قیمت از منظر اقتصادی قابل توجیه نیست. این تناقض، فرضیه جعلی بودن عنوان آمریکایی را بیش از پیش تقویت میکند.
ضرورت ورود دستگاههای نظارتی
آنچه تاکنون از پیگیریها به دست آمده، بیش از آنکه وجود یک مسیر قاچاق را اثبات کند، از خلأ نظارتی و ابهام در منشأ این کالا حکایت دارد. سکوت تشکلهای تخصصی، پاسکاری مسئولیت میان دستگاههای اجرایی و نبود پاسخ روشن از سوی عرضهکنندگان، فضای مناسبی برای گسترش شایعات و احتمال سوءاستفاده از مصرفکنندگان ایجاد کرده است.
اکنون انتظار میرود سازمان حمایت مصرفکنندگان، سازمان تعزیرات حکومتی، وزارت صمت، سازمان ملی استاندارد و دستگاههای نظارتی با بررسی منشأ این کالا، به صورت رسمی اعلام کنند برنجی که این روزها با عنوان آمریکایی در بازار عرضه میشود، واقعاً محصول کدام کشور است. اگر ادعای مطرحشده درباره جعلی بودن این عنوان صحت داشته باشد، ماجرا دیگر صرفاً یک پرونده قاچاق نیست، بلکه با یک پرونده احتمالی تقلب در عرضه مواد غذایی و فریب مصرفکننده روبهرو خواهیم بود.
