دبی بار دیگر با یک پروژه فوق‌بلندمرتبه به دنبال ثبت رکوردی تازه است. برج عزیزی که ارتفاع آن حدود ۷۲۵ متر خواهد بود، قرار است به سامانه‌ای از آسانسورهای پیشرفته مجهز شود که می‌توانند مسافران را تا ارتفاعی در حدود ۶۳۱ متر جابه‌جا کنند.
این ساختمان لوکس علاوه بر ارتفاع چشمگیر، قرار است امکاناتی کم‌سابقه داشته باشد و حتی بلندترین کلاب شبانه جهان را نیز در خود جای دهد. آسانسورهای مورد استفاده در این پروژه از نوع دوطبقه هستند و می‌توانند مسافران را تا ارتفاعی معادل حدود ۱۴۰ طبقه منتقل کنند.
مسیر حرکتی این آسانسورها نزدیک به ۶۳۰ متر است؛ رقمی که آن را در زمره طولانی‌ترین مسیرهای یکپارچه آسانسور در جهان قرار می‌دهد. این در حالی است که آسانسورهای متداول مورد استفاده در ساختمان‌های بسیار بلند، معمولاً با محدودیتی در حدود ۴۸۸ متر برای مسیر حرکتی مستقیم روبه‌رو هستند.
یکی از ویژگی‌های مهم این سامانه، استفاده از هوش مصنوعی برای مدیریت جابه‌جایی افراد در ساختمان است. با توجه به اینکه پروژه‌هایی مانند برج عزیزی، فضاهای اداری، فروشگاهی، هتل، مسکونی و تفریحی را در یک سازه عمودی عظیم جمع می‌کنند، مدیریت رفت‌وآمد هزاران نفر به یکی از مسائل مهم طراحی آنها تبدیل می‌شود.
شرکت KONE که در توسعه این فناوری نقش دارد، اعلام کرده است ترکیب هوش مصنوعی با کابل‌های فوق‌سبک امکان ساخت چنین سیستم آسانسوری را فراهم کرده است. فیلیپ دلورم، مدیرعامل KONE، درباره آینده این فناوری گفته است:
آنچه زمانی به‌عنوان چشم‌اندازی آینده‌نگرانه برای شهرها در نظر گرفته می‌شد، به‌تدریج در حال تبدیل شدن به واقعیت است؛ زیرا خط افق شهرها به ارتفاع بیش از یک کیلومتر می‌رسد.
در حال حاضر برج خلیفه با ارتفاع ۸۲۸ متر همچنان عنوان بلندترین ساختمان جهان را در اختیار دارد. برج عزیزی در صورت تکمیل با ارتفاع ۷۲۵ متر، پس از آن در میان بلندترین سازه‌های جهان قرار خواهد گرفت و جایگاه دوم را هدف گرفته است.
با افزایش تعداد برج‌های فوق‌بلند در دبی، مسئله جابه‌جایی سریع و ایمن افراد اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در چنین ساختمان‌هایی، هزاران نفر ممکن است در یک زمان برای رسیدن به طبقات مختلف، فروشگاه‌ها، دفاتر، هتل یا واحدهای مسکونی از آسانسور استفاده کنند و همین موضوع فشار زیادی به سیستم‌های حمل‌ونقل عمودی وارد می‌کند.
فناوری آسانسور با وجود پیشرفت‌های متعدد، هنوز در بخش‌هایی به اصولی متکی است که ریشه آنها به حدود ۱۵۰ سال پیش بازمی‌گردد. یکی از مهم‌ترین محدودیت‌ها نیز وزن کابل‌های فولادی است. هرچه مسیر حرکت آسانسور طولانی‌تر شود، وزن کابل‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند و خود این مسئله به مانعی برای افزایش ارتفاع تبدیل می‌شود.
KONE برای عبور از این محدودیت، فناوری UltraRope را توسعه داده است. این سیستم از بالابرها و کابل‌های بسیار سبک استفاده می‌کند تا وزن تجهیزات کاهش یابد و امکان طراحی مسیرهای طولانی‌تر فراهم شود.
طبق اعلام KONE، استفاده از UltraRope در سامانه‌ای با مسیر حرکتی ۳۰۰ متر می‌تواند حدود ۳ هزار کیلوگرم از وزن تجهیزات را کاهش دهد. این کاهش وزن در پروژه‌های فوق‌بلند اهمیت زیادی دارد، زیرا فشار واردشده به سیستم آسانسور را کمتر می‌کند و امکان حرکت در ارتفاع‌های بیشتر را فراهم می‌سازد.
هوش مصنوعی نیز در کنار این فناوری مکانیکی، نقش مهمی در عملکرد آسانسورهای برج عزیزی دارد. سیستم هوشمند می‌تواند الگوی حرکت افراد در ساختمان را تحلیل کند و آنها را بر اساس مقصدشان به مناسب‌ترین آسانسور هدایت کند. هدف از این کار، توزیع متعادل مسافران و جلوگیری از تجمع بیش از حد افراد در یک آسانسور است.
KONE اعلام کرده است که این فناوری می‌تواند زمان انتظار ناشی از ازدحام را تا ۶۰ درصد کاهش دهد. چنین قابلیتی در ساختمان‌هایی با کاربری‌های متعدد اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت، زیرا کارمندان، ساکنان، گردشگران، مشتریان فروشگاه‌ها و مهمانان هتل همگی از یک شبکه حمل‌ونقل عمودی استفاده می‌کنند.
استفاده از آسانسورهای دوطبقه نیز ظرفیت جابه‌جایی افراد در هر نوبت را افزایش می‌دهد. در این سیستم، دو کابین در یک مجموعه عمودی حرکت می‌کنند و همین طراحی می‌تواند به کاهش صف و افزایش بهره‌وری حمل‌ونقل در آسمان‌خراش‌های بزرگ کمک کند.
پاسکال نصور، معاون ارشد پروژه‌های بزرگ جهانی در KONE، درباره چشم‌انداز این فناوری گفته است:
همان راهکارهایی که امروز از پروژه‌های پیچیده ساختمان‌های مرتفع پشتیبانی می‌کنند، می‌توانند در شکل‌گیری نسل بعدی توسعه شهری موثر باشند، زیرا ساختمان‌های بیشتری از مرز یک کیلومتر ارتفاع عبور می‌کنند.
برج عزیزی به این ترتیب تنها یک پروژه برای افزایش ارتفاع خط افق دبی نیست؛ بلکه بخشی از رقابت برای توسعه فناوری‌های موردنیاز نسل جدید آسمان‌خراش‌ها نیز محسوب می‌شود. در این میان، آسانسورهای سریع، سبک و هوشمند نقش کلیدی دارند، زیرا بدون پیشرفت در حمل‌ونقل عمودی، استفاده روزمره از ساختمان‌هایی با ارتفاع صدها متر یا حتی بیش از یک کیلومتر دشوار خواهد بود.
