سعید خانی، تهیه‌کننده سینما، از افزایش شدید هزینه‌های تولید و کاهش مخاطبان پرده برداشته و می‌گوید دستمزد گران‌ترین بازیگران مرد سینمای ایران به ۱۰ تا ۱۲ میلیارد تومان و بازیگران زن به ۷ تا ۸ میلیارد تومان می‌رسد. او معتقد است رشد هزینه‌ها و رقابت پلتفرم‌های نمایش خانگی، ساخت فیلم مستقل را با بحران جدی مواجه کرده است.
سعید خانی، تهیه‌کننده و مدیر مؤسسه پخش خانه فیلم، درباره وضعیت اقتصادی سینمای ایران هشدار داده است. به گفته او، حتی ساخت یک فیلم معمولی با حضور دو یا سه بازیگر معمولی نیز در شرایط فعلی روزانه حدود یک میلیارد تومان هزینه دارد. درنتیجه، اگر پروژه‌ای طی ۴۰ روز به پایان برسد، هزینه تولید آن به حدود ۴۰ میلیارد تومان خواهد رسید؛ رقمی که هنوز دستمزد بازیگران گران‌قیمت را شامل نمی‌شود.
دستمزد بازیگران مرد و زن به چند میلیارد تومان رسیده است؟
خانی در گفت‌وگو با امیرعباس صباغ در برنامه رادیویی «چراغ»، از دشواری تأمین سرمایه برای تولید فیلم‌های مستقل صحبت کرده است. او توضیح می‌دهد که افزایش هزینه‌ها باعث شده تهیه‌کنندگان خصوصی برای ساخت آثار جدید به همکاری با بازیگران مطرح و نهادهای حمایتی فکر کنند.
این تهیه‌کننده درباره شرایط تولید فیلم در بخش خصوصی می‌گوید:
«من به عنوان یک تهیه‌کننده بخش خصوصی دیگر توان ساخت فیلم مستقل ندارم، پس سراغ بهرام رادان می‌روم و به عنوان تهیه‌کننده مشترک با هم کار می‌کنیم که هزینه دستمزد نخواهم به او بدهم و بخشی هم از فارابی کمک می‌گیرم و دیگر نمی‌توانم فیلمی مثل رها و دوزیست بسازم و عملاً دیگر چیزی به نام سینمای مستقل نداریم، چون ساخت فیلم مستقل هیچ توجیه اقتصادی ندارد و هیچ تناسبی بین عرضه و تولید وجود ندارد.»
خانی برای نشان دادن کاهش استقبال مخاطبان از سینما، به آمار فروش و تعداد تماشاگران اشاره می‌کند. براساس ارقام اعلام‌شده از سوی او، سینماهای ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۵ میلیون مخاطب داشته‌اند؛ این تعداد در سال ۱۴۰۴ به ۲۵ میلیون نفر رسیده است. او همچنین پیش‌بینی می‌کند که شمار مخاطبان سینما در سال جاری به ۱۲ تا ۱۳ میلیون نفر هم نرسد.
چرا فاصله دستمزد بازیگران کمتر شده است؟
مدیر مؤسسه پخش خانه فیلم معتقد است گسترش پلتفرم‌های نمایش خانگی و تولید برنامه‌های سرگرمی، از جمله رئالیتی‌شوها، شرایط بازار دستمزد بازیگران را تغییر داده است. به گفته او، رقابت برای جذب چهره‌های شناخته‌شده باعث شده فاصله دستمزد بازیگران در رده‌های مختلف کاهش پیدا کند.
خانی درباره وضعیت فعلی سینما توضیح می‌دهد:
«بحران تولید در سینما بسیار جدی است. کنسرت‌نمایش‌ها و پلتفرم‌ها عملاً عرصه را بر سینما تنگ کرده‌اند و نفسش را گرفته‌اند. مردم هم جذب پلتفرم‌ها شده‌اند و عملاً هیچ سرمایه‌گذاری تمایلی به سرمایه‌گذاری در فیلم ندارد.»
او در ادامه، درباره دستمزد بازیگران و تأثیر فعالیت در پلتفرم‌ها می‌گوید:
«تولیدات پلتفرم‌ها مخصوصاً رئالیتی‌شوها باعث شده فاصله بین بازیگران در رده‌های مختلف به هم بسیار نزدیک شود. مثلاً یک بازیگر درجه ۳ امروز دستمزد ۲ تا ۳ میلیارد دارد و یک بازیگر درجه ۱ حدود ۴ تا ۵ میلیارد. تقریباً اهمیت جایگاه سینما هم میان بسیاری از بازیگران از بین رفته و طرف ترجیح می‌دهد جای فعالیت در مدیوم سینما به یک رئالیتی‌شو برود و یکی دو ساعت حرف بزند و یک میلیارد بگیرد.»
این تهیه‌کننده در بخش دیگری از صحبت‌هایش، سقف دستمزد چهره‌های مطرح سینمای ایران را اعلام می‌کند. طبق گفته او، دو یا سه بازیگر مرد شاخص و رده‌اول برای حضور در فیلم‌ها حداکثر ۱۰ تا ۱۲ میلیارد تومان دریافت می‌کنند. این رقم برای گران‌ترین بازیگران زن حدود ۷ تا ۸ میلیارد تومان است.
سینمای ایران برای بازگشت مخاطبان چه باید بکند؟
خانی با اشاره به اینکه در حال حاضر حدود ۲ تا ۳ میلیون نفر مخاطب ثابت سینما هستند، معتقد است صنوف سینمایی باید از روش‌های قدیمی فاصله بگیرند و متناسب با شرایط جدید صنعت سرگرمی فعالیت کنند.
او در این‌باره می‌گوید:
«صنوف سینمایی باید از فضای دهه ۶۰ و ۷۰ خارج شوند و خود را به‌روز کنند، نه اینکه هنوز درگیر همان دعواهای تکراری باشیم. برای خروج از این شرایط به یک چابکی و بلوغ نیاز داریم. باید به هر طریقی می‌توانیم هزینه تولید را پایین بیاوریم. مثلاً باید با پلتفرم‌ها وارد مذاکره شویم.»
به اعتقاد این تهیه‌کننده، افزایش هزینه‌های ساخت فیلم در کنار رشد محدود درآمدها، ادامه فعالیت اقتصادی در سینما را دشوار کرده است. او برای توضیح این مسئله، به عملکرد فیلم «زن و بچه» در اکران آنلاین اشاره می‌کند؛ اثری که به گفته او، انتظار زیادی از فروش آن وجود داشت.
خانی درباره درآمد حاصل از نمایش آنلاین این فیلم می‌گوید:
«برای فیلمی مثل زن و بچه که خیلی روی آن حساب کرده بودیم، کلاً در اکران آنلاین ۴۰ میلیارد فروختیم که ۳۰ درصد آن برای پلتفرم بود و کلاً ۲۸ میلیارد دستمان را گرفت که در مقابل هزینه‌های تولید عدد قابل‌توجهی نیست. ما هزینه‌هایمان بالا رفته، ولی به آن تناسب درآمدمان رشد نداشته است.»
اظهارات سعید خانی تصویری از مشکلات مالی سینمای ایران از نگاه یک تهیه‌کننده بخش خصوصی ارائه می‌دهد؛ بازاری که در آن افزایش هزینه تولید، تغییر الگوی تماشای مخاطبان و رقابت با پلتفرم‌های نمایش خانگی، تأمین سرمایه و بازگشت هزینه فیلم‌ها را دشوارتر کرده است.
