در روزهایی که قطع و محدودیت اینترنت بینالمللی ادامه دارد، شهر وان ترکیه به یکی از مقاصد غیرمنتظره مسافران ایرانی تبدیل شده است. مسافرانی که نه برای خرید و تفریح، بلکه تنها برای دسترسی به یک اتصال پایدار اینترنت، راهی این شهر مرزی شدهاند؛ پدیدهای که میتوان آن را نوعی «کوچ دیجیتال اجباری» نامید.
بر اساس گزارشهای میدانی، قطع ارتباط بینالمللی اینترنت موجی از جابهجایی موقت را در میان فعالان کسبوکارهای آنلاین، تریدرها، فریلنسرها و شرکتهای وابسته به ارتباطات خارجی ایجاد کرده است. بسیاری از این افراد برای انجام امور ضروری مانند تبادل مالی، ارتباط با شرکای خارجی، مدیریت پروژهها و پیگیری خدمات بینالمللی، ناچار شدهاند به شهرهای مرزی یا کشورهای همسایه پناه ببرند. در این میان، وان به دلیل فاصله کم با مرز ایران، امکان سفر زمینی و هزینههای نسبتاً پایینتر، به یکی از اولین انتخابها تبدیل شده است.
نکته قابل توجه اینجاست که این موج سفر در زمانی اتفاق افتاده که وان معمولاً در فصل زمستان با کمترین تعداد گردشگر روبهرو است. سرمای شدید هوا، رکود گردشگری و حتی تعطیلی برخی هتلها به دلیل هزینههای بالای سوخت، شرایطی ایجاد کرده که حضور پررنگ مسافران ایرانی با هدفی غیرتفریحی، چهرهای متفاوت به این شهر داده است.
یکی از کارگزاران تور وان در گفتوگو با کجارو میگوید بخش قابل توجهی از مسافران اخیر را افرادی تشکیل میدهند که فعالیت حرفهای آنها به اینترنت بینالمللی وابسته است. به گفته او، شرکتهای گردشگری و مسافرتی از جمله گروههایی هستند که بیشترین آسیب را از قطع ارتباطات آنلاین متحمل شدهاند و برای پیگیری امور ویزا، بلیت، رزرو هتل و ارتباط با کارگزاران خارجی، ناچار شدهاند نیروهای خود را به خارج از کشور، بهویژه وان، اعزام کنند.
این فعال گردشگری همچنین به شرایط اقتصادی و اقلیمی وان اشاره میکند و میگوید با وجود گرانی سفر و تورم در ترکیه که معمولاً باعث کاهش سفر ایرانیان میشود، انگیزه دسترسی به اینترنت باعث شده بخش مهمی از مسافران فعلی، بدون هدف تفریحی، تنها برای انجام کارهای آنلاین به این شهر سفر کنند.
بررسیهای کجارو از بازار گردشگری نشان میدهد که در حال حاضر ارزانترین تور زمینی ۴ روزه وان با ۳ شب اقامت، حدود ۵ میلیون تومان قیمت دارد. همچنین تورهای با اقامت در هتلهای ۴ ستاره و رفتوبرگشت زمینی از تهران، به حدود ۲۰ میلیون تومان میرسند. این هزینهها در شرایطی پرداخت میشود که هدف بسیاری از مسافران نه گردشگری، بلکه حفظ ارتباط کاری و جلوگیری از توقف فعالیتهای اقتصادی است.
کارشناسان معتقدند تداوم چنین وضعیتی میتواند پیامدهای گستردهای برای اقتصاد دیجیتال کشور به همراه داشته باشد؛ از خروج موقت نیروی کار گرفته تا افزایش هزینههای عملیاتی کسبوکارها. پدیده سفر برای اینترنت، نشانهای روشن از وابستگی عمیق زندگی مدرن به زیرساختهای ارتباطی و اهمیت دسترسی پایدار به شبکه جهانی است؛ موضوعی که حالا به یکی از چالشهای جدی کاربران ایرانی تبدیل شده است.