در روزهای اخیر، اجرای طرح کالابرگ که با هدف حمایت از معیشت خانوارها و کاهش فشارهای اقتصادی آغاز شده بود، با موجی از انتقادهای مردمی روبهرو شده است. گزارشهای میدانی و تجربه مستقیم شهروندان نشان میدهد فاصله قابل توجهی میان اهداف اعلامشده این طرح و آنچه در عمل در فروشگاهها اتفاق میافتد وجود دارد؛ فاصلهای که از کیفیت پایین برخی کالاها و محدودیت در انتخاب شروع میشود و تا رفتار سلیقهای فروشندگان و اختلاف قیمت با بازار آزاد ادامه پیدا میکند.
به گزارش خبر فوری، بسیاری از شهروندانی که برای استفاده از کالابرگ به فروشگاههای زنجیرهای و برخی سوپرمارکتها مراجعه کردهاند، از نحوه اجرای این طرح رضایت ندارند. اگرچه فلسفه اصلی کالابرگ حمایت از سبد معیشتی خانوار است، اما در عمل، نبود نظارت کافی بر کیفیت کالاها و نحوه عرضه آنها باعث شده این هدف تا حد زیادی محقق نشود.
بر اساس مشاهدات میدانی، مراجعهکنندگان اغلب با فهرست محدودی از اقلام مجاز مواجه میشوند. این محدودیت نه تنها انتخاب مصرفکننده را کاهش میدهد، بلکه بسیاری از کالاهای پرمصرف مانند برخی اقلام بهداشتی و شویندهها یا بخشی از مواد غذایی ضروری را نیز از دایره خرید خارج میکند. یکی از شهروندان میگوید: «در فروشگاه زنجیرهای که مراجعه کردیم، لیست کالاهای قابل خرید روی دیوار نصب شده بود، اما این لیست بسیار محدود بود و بسیاری از نیازهای روزمره خانواده را پوشش نمیداد.»
این محدودسازی باعث شده خریداران در بسیاری از موارد ناچار به انتخاب برندهای خاص شوند؛ برندهایی که الزاماً مورد پسند یا متناسب با بودجه خانوار نیستند. برخی شهروندان این وضعیت را نوعی اجبار در خرید میدانند که احساس نارضایتی و بیعدالتی را در میان مصرفکنندگان تقویت کرده است.
مشکل دیگری که به طور مکرر مطرح میشود، نبود برخی کالاهای اساسی در فروشگاههاست. با وجود آنکه اقلامی مانند برنج و حبوبات در فهرست کالاهای ضروری قرار دارند، بسیاری از مراجعهکنندگان میگویند هنگام خرید با پاسخ «موجود نیست» مواجه میشوند. این موضوع باعث شده بخش قابل توجهی از اعتبار کالابرگ عملاً بلااستفاده باقی بماند یا صرف خرید اقلام جایگزین شود که اولویت خانوادهها نیست.
رفتار سلیقهای فروشندگان نیز یکی دیگر از محورهای اصلی نارضایتی مردم است. برخی شهروندان گزارش دادهاند که محدودیت خرید یک کالا در فروشگاههای مختلف متفاوت است؛ بهطوری که در یک فروشگاه امکان خرید تعداد مشخصی از یک کالا وجود دارد، اما در فروشگاه دیگر هیچ محدودیتی اعمال نمیشود. این ناهماهنگی، نبود دستورالعمل یکسان و شفاف را نشان میدهد و اعتماد عمومی به اجرای عادلانه طرح را کاهش میدهد.
از سوی دیگر، تفاوت میان فروشگاههای زنجیرهای و سوپرمارکتهای محلی نیز قابل توجه است. برخی خریداران عنوان میکنند که در فروشگاههای کوچکتر امکان خرید طیف متنوعتری از کالاها با کالابرگ وجود دارد، در حالی که در فروشگاههای بزرگ، بخش زیادی از اقلام سبد خرید باید دوباره به قفسه بازگردانده شود. محدود بودن برندها، تنوع پایین محصولات و اجبار به انتخاب از چند گزینه محدود، از جمله مشکلاتی است که بارها از سوی مردم مطرح شده است.
اما شاید مهمترین و حساسترین انتقاد، موضوع اختلاف قیمتها باشد. برخی شهروندان میگویند قیمت کالاهایی که با کالابرگ عرضه میشود در مواردی بالاتر از نرخ بازار آزاد است. برای مثال، قیمت مرغ یا برخی اقلام اساسی در فروشگاههای پذیرنده کالابرگ بیشتر از قیمت همان کالا در بازار محلی گزارش شده است. این مسئله باعث شده بخشی از مردم احساس کنند که حمایت معیشتی در عمل به نفع مصرفکننده تمام نمیشود و حتی هزینه بیشتری به خانوار تحمیل میکند.
در کنار این موارد، گزارشهایی از سوءاستفاده برخی فروشندگان نیز مطرح شده است؛ بهگونهای که برخی مغازهداران کالاها را با قیمت بالاتر از عرف بازار در قالب کالابرگ عرضه میکنند. شهروندان میگویند حتی ثبت شکایت نیز در بسیاری از موارد نتیجه ملموسی به همراه نداشته و همین موضوع باعث شده کالابرگ از یک ابزار حمایتی به دغدغهای جدید برای مردم تبدیل شود.
در نهایت، بسیاری از خانوادهها معتقدند اعتبار تخصیصیافته به کالابرگ، با توجه به قیمتهای فعلی بازار، پاسخگوی نیازهای واقعی آنها نیست. آنها تأکید دارند که اگر قرار است این طرح نقش مؤثری در حمایت از معیشت داشته باشد، باید با نظارت دقیقتر بر قیمتها، افزایش تنوع کالاها، تضمین کیفیت محصولات و یکسانسازی شیوه اجرا در فروشگاهها همراه شود تا فاصله میان وعدههای حمایتی و واقعیت بازار کاهش پیدا کند.