قطب شمال از سال ۱۹۸۰ تاکنون حدود ۲.۸ میلیون کیلومتر مربع از یخهای دریایی خود را از دست داده است؛ رقمی که معادل وسعت کامل کشور آرژانتین است. این روند هشداردهنده نشان میدهد که اگر وضعیت به همین شکل ادامه یابد، احتمالاً تا سال ۲۰۵۰ شاهد تابستانهایی تقریباً بدون یخ در قطب شمال خواهیم بود.
آمارها حاکی از آن است که از سال ۱۹۸۰، یخ دریایی تابستانی قطب شمال با نرخ ۱۲.۲ درصد در هر دهه کاهش یافته است. این تحول شگرف نه تنها چهره منطقه قطبی را دگرگون کرده، بلکه مناسبات جدید ژئوپلیتیکی و فرصتهای تازهای را در حوزه حملونقل دریایی پدید آورده است.
کاهش ذخایر یخ قطب شمال در مقایسه با وسعت کشورها
این اینفوگرافی بر اساس دادههای ناسا و گروه بانک جهانی، میزان کاهش یخ قطب شمال از سال ۱۹۸۰ را در مقایسه با مساحت کشورهای مختلف به تصویر میکشد. ارقام نشان میدهد که حداقل گستره یخ دریایی قطب شمال از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۵ معادل ۲.۸۵ میلیون کیلومتر مربع کاهش یافته است. برای درک بهتر این عدد، کافی است بدانیم که این میزان از وسعت کشورهایی مانند آرژانتین (۲.۸ میلیون کیلومتر مربع)، قزاقستان (۲.۶ میلیون کیلومتر مربع) و الجزایر (۲.۳ میلیون کیلومتر مربع) بیشتر است.
| کشور | مساحت خشکی (میلیون کیلومتر مربع) |
|---|---|
| روسیه | ۱۶.۱ |
| چین | ۹.۳ |
| ایالات متحده | ۹.۱ |
| کانادا | ۸.۸ |
| برزیل | ۸.۳ |
| استرالیا | ۷.۸ |
| هند | ۳.۱ |
| کاهش یخ قطب شمال (۱۹۸۰–۲۰۲۵) | ۲.۸۵ |
| آرژانتین | ۲.۸ |
| قزاقستان | ۲.۶ |
| الجزایر | ۲.۳ |
| جمهوری دموکراتیک کنگو | ۲.۳ |
| عربستان سعودی | ۲.۱ |
| مکزیک | ۲.۱ |
| اندونزی | ۱.۸ |
| سودان | ۱.۸ |
در سال ۱۹۸۰، حداقل گستره یخ قطب شمال حدود ۲.۸ میلیون کیلومتر مربع بیشتر از سال ۲۰۲۵ بود.
چگونه قدرتهای جهانی برای قطب شمال بدون یخ آماده میشوند؟
با توجه به اهمیت ژئوپلیتیکی روزافزون قطب شمال، کشورهایی مانند چین، روسیه، کشورهای اروپایی و ایالات متحده راهبردهای ملی ویژهای برای این منطقه تدوین کردهاند.
علاوه بر مزایای حملونقل، قطب شمال گنجینهای از منابع طبیعی کشفنشده است. برآوردها حاکی از وجود حدود ۴۱۲ میلیارد بشکه نفت در این منطقه است. ذخایر عناصر نادر خاکی گرینلند نیز به تنهایی حدود ۱.۵ میلیون تن تخمین زده میشود که هشتمین ذخایر بزرگ جهان محسوب میشود. هرچند تاکنون تولید قابل توجهی در این حوزه صورت نگرفته، اما با ذوب یخها و در صورت تسهیل مقررات محلی، فرصتهای اقتصادی عظیمی در این منطقه ایجاد خواهد شد.
جمعبندی: قطب شمال با سرعتی بیسابقه در حال ذوب شدن است. این پدیده نه تنها یک بحران زیستمحیطی، بلکه یک فرصت ژئوپلیتیکی و اقتصادی بزرگ برای قدرتهای جهانی محسوب میشود. مسیرهای جدید کشتیرانی و دسترسی به منابع عظیم انرژی و مواد معدنی، قطب شمال را به یکی از مهمترین عرصههای رقابت بینالمللی در دهههای آینده تبدیل خواهد کرد.










