نمسیو روبن اوسگوئرا سروانتس، معروف به «ال منچو»، رئیس کارتل مواد مخدر «نسل جدید خلیسکو»، در جریان یک عملیات نظامی در ایالت خلیسکو در غرب مکزیک کشته شد. این رویداد خیابانهای این ایالت را به صحنه هرج و مرج تبدیل کرد، مسیرهای مواصلاتی را مسدود ساخت و گردشگران را مجبور به فرار از یکی از فرودگاههای بزرگ این منطقه کرد.
یک مقام رسمی مکزیک اعلام کرد که اوسگوئرا سروانتس روز یکشنبه در جریان تلاش نیروهای امنیتی برای دستگیری او، بر اثر جراحات ناشی از درگیری مسلحانه جان باخت. کارتل نسل جدید خلیسکو که تحت رهبری او به یکی از قدرتمندترین و خطرناکترین سازمانهای جنایی در حال رشد در مکزیک تبدیل شده بود، در شهر ساحلی تاپالپا مستقر است. گفته میشود ال منچو در مسیر انتقال به بیمارستان تسلیم مرگ شد.
این عملیات مرگبار پس از ساعتی ایجاد موانع جادهای با خودروهای در حال سوختن در خلیسکو و ایالتهای همجوار انجام شد؛ تاکتیکی که کارتلها برای جلوگیری از پیشروی نیروهای امنیتی به کار میگیرند. به دنبال کشته شدن این رهبر کارتل، آتشسوزیها آغاز شد، صدای تیراندازی در نقاط مختلف پیچید و مسافران وحشتزده از ترمینالهای فرودگاهی گریختند. ستونهای دود بر فراز شهر پورتو وایارتا، یکی از شهرهای مهم خلیسکو، به وضوح دیده میشد.
رسانههای محلی از وقوع حملات تلافیجویانه کارتلها در ایالتهای خلیسکو، میچوآکان، تامائولیپاس، کولیما، گواناخواتو، آگواسکالینتس و وراکروز خبر دادند. وزارت امور خارجه آمریکا پیشتر برای اطلاعاتی که به دستگیری ال منچو منجر شود، جایزهای تا سقف ۱۵ میلیون دلار تعیین کرده بود. او از سال ۲۰۱۷ چندین بار در دادگاه منطقهای ایالات متحده در منطقه کلمبیا تحت پیگرد قانونی قرار گرفته بود.
از یک مهاجر غیرقانونی تا ارباب خروسها؛ مسیر صعود مردی که مانند شبح بود
ال منچو که پلیس سابق و تحت تعقیبترین فرد در کشورش به شمار میرفت، نقشی کلیدی در به قدرت رسیدن این کارتل بزرگ ایفا کرد. این مرد ۵۹ ساله اهل میچواکان در سه دهه گذشته فعالیتهای تبهکارانه خود را به طرز چشمگیری گسترش داده بود.
او در دهه ۱۹۸۰ به عنوان یک مهاجر غیرقانونی راهی ایالات متحده شد، در حالی که نخستین تجربههای خود در عرصه مواد مخدر را از طریق کشت ماریجوانا در زادگاهش به دست آورده بود. اوسگوئرا بارها در آمریکا بازداشت شد و هر بار بیش از پیش در فعالیتهای تبهکارانه در نیویورک فرو میرفت تا اینکه سرانجام به چندین سال زندان محکوم شد. او در سال ۱۹۹۴ به دلیل قاچاق هروئین از مکزیک به ایالات متحده، سه سال از عمر خود را در زندان گذراند.
نمسیو اوسگوئرا در ۳۰ سالگی به مکزیک دیپورت شد و از آن پس فعالیتش در دنیای کارتلها اوج گرفت. او برای کارتل میلنیو در ایالت میچوآکان کار کرد و به تدریج به عنوان رهبری حسابگر و بیرحم در میان تبهکاران نامدار شد. زمانی که کارتل میلنیو دچار شکاف شد، سروانتس در موقعیتی ایدهآل قرار گرفت و از بقایای آن، کارتل نسل جدید خلیسکو (CJNG) را در سال ۲۰۰۹ بنیان نهاد.
کارتل ال منچو در زمینه قاچاق کوکائین، متامفتامین، فنتانیل و مهاجران غیرقانونی به ایالات متحده فعالیت میکرد. دولت دونالد ترامپ این کارتل را در زمره گروههای تروریستی قرار داده بود. CJNG در دستکم ۲۱ ایالت از ۳۲ ایالت مکزیک حضور داشت و مواد مخدر را به تمام ایالتهای آمریکا و برخی نقاط جهان قاچاق میکرد. ثروت این کارتل بیش از ۲۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود.
اوسگوئرا از طریق ترکیبی از گسترش قلمرو و چابکی در تغییر جهت فعالیتها به سمت بازارهای غیرقانونی جدید و سودآور، گروه خود را به قدرتمندترین سازمان تبهکار مکزیک تبدیل کرد. رهبری او از فروپاشی کارتل سینالوآ پس از استرداد خواکین «ال چاپو» گوزمان به ایالات متحده، نهایت بهره را برد. نبردهای داخلی میان جناحهای رقیب در سینالوآ در نهایت به فروپاشی این کارتل انجامید.
CJNG آماده بود تا بخش مهمی از تجارت فنتانیل را پس از سقوط پسران ال چاپو تصاحب کند. یکی از این پسران، خواکین گوزمان لوپز، خود را به مقامات آمریکایی تسلیم کرد و همراه خود، بزرگترین رقیب گروهش یعنی اسماعیل «ال مایو» سامبادا را نیز به زیر کشید. ال منچو به وضوح از این خلأ قدرت بهره برد، اما تاجوتخت او چندان دوام نیاورد.
تعداد اعضای کارتل ال منچو بین ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر تخمین زده میشود که سالانه میلیاردها دلار از محل قاچاق مواد مخدر، باجگیری، سرقت سوخت، آدمربایی، معدنکاری و قاچاق مهاجران درآمد کسب میکردند. این کارتل بزرگترین توزیعکننده مواد مخدر صنعتی در قاره آمریکا بود و فعالیتهایش به اروپا و آسیا نیز گسترش یافته بود. اعضای این گروه با استفاده از پهپاد و بمبهای دستساز دست به خشونت میزدند و به خشنترین کارتل مواد مخدر مکزیک شهرت داشتند.
آنها یک هلیکوپتر نظامی مکزیک را با راکت ساقط کردند، چند مقام رسمی و قاضی را ترور نمودند و مخالفان خود را در انظار عمومی و شبکههای اجتماعی به طرز فجیعی به قتل رساندند. حتی یک بار تلاش کردند عمر گارسیا هارفوش، رئیس پلیس مکزیک را ترور کنند.
تنها تعداد معدودی عکس از ال منچو در دسترس است و توصیف وزارت امور خارجه آمریکا از او به طرز عجیبی کلی و بدون ویژگی است: قد حدود ۱۷۳ سانتیمتر، وزن حدود ۷۵ کیلوگرم، با چشمان و موهای قهوهای. در ترانههای مربوط به کارتلهای مواد مخدر از علاقه او به موتورسیکلتهای سریع و مسابقات خروسجنگی با شرطبندی ۱۰۰ هزار دلاری تمجید شده است. یکی از القاب او «El Señor de los Gallos» به معنای «ارباب خروسها» بود. یک مأمور سابق DEA میگوید: «در بیش از ۲۵ سال کار در مکزیک، بارها با افرادی برخورد میکردید که چاپو را دیده بودند و دربارهاش حرف میزدند. اما درباره منچو چنین چیزی نمیشنیدید. او مثل یک شبح بود.»
برای ال منچو، خشونت نوعی نمایش عمومی بود. قتلهای دسته جمعی متعددی توسط زیردستان او رخ داد، از جمله در سال ۲۰۱۱ که ۳۵ جسد دستبسته و شکنجهشده در خیابانهای وراکروز و در اوج ترافیک عصر رها شدند. دو سال بعد، اعضای CJNG دختری ۱۰ ساله را که به اشتباه تصور میکردند دختر یکی از رقبایشان است، مورد تجاوز قرار دادند، کشتند و جسدش را آتش زدند. در سال ۲۰۱۵ نیز افراد این کارتل، مردی و پسر دبستانیاش را با بستن بستههای دینامیت به بدنشان منفجر کردند و در حالی که میخندیدند، با تلفنهای همراه خود از این صحنه هولناک فیلمبرداری کردند.
دولت کلودیا شینباوم، رئیسجمهور مکزیک، حذف یکی از تحت تعقیبترین مردان کشورش را به عنوان یک پیروزی بزرگ معرفی خواهد کرد. این رویداد در واشینگتن نیز بازتاب گستردهای خواهد داشت، زیرا نشاندهنده پیشرفت در مهمترین موضوعی است که دونالد ترامپ پس از مسئله مهاجرت، از مکزیک خواستار اقدام درباره آن بوده است: قاچاق فنتانیل.
