پژوهشگران روسی از کشف یک کانی نادر در شبهجزیره کولا خبر دادهاند که هر میلیمتر از آن حدود ۱۴۵ دلار ارزش دارد و ساختار بلوری آن یکی از پیچیدهترین نمونههای شناختهشده در جهان محسوب میشود.
پژوهشگران روسی از شناسایی یک ماده معدنی کمیاب و ارزشمند در شبهجزیره کولا خبر دادهاند که به دلیل ترکیب شیمیایی خاص و ساختار پیچیده خود، توجه جامعه علمی را به خود جلب کرده است. این کانی جدید که کولا اشکرافتین نام دارد، در معدن کایروفسکی واقع در توده خیبینی کشف شده و بر اساس برآوردهای اولیه، ارزش هر میلیمتر از آن حدود ۱۴۵ دلار تخمین زده میشود، رقمی که در برخی مقایسهها بالاتر از ارزش طلا قرار میگیرد. وزارت علوم و آموزش عالی روسیه اعلام کرده است که این کشف میتواند دستاورد مهمی در حوزه زمینشناسی و مطالعه مواد معدنی پیچیده باشد.
کولا اشکرافتین ترکیبی از عناصر مختلف مانند ایتریم، سیلیکون، پتاسیم، سدیم، کلسیم، منگنز و فلوئور دارد که در کنار یکدیگر ساختاری بسیار پیچیده ایجاد کردهاند و این ماده را در میان دشوارترین ساختارهای بلوری شناختهشده قرار دادهاند. دانشمندان معتقدند اهمیت این ماده معدنی تنها به ارزش اقتصادی آن محدود نمیشود و میتوان آن را مانند یک آرشیو شیمیایی طبیعی دانست که اطلاعاتی درباره فرآیندهای شکلگیری پوسته زمین در خود نگه داشته است. وجود عناصر کمیاب در یک بلور واحد، فرصتی تازه برای مطالعه نحوه تجمع و جایگیری این عناصر در ساختارهای زمینشناختی فراهم میکند و میتواند به درک بهتری از تاریخچه زمین منجر شود.
ساختار پیچیده و ویژگیهای منحصربهفرد این کانی، آن را از نمونههای مشابه متمایز کرده است. پیش از این نیز نمونههایی از اشکرافتین در مناطقی مانند گرینلند، کانادا و ایتالیا پیدا شده بود، اما نمونه کشفشده در روسیه به دلیل ترکیب شیمیایی و ویژگیهای ساختاری خاص، تفاوتهایی با نمونههای قبلی دارد و از نگاه دانشمندان اهمیت ویژهای پیدا کرده است. نحوه قرارگیری اتمها در شبکه بلوری این کانی، یکی از پیچیدهترین ساختارهای معدنی شناختهشده در علم را ایجاد کرده است. وجود ایتریم و دیگر عناصر کمیاب در ساختار این ماده، توجه صنایع مختلف را به خود جلب کرده است؛ عناصری که در تولید محصولاتی مانند آلیاژهای مقاوم در برابر حرارت، تجهیزات الکترونیکی پیشرفته، فناوریهای لیزری، ابررساناها و برخی کاربردهای حوزه هوافضا و صنایع هستهای نقش مهمی دارند.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که ارزش بالای آزمایشگاهی یک ماده معدنی لزوماً به معنای امکان استخراج گسترده و تجاری آن نیست و هنوز مشخص نیست چه مقدار از این کانی در طبیعت وجود دارد و آیا استخراج آن در مقیاس صنعتی امکانپذیر خواهد بود یا خیر. شبهجزیره کولا جزو یکی از مناطق حساس طبیعی محسوب میشود و هرگونه فعالیت گسترده معدنی در آن میتواند پیامدهای زیستمحیطی به همراه داشته باشد؛ به همین دلیل، در صورت تصمیم برای استخراج کولا اشکرافتین، استفاده از روشهای پایدار و کنترلشده اهمیت زیادی خواهد داشت. دانشمندان امیدوارند مطالعه این کانی جدید، علاوه بر شناخت بهتر فرآیندهای زمینشناسی، مسیر را برای توسعه فناوریهای مرتبط با مواد معدنی کمیاب هموار کند و نمونهای دیگر از شگفتیهای پنهان در ساختار زمین را به نمایش بگذارد.
