بر اساس قانون جدید، گواهی انحصار وراثت برای فوتهای ثبتشده پس از سوم مرداد ۱۴۰۴ بدون نیاز به درخواست وراث و بهصورت خودکار صادر میشود و وراث میتوانند از طریق سامانه verasat.ncr.ir آن را دریافت کنند.
صدور گواهی انحصار وراثت از شورای حل اختلاف به سازمان ثبت احوال کشور منتقل شده و بر اساس سازوکار جدید، این گواهی برای فوتهای ثبتشده پس از سوم مرداد ۱۴۰۴، بدون نیاز به درخواست وراث و بهصورت الکترونیکی صادر میشود. بر اساس بند «ث» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت و آییننامه اجرایی آن، سازمان ثبت احوال مکلف شده است صدور گواهی انحصار وراثت را برعهده بگیرد و این تغییر با هدف کاهش مراجعات مردم به مراجع قضایی، تسهیل امور اداری و الکترونیکی شدن فرایندهای مرتبط با فوت متوفی انجام شده است.
گواهی انحصار وراثت سندی است که وراث قانونی متوفی را مشخص میکند و برای پیگیری بسیاری از امور مالی، حقوقی، بانکی و ثبتی مورد نیاز است. تا پیش از این، دریافت این گواهی با مراجعه به شورای حل اختلاف، تشکیل پرونده و طی کردن مراحل اداری همراه بود، اما در روش جدید، بخش اصلی فرایند از مسیر الکترونیکی انجام میشود. برای متوفیانی که تاریخ ثبت فوت آنها بعد از سوم مرداد ۱۴۰۴ باشد، وراث نیازی به ثبت درخواست جداگانه ندارند و گواهی بهصورت خودکار و حداکثر ظرف ۲۰ روز از ثبت فوت صادر میشود و پس از صدور، از طریق پیامک به ذینفعان اطلاع داده خواهد شد.
وراث و ذینفعان پس از دریافت پیامک میتوانند با مراجعه به سامانه ابلاغ و دریافت گواهی انحصار وراثت به نشانی verasat.ncr.ir و وارد کردن مشخصات متوفی، گواهی صادرشده را مشاهده و دریافت کنند. برای متوفیانی که تاریخ ثبت فوت آنها قبل از سوم مرداد ۱۴۰۴ بوده، وراث باید از طریق سامانه «سهیم» درخواست صدور گواهی را ثبت کنند و پس از ثبت درخواست، حداکثر ۲۰ روز کاری برای صدور گواهی در نظر گرفته شده است. در سازوکار جدید، امکان ثبت اعتراض به گواهی صادرشده نیز بهصورت الکترونیکی از طریق سامانه سهیم فراهم شده است.