یاشار سلطانی، روزنامهنگار و پژوهشگر حوزه فساد اقتصادی، ادعای تازهای درباره نحوه فروش نفت ایران مطرح کرده است. او میگوید حدود ۸۰ تا ۸۵ میلیون بشکه نفت در اختیار چهار نفر قرار گرفته و این افراد از محل تخفیفهای فروش، حدود ۱.۵ میلیارد دلار درآمد به دست آوردهاند.
سلطانی نام حسین شمخانی، روحالله رضوی، علی بایندریان و محمدهادی مؤمنین را به عنوان این چهار نفر مطرح کرده است. این ادعا تاکنون به معنای اثبات تخلف یا محکومیت افراد نامبرده نیست و برای بررسی آن باید اسناد و پاسخهای طرفهای مرتبط نیز مورد توجه قرار گیرد.
به گفته سلطانی، او حدود دو سال درباره شبکه فروش نفت ایران تحقیق کرده است. او معتقد است تحریمها باعث شکلگیری سازوکاری شدهاند که در آن فروش نفت و انتقال درآمدهای حاصل از آن از طریق واسطهها، تریدرها و تراستیها انجام میشود.
او درباره این سازوکار پرسشهایی نیز مطرح کرده است. از جمله اینکه چه فرد یا مجموعهای مسئول فروش نفت است، محمولهها دقیقاً به چه خریدارانی تحویل داده میشوند و درآمد حاصل از فروش چگونه به کشور بازمیگردد. همچنین مشخص نیست در صورت بازنگشتن منابع مالی، مسئولیت حقوقی و مالی متوجه چه شخص یا نهادی خواهد بود.
یکی از بخشهای مهم اظهارات سلطانی به حجم نفت واگذار شده به چهار نفر مربوط میشود. او مدعی است حدود ۸۰ تا ۸۵ میلیون بشکه نفت در اختیار این افراد قرار گرفته و اختلاف قیمت و تخفیف فروش این محمولهها در مجموع حدود ۱.۵ میلیارد دلار برای آنها درآمد ایجاد کرده است. به گفته او، این رقم جدا از سایر درآمدهای احتمالی حاصل از تجارت و انتقال نفت است.
سلطانی در ادامه از حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی، و روحالله رضوی نام برده و علی بایندریان و محمدهادی مؤمنین را نیز در همین چارچوب مطرح کرده است.
در مورد روحالله رضوی نیز ابهامی درباره هویت او وجود دارد. سلطانی او را داماد مجید متقیفر، سخنگوی جبهه پایداری، معرفی کرده است. پیشتر برخی رسانهها درباره ارتباط این فرد با «سرباز روحالله رضوی»، مجری برنامه «به وقت ایران»، مطالبی منتشر کرده بودند. با این حال، متقیفر در گفتوگویی این موضوع را رد کرده و گفته بود دامادش فردی به نام روحالله رضوی است، اما او همان «سرباز روحالله» نیست.
در روزهای اخیر نیز روزنامه همشهری در گزارشی که بعداً از وبسایت این رسانه حذف شد، نام همین چهار نفر را به عنوان چهار تراستی بزرگ نفتی مطرح کرده بود. در آن گزارش، درباره نحوه انتخاب این افراد و سازوکار واگذاری نفت به آنها پرسشهایی مطرح شده بود.
همشهری در همان گزارش با استناد به اظهارات ولیالله بیاتی، نماینده مجلس، نوشته بود که از ۲۸ خرداد تا ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ حدود ۷۲ میلیون بشکه نفت خام در این چارچوب جابهجا شده است. بر اساس این اظهارات، درباره میزان تخفیف، نحوه واگذاری و تضمینهای دریافتشده برای این حجم از نفت نیز پرسشهایی وجود دارد.
در مجموع، ادعاهای مطرحشده درباره فروش نفت و درآمد تراستیها نیازمند بررسی اسناد، جزئیات قراردادها و پاسخ افراد و نهادهای نامبرده است.
