اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ همچنان یکی از مهم‌ترین بلوک‌های اقتصادی و سیاسی جهان محسوب می‌شود. این اتحادیه اکنون ۲۷ عضو دارد و در کنار کشورهای عضو، ۹ کشور دیگر نیز به‌طور رسمی نامزد پیوستن به آن هستند.
با این حال، تحولات سال‌های اخیر نشان داده است که مسیر آینده اتحادیه اروپا تنها به افزایش تعداد اعضا محدود نمی‌شود. روابط این بلوک با کشورهای خارج از اروپا نیز در حال تغییر است و ایده‌هایی مانند ایجاد جایگاه «عضو وابسته» می‌تواند شکل تازه‌ای از همکاری را به وجود آورد.
نقشه اتحادیه اروپا در سپتامبر ۲۰۲۶، ۲۷ کشور عضو، ۹ کشور نامزد عضویت و بریتانیا را نشان می‌دهد. بریتانیا تنها کشوری است که تاکنون پس از عضویت، اتحادیه اروپا را ترک کرده است.
اتحادیه اروپا در دهه ۱۹۵۰ با همکاری شش کشور شکل گرفت. فرانسه، ایتالیا، آلمان غربی، بلژیک، هلند و لوکزامبورگ نخستین اعضای این همکاری اروپایی بودند.
تا زمان تأسیس رسمی اتحادیه اروپا در سال ۱۹۹۳، تعداد اعضا به ۱۲ کشور رسیده بود. در این دوره، آلمان متحدشده بود و اقتصادهای بزرگی مانند اسپانیا و بریتانیا نیز در این مجموعه حضور داشتند.
امروز تعداد اعضای اتحادیه اروپا به ۲۷ کشور رسیده است. کرواسی آخرین کشوری بود که به این اتحادیه پیوست. عضویت این کشور در سال ۲۰۱۳ و پس از بیش از پنج سال مذاکرات رسمی انجام شد.
جدول زیر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، سال عضویت و پیش‌بینی تولید ناخالص داخلی اسمی آن‌ها در سال ۲۰۲۶ را نشان می‌دهد:
| کشور | سال پیوستن | تولید ناخالص داخلی اسمی پیش‌بینی‌شده در ۲۰۲۶، میلیارد دلار |
|---|---|---|
| بلژیک | ۱۹۵۸ | ۷۷۷ |
| فرانسه | ۱۹۵۸ | ۳٬۶۰۰ |
| آلمان | ۱۹۵۸ | ۵٬۴۵۰ |
| ایتالیا | ۱۹۵۸ | ۲٬۷۴۰ |
| لوکزامبورگ | ۱۹۵۸ | ۱۱۰ |
| هلند | ۱۹۵۸ | ۱٬۴۵۰ |
| دانمارک | ۱۹۷۳ | ۵۰۴ |
| ایرلند | ۱۹۷۳ | ۷۷۹ |
| یونان | ۱۹۸۱ | ۳۰۸ |
| پرتغال | ۱۹۸۶ | ۳۸۱ |
| اسپانیا | ۱۹۸۶ | ۲٬۰۹۰ |
| اتریش | ۱۹۹۵ | ۶۲۴ |
| فنلاند | ۱۹۹۵ | ۳۳۸ |
| سوئد | ۱۹۹۵ | ۷۶۰ |
| قبرس | ۲۰۰۴ | ۴۵ |
| جمهوری چک | ۲۰۰۴ | ۴۳۳ |
| استونی | ۲۰۰۴ | ۵۲ |
| مجارستان | ۲۰۰۴ | ۲۷۱ |
| لتونی | ۲۰۰۴ | ۵۴ |
| لیتوانی | ۲۰۰۴ | ۱۰۶ |
| مالت | ۲۰۰۴ | ۳۱ |
| لهستان | ۲۰۰۴ | ۱٬۱۳۰ |
| اسلواکی | ۲۰۰۴ | ۱۶۹ |
| اسلوونی | ۲۰۰۴ | ۸۷ |
| بلغارستان | ۲۰۰۷ | ۱۴۸ |
| رومانی | ۲۰۰۷ | ۴۸۱ |
| کرواسی | ۲۰۱۳ | ۱۱۷ |
گسترش اتحادیه اروپا هم‌زمان با عمیق‌تر شدن همکاری‌های اقتصادی میان اعضا پیش رفت. در سال ۱۹۹۳ بازار واحد اروپا شکل گرفت و جابه‌جایی آزاد کالا، خدمات، سرمایه و افراد میان کشورهای عضو را تسهیل کرد.
یورو نیز در سال ۱۹۹۹ به‌عنوان واحد پول مشترک معرفی شد. اکنون بیش از دو سوم اعضای اتحادیه اروپا از یورو استفاده می‌کنند و عضو منطقه یورو هستند.
فرآیند یکپارچگی اروپا البته با چالش‌هایی نیز همراه بوده است. بحران بدهی منطقه یورو فشار زیادی بر کشورهای عضو وارد کرد و خروج بریتانیا نیز نقطه عطف دیگری در تاریخ این اتحادیه بود.
بریتانیا پس از همه‌پرسی سال ۲۰۱۶، سرانجام در سال ۲۰۲۰ به‌طور رسمی از اتحادیه اروپا خارج شد. در نتیجه، تعداد اعضای اتحادیه از ۲۸ کشور به ۲۷ کشور کاهش یافت.
در همین حال، ۹ کشور همچنان وضعیت رسمی نامزدی عضویت در اتحادیه اروپا را دارند. ترکیه از سال ۱۹۹۹ نامزد عضویت است و طولانی‌ترین سابقه را در میان نامزدهای فعلی دارد، هرچند روند مذاکرات عضویت این کشور عملاً متوقف شده است.
بخش قابل‌توجهی از نامزدهای فعلی در منطقه بالکان غربی قرار دارند. آلبانی، بوسنی و هرزگوین، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی و صربستان در این گروه قرار می‌گیرند.
مونته‌نگرو یکی از کشورهایی است که روند عضویت آن پیشرفت بیشتری داشته است. مقام‌های این کشور درباره احتمال پیوستن به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۸ صحبت کرده‌اند.
گرجستان، مولداوی و اوکراین نیز در سال‌های اخیر به جمع کشورهای نامزد اضافه شدند. اوکراین و مولداوی در سال ۲۰۲۲ این وضعیت را به دست آوردند و گرجستان در سال ۲۰۲۳ نامزد عضویت شد.
اوکراین و مولداوی در سال ۲۰۲۴ مذاکرات رسمی برای عضویت در اتحادیه اروپا را آغاز کردند. با این حال، زمان نهایی پیوستن این کشورها به اتحادیه مشخص نیست.
در کنار روند گسترش اتحادیه، بحث شکل جدیدی از همکاری با کشورهای خارج از اروپا نیز مطرح شده است. کانادا یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها در این زمینه است.
کانادا در سال‌های اخیر و هم‌زمان با افزایش تنش‌های تجاری با آمریکا، روابط خود با اتحادیه اروپا را گسترش داده است. با این حال، این کشور به دنبال عضویت کامل در اتحادیه اروپا نیست.
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، پیشنهاد کرده است کانادا به نخستین «عضو وابسته» اتحادیه اروپا تبدیل شود. این عنوان در حال حاضر جایگاه تعریف‌شده‌ای در معاهدات اتحادیه اروپا ندارد و جزئیات آن هنوز مشخص نشده است.
مذاکرات اولیه درباره این مدل همکاری حوزه‌هایی مانند تجارت، دفاع، فناوری، انرژی و امنیت اقتصادی را دربرمی‌گیرد. در صورت شکل‌گیری چنین چارچوبی، روابط اتحادیه اروپا با یک کشور غیراروپایی می‌تواند وارد مرحله تازه‌ای شود.
کانادا و اتحادیه اروپا پیش از این نیز همکاری‌های خود را در حوزه دفاعی افزایش داده‌اند. کانادا در سال ۲۰۲۶ به نخستین کشور غیراروپایی تبدیل شد که در طرح SAFE اتحادیه اروپا برای تأمین و خرید تجهیزات دفاعی مشارکت می‌کند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درباره احتمال ایجاد جایگاه عضویت وابسته برای کانادا موضع منفی گرفته و آن را اقدامی خصمانه توصیف کرده است. او همچنین اتحادیه اروپا و کانادا را به اعمال تعرفه‌های بیشتر تهدید کرده است.
در مجموع، مسیر آینده اتحادیه اروپا در سال‌های پیش رو به چند روند مهم وابسته است؛ از ادامه روند عضویت کشورهای نامزد گرفته تا تعمیق همکاری میان اعضای فعلی و شکل روابط جدید با کشورهای خارج از اروپا. اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ همچنان با ساختاری ۲۷ عضوی فعالیت می‌کند، اما بحث درباره آینده این ساختار و شیوه گسترش همکاری‌های آن ادامه دارد.
