همزمانی هشدارهای امنیتی در چند کشور اروپایی، گمانهزنیهایی درباره احتمال وقوع یک جنگ بزرگ در اروپا را افزایش داده است. با این حال، اسناد و اظهارات رسمی منتشرشده بیشتر از آمادگی برای مقابله با تهدیدهای ترکیبی، حملات پهپادی و سایبری و احتمال گسترش پیامدهای جنگ روسیه و اوکراین حکایت دارند. این اقدامات بهخودیخود به معنای آماده شدن اروپا برای «جنگ جهانی سوم» نیست.
در روزهای اخیر، کشورهایی مانند لهستان، فرانسه، آلمان و سوئیس اقدامات جدیدی در حوزه امنیتی اعلام کردهاند. افزایش فعالیتهای پهپادی، نگرانی درباره خرابکاری و جاسوسی و آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی از محورهای اصلی این اقدامات بوده است.
در لهستان، دونالد توسک، نخستوزیر این کشور، ۱۷ سپتامبر درباره ارزیابیهای اطلاعاتی مربوط به احتمال حملات ترکیبی روسیه با پهپاد و موشک علیه کشورهای حامی اوکراین هشدار داد. او گفت لهستان و دیگر اعضای ناتو باید برای سناریوهای مختلف آماده باشند.
توسک همچنین درباره احتمال ورود پهپادها یا موشکها به حریم کشورهای عضو ناتو و پیامدهای احتمالی چنین حوادثی هشدار داد. این اظهارات در شرایطی مطرح شد که لهستان در حال تقویت آمادگیهای دفاع هوایی و امنیت مرزی خود است.
در فرانسه نیز امانوئل مکرون از افزایش تهدیدهای ترکیبی روسیه سخن گفته است. دولت فرانسه مأمور شده برنامهای برای حفاظت بهتر از زیرساختهای حیاتی و مراکز حساس در برابر حملات پهپادی و سایبری تدوین کند.
آلمان نیز در حال تقویت تدابیر امنیتی خود است. شورای امنیت ملی این کشور در نشست ۱۴ سپتامبر اعلام کرد که آلمان همچنان هدف حملات ترکیبی روسیه قرار دارد. این شورا اقدامات جدیدی برای مقابله با جاسوسی و خرابکاری و همچنین حفاظت از زیرساختهای حیاتی تصویب کرده است.
سوئیس نیز در ۱۸ سپتامبر راهبرد امنیتی جدید خود را تصویب کرد. این راهبرد شامل ۱۰ هدف و ۴۶ اقدام است و سه محور اصلی آن افزایش تابآوری، تقویت توان حفاظت و مقابله با تهدیدها و افزایش توان دفاعی اعلام شده است.
نکته مهم این است که راهبرد سوئیس وقوع یک حمله نظامی مستقیم و گسترده به این کشور را در آینده قابل پیشبینی بعید میداند. در عوض، تهدیدهای ترکیبی و حملات از راه دور، از جمله حملات پهپادی و موشکی، در میان سناریوهای مهمتر قرار گرفتهاند.
مفهوم «تهدید ترکیبی» نیز بسیار گستردهتر از جنگ متعارف است. حملات سایبری، جاسوسی، خرابکاری، انتشار اطلاعات نادرست، عملیات نفوذ و استفاده از وابستگیهای اقتصادی یا زنجیرههای تأمین برای ایجاد فشار، همگی میتوانند در این چارچوب قرار بگیرند.
به همین دلیل، رویکرد امنیتی جدید برخی کشورهای اروپایی فقط به افزایش تجهیزات نظامی محدود نمیشود. زیرساختهای ارتباطی و داده، فناوریهای حساس، هوش مصنوعی، امنیت اقتصادی و تأمین مواد اولیه نیز بخشی از برنامههای جدید امنیتی هستند. راهبرد سوئیس نیز بهطور مشخص بر کاهش وابستگیهای حیاتی و افزایش تابآوری اقتصادی و زیرساختی تأکید دارد.
در نتیجه، آنچه اکنون در اروپا دیده میشود بیشتر نشاندهنده افزایش آمادگی دولتها در برابر مجموعهای از تهدیدهای امنیتی است. این تهدیدها میتوانند از حملات سایبری و خرابکاری تا حملات پهپادی و موشکی را شامل شوند.
بنابراین، شواهد موجود نشان نمیدهند که کشورهای اروپایی وقوع جنگ جهانی سوم را قطعی یا قریبالوقوع میدانند. آنچه در اسناد رسمی و اظهارات مقامهای اروپایی برجسته شده، تلاش برای افزایش آمادگی در برابر شرایط امنیتی بیثباتتر و احتمال تشدید جنگ ترکیبی در اروپا است.
