دونالد ترامپ اعلام کرده است که آمریکا، دانمارک و گرینلند بر سر یک توافق جدید امنیتی به تفاهم رسیدهاند. رئیسجمهور آمریکا میگوید این توافق به واشنگتن امکان میدهد بهصورت دائمی مسئولیت امنیت گرینلند را بر عهده داشته باشد.
با این حال، مقامهای دانمارک و گرینلند برداشت متفاوتی از این توافق دارند. آنها تأکید کردهاند که حاکمیت دانمارک بر گرینلند و حق مردم این جزیره برای تعیین سرنوشت خود حفظ خواهد شد. همچنین توافق هنوز باید مراحل قانونی و پارلمانی خود را طی کند.
ترامپ درباره توافق گرینلند چه گفت؟
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که آمریکا برای همیشه امکان انجام اقدامات لازم برای دفاع از گرینلند و تأمین امنیت خود را خواهد داشت.
او همچنین گفت واشنگتن روند افزایش حضور نظامی در بخشهای مناسب گرینلند را آغاز خواهد کرد. ترامپ مدعی شده است که کشورهای رقیب آمریکا نیز بدون موافقت کتبی واشنگتن اجازه ایجاد پایگاه، استقرار نیرو یا انجام سرمایهگذاریهای حساس در این جزیره را نخواهند داشت.
با این حال، جزئیات کامل توافق هنوز منتشر نشده است. مشخص نیست اختیارات جدید آمریکا دقیقاً چه تفاوتی با حقوق نظامی این کشور در چارچوب توافقهای قبلی خواهد داشت.
حاکمیت گرینلند به آمریکا منتقل نمیشود
یکی از مهمترین نکات توافق، تفاوت میان «کنترل امنیتی» و «حاکمیت» است.
مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، گفته است توافق جدید حاکمیت و تمامیت ارضی پادشاهی دانمارک را به رسمیت میشناسد. او همچنین بر حق مردم گرینلند برای تعیین سرنوشت خود تأکید کرده است.
ینس فریدریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند، نیز از توافق استقبال کرده و گفته است که این چارچوب میتواند امنیت گرینلند و همکاری میان کشورهای غربی را تقویت کند.
بنابراین، برخلاف برخی برداشتها از اظهارات ترامپ، توافق اعلامشده به معنای انتقال مالکیت یا حاکمیت گرینلند به آمریکا نیست.
روسیه و چین چه نقشی در توافق دارند؟
یکی از محورهای اصلی توافق، جلوگیری از ایجاد حضور نظامی رقبای آمریکا در گرینلند است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، کشورهای خارج از ناتو، از جمله روسیه و چین، با محدودیتهایی برای ایجاد پایگاه نظامی یا حضور نظامی در گرینلند روبهرو خواهند شد. سرمایهگذاریهای حساس نیز قرار است تحت محدودیتهای بیشتری قرار بگیرد.
این موضوع از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار است. گرینلند در موقعیتی میان آمریکای شمالی و اروپا قرار دارد و به دلیل موقعیت جغرافیایی آن در مسیرهای قطبی و اهمیت فزاینده منطقه آرکتیک، برای دفاع موشکی و نظارت نظامی اهمیت دارد.
آمریکا از چه زمانی در گرینلند حضور نظامی دارد؟
حضور نظامی آمریکا در گرینلند موضوع تازهای نیست. توافق دفاعی سال ۱۹۵۱ میان آمریکا و دانمارک، حقوق گستردهای برای حضور نظامی، استفاده از پایگاهها و بهرهگیری از فضای هوایی این جزیره در اختیار واشنگتن قرار داد.
آمریکا همچنان پایگاه فضایی پیتوفیک در شمالغرب گرینلند را اداره میکند. این پایگاه که در دوران جنگ سرد اهمیت زیادی داشت، امروز نیز در زمینه هشدار موشکی و فعالیتهای فضایی مورد استفاده قرار میگیرد.
توافق جدید قرار است چارچوب حضور و همکاری امنیتی آمریکا را گسترش دهد، اما هنوز مشخص نیست واشنگتن دقیقاً چه اختیارات تازهای نسبت به توافق سال ۱۹۵۱ به دست خواهد آورد.
توافق جدید چه زمانی اجرایی میشود؟
طبق اعلام دانمارک و گرینلند، قرار است توافق در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک امضا شود.
با این حال، امضای توافق پایان روند قانونی نخواهد بود. این سند باید مراحل پارلمانی در دانمارک و گرینلند را نیز پشت سر بگذارد تا بتواند اجرایی شود.
به همین دلیل، بخش قابل توجهی از جزئیات حقوقی و اجرایی توافق هنوز مشخص نیست.
چرا گرینلند برای آمریکا اهمیت دارد؟
گرینلند در یکی از حساسترین مناطق راهبردی جهان قرار گرفته است. ذوب شدن یخهای قطبی، باز شدن مسیرهای جدید کشتیرانی و اهمیت منابع طبیعی این منطقه، توجه قدرتهای بزرگ را به آرکتیک افزایش داده است.
ترامپ نیز طی ماههای گذشته بارها امنیت ملی آمریکا را دلیل اصلی توجه خود به گرینلند عنوان کرده بود. اظهارات او درباره احتمال تصاحب این جزیره، تنشهایی میان واشنگتن و کپنهاگ ایجاد کرده بود.
توافق تازه میتواند چارچوبی برای افزایش همکاری امنیتی آمریکا، دانمارک و گرینلند ایجاد کند، بدون اینکه طبق مواضع رسمی دانمارک و گرینلند، حاکمیت آنها بر این سرزمین تغییر کند.
در حال حاضر، مهمترین ابهام درباره این توافق به جزئیات دقیق اختیارات آمریکا و میزان افزایش حضور نظامی این کشور در گرینلند مربوط میشود. تا زمان انتشار متن کامل و تصویب آن، نمیتوان درباره دامنه نهایی این اختیارات با قطعیت صحبت کرد.
