لهستان با قراردادی ۱۰ میلیارد دلاری، بزرگترین سفارش خارجی تاریخ برنامه آپاچی را ثبت کرده و میخواهد توان هلیکوپتری خود را برای میدان نبرد مدرن تقویت کند.
لهستان در سال ۲۰۲۴ قراردادی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار برای خرید ۹۶ فروند هلیکوپتر AH-64E Apache Guardian از بوئینگ امضا کرد. تحویل این هلیکوپترها قرار است از سال ۲۰۲۸ آغاز شود. پس از تکمیل سفارش، لهستان به بزرگترین کاربر آپاچی در خارج از ارتش آمریکا تبدیل خواهد شد.
این قرارداد در شرایطی اجرا میشود که نقش پهپادها در جنگهای امروزی بهشدت افزایش یافته است. با این حال، هلیکوپترهای تهاجمی همچنان تواناییهایی دارند که پهپادهای کوچک و ارزان بهتنهایی نمیتوانند ارائه کنند. تجربه جنگ اوکراین نیز بحث درباره آینده این نوع هواگردها را جدیتر کرده است.
ورود لهستان به جمع کاربران آپاچی، تعداد کشورهای استفادهکننده از این هلیکوپتر را به ۱۹ کشور میرساند. برخی تحلیلگران نسبت به خرید گسترده این سامانه با توجه به تهدید پهپادها و افزایش توان پدافند هوایی ابراز تردید کردهاند. در مقابل، طرفداران این خرید به قدرت آتش، تجهیزات پیشرفته و قابلیتهای عملیاتی آپاچی اشاره میکنند.
چرا لهستان به آپاچی نیاز دارد؟
یکی از تفاوتهای اصلی آپاچی با پهپادهای کوچک، میزان قدرت آتشی است که یک سکوی واحد میتواند در میدان نبرد ایجاد کند. پهپادهای ارزانقیمت معمولاً برای مقابله با اهداف مختلف به تعداد بیشتری نیاز دارند.
در مقابل، یک AH-64E میتواند با مجموعهای از مهمات سنگین در یک مأموریت، اهداف زرهی و نیروهای زمینی دشمن را هدف قرار دهد. همین تمرکز قدرت آتش در یک هلیکوپتر، یکی از دلایل اصلی قرارداد چند میلیارد دلاری ورشو است.
سفارش ۹۶ فروندی لهستان در ۱۳ اوت ۲۰۲۴ ثبت شد و بهعنوان بزرگترین خرید خارجی در تاریخ برنامه Apache شناخته میشود. این سفارش علاوه بر خود هلیکوپترها، شامل تجهیزات تسلیحاتی، قطعات یدکی، شبیهسازهای پرواز و خدمات تعمیر و نگهداری خواهد بود.
بوئینگ در حال حاضر از شبکهای شامل بیش از ۱,۳۰۰ فروند آپاچی در ۱۹ کشور پشتیبانی میکند. کریستینا اوپاه، مدیر برنامههای هلیکوپترهای تهاجمی بوئینگ، نیز گفته است که قرارداد لهستان زمینه ایجاد یکی از بزرگترین و قدرتمندترین ناوگانهای آپاچی جهان را فراهم میکند.
البته مقیاس این سفارش چالشهای مهمی هم دارد. لهستان باید پیش از رسیدن نخستین هلیکوپترهای جدید، خلبانان کافی آموزش دهد و زیرساخت تعمیر و پشتیبانی لازم را ایجاد کند.
AH-64E چه تواناییهایی دارد؟
AH-64E Apache Guardian یک هلیکوپتر تهاجمی سنگین با دو موتور جنرال الکتریک است. این هلیکوپتر دو نفره میتواند در هر پرواز حدود ۳۰۰ مایل یا ۴۸۲ کیلومتر مسافت طی کند و هنگام حمل بار کامل به وزن ۲۳ هزار پوند، معادل ۱۰ هزار و ۴۳۲ کیلوگرم، برسد.
تسلیحات آپاچی نیز بخش مهمی از توان رزمی آن را تشکیل میدهند. این هلیکوپتر میتواند تا ۱۶ موشک هدایت لیزری Hellfire، راکتهای ۷۰ میلیمتری و یک توپ زنجیری ۳۰ میلیمتری با نرخ شلیک بالا حمل کند.
با این حال، مزیت مدل AH-64E فقط به تسلیحات محدود نمیشود. حسگرهای پیشرفته، سامانههای الکترونیکی دیجیتال و تجهیزات هدفگیری، نقش مهمی در تواناییهای این مدل دارند.
یکی از قابلیتهای مهم Apache، امکان ارتباط مستقیم با پهپادهای نظامی است. خدمه میتوانند از این پهپادها برای شناسایی مسیر و کشف تهدیدها استفاده کنند و سپس اطلاعات بهدستآمده را برای اجرای حمله به کار ببرند.
لهستان همچنین در حال ایجاد زیرساخت داخلی برای نگهداری این ناوگان است. جنرال الکتریک موافقت کرده عملیات تعمیر، نگهداری و بازسازی موتورهای آپاچی را در شهر دبلین تسهیل کند. این زیرساخت میتواند در پشتیبانی از برخی هلیکوپترهای نظامی دیگر لهستان نیز مورد استفاده قرار گیرد.
لهستان تا سال ۲۰۲۸ چه میکند؟
تحویل هلیکوپترهای جدید تا سال ۲۰۲۸ آغاز نمیشود. به همین دلیل، لهستان و آمریکا در فوریه ۲۰۲۵ قراردادی ۳۰۰ میلیون دلاری برای اجاره هشت فروند AH-64D Apache از ارتش آمریکا امضا کردند.
این هلیکوپترها قرار است برای آموزش خلبانان، نیروهای تعمیراتی و تیمهای پشتیبانی زمینی لهستان مورد استفاده قرار گیرند. مقامهای دفاعی این کشور، این قرارداد را یکی از سریعترین خریدهای نظامی تاریخ مدرن لهستان توصیف کردهاند.
فوریت این برنامه به تهدیدهای موجود در مرز شرقی لهستان نیز ارتباط داده شده است. با این حال، افزایش حضور پهپادها در میدان نبرد باعث شده درباره میزان آسیبپذیری هلیکوپترهای تهاجمی نیز بحثهای بیشتری شکل بگیرد.
لهستان برای مقابله با این شرایط قصد دارد از رویکرد Manned-Unmanned Teaming یا همکاری انسان و سامانههای بدونسرنشین استفاده کند. در این مدل، هلیکوپترهای گرانقیمت بهتنهایی وارد مناطق پرخطر نمیشوند و در کنار آنها از پهپادهای ارزانتر و قابل مصرف استفاده خواهد شد.
آپاچی چگونه با تهدید پدافند هوایی مقابله میکند؟
یکی از مهمترین تهدیدها برای ناوگان جدید لهستان، سامانههای متحرک پدافند هوایی روسیه هستند. سامانههایی مانند Pantsir-S1 و Tor-M2 در سالهای اخیر با رادارها و موشکهای جدیدتر ارتقا یافتهاند و برای مقابله با اهداف پروازی در ارتفاع پایین طراحی شدهاند.
راهبرد پیشنهادی لهستان بر استفاده از پهپادهای شناسایی برای کشف این سامانهها استوار است. در چنین سناریویی، پهپادها میتوانند موقعیت سامانههای پدافندی را پیدا کنند و اطلاعات آنها را در اختیار هلیکوپتر قرار دهند.
Apache در این حالت میتواند تا حد امکان پشت عوارض طبیعی مانند تپهها یا خطوط درختی باقی بماند. خلبان پس از دریافت اطلاعات، برای مدت کوتاهی از پوشش خارج میشود و مهمات هدایتشونده را به سمت هدف شلیک میکند.
در صورت اجرای موفق این روش، هلیکوپتر میتواند پیش از آنکه خدمه سامانه پدافندی فرصت واکنش مؤثر داشته باشند، به رادار یا تجهیزات آن حمله کند. هدف اصلی این راهبرد، کاهش خطر برای آپاچی و حفظ امکان پشتیبانی هوایی از نیروهای زمینی است.
ترکیب پهپادهای شناسایی با هلیکوپترهای تهاجمی همچنین میتواند بخشی از ضعفهای هر دو سامانه را جبران کند. پهپاد کوچک هزینه و ریسک کمتری دارد، اما آپاچی قدرت آتش و توان حمل مهمات بسیار بیشتری ارائه میدهد.
لهستان از جنگ اوکراین چه میآموزد؟
جنگ اوکراین بحث درباره آینده هلیکوپترهای رزمی را تغییر داده است. در این جنگ، پهپادهای کوچک به ابزار مهمی برای شناسایی، حمله و مقابله با تجهیزات نظامی تبدیل شدهاند. با این حال، استفاده از هلیکوپترهای رزمی نیز متوقف نشده است.
لهستان در حال بازنگری ساختار نظامی خود با استفاده از تجربیات جنگ اوکراین است. در برنامه آزمایشی Model 44، برخی تیپهای مکانیزه این کشور در حال جایگزین کردن بخشی از خودروهای زرهی استاندارد با یگانهای مجهز به تسلیحات بدونسرنشین و سامانههای مقابله با پهپاد هستند.
در همین چارچوب، رویکرد MUM-T میتواند نقش مهمی در آینده ناوگان آپاچی لهستان داشته باشد. پهپادها میتوانند برای شناسایی و کشف تهدیدها به کار گرفته شوند و هلیکوپترهای تهاجمی در مرحله بعد از قدرت آتش خود استفاده کنند.
این مدل میتواند به نیروهای زمینی لهستان امکان دریافت پشتیبانی هوایی نزدیک را بدهد؛ پشتیبانیای که با سرعت واکنش بالا و توان حمل مهمات سنگین همراه است.
لهستان به بزرگترین کاربر آپاچی در اروپا تبدیل میشود
پس از تحویل کامل ۹۶ فروند AH-64E، لهستان از نظر تعداد آپاچی در میان کاربران اروپایی جایگاه ویژهای خواهد داشت. این کشور با عبور از ناوگان ۵۰ فروندی آپاچی بریتانیا، به بزرگترین کاربر این هلیکوپتر در خارج از آمریکا تبدیل میشود.
ورشو برای استفاده بلندمدت از این ناوگان، علاوه بر خرید هلیکوپترها روی ایجاد زیرساخت صنعتی نیز سرمایهگذاری کرده است. بوئینگ و لهستان توافقهای جبرانی یا Offset Agreements امضا کردهاند تا یک مرکز خدمات منطقهای و یک آزمایشگاه فناوری کامپوزیت پیشرفته در این کشور ایجاد شود.
این زیرساختها میتوانند در آینده لهستان را به یکی از مراکز مهم تعمیر و ارتقای ناوگان آپاچی در اروپا تبدیل کنند. چنین نقشی همچنین میتواند به توسعه ظرفیتهای صنعت دفاعی داخلی این کشور کمک کند.
در نهایت، قرارداد ۱۰ میلیارد دلاری لهستان نشان میدهد که ورشو همچنان برای هلیکوپترهای تهاجمی سنگین نقش مهمی در میدان نبرد آینده قائل است. با این حال، حضور گسترده پهپادها و پیشرفت سامانههای پدافند هوایی باعث شده استفاده از آپاچی بیش از گذشته به همکاری با سامانههای بدونسرنشین وابسته باشد.
