اگرچه هنوز تا آغاز رسمی فصل هالووین در ماه اکتبر فاصله داریم، زیستشناسان دریایی در کانادا امسال با دو موجود عجیب روبهرو شدهاند که ظاهرشان میتواند برای این مناسبت کاملاً مناسب باشد.
در پژوهشی که اخیراً در مجله Organisms Diversity & Evolution منتشر شده است، بومشناسان دانشگاه بریتیش کلمبیا از شناسایی دو گونه جدید از عنکبوتهای دریایی خبر دادهاند. یکی از این گونهها چشمهای قرمز دارد و دیگری به دلیل شرایط بدنی خاص خود، میزبان مجموعهای از انگلهای بسیار ریز شده است.
عنکبوتهای دریایی برخلاف نامشان، عنکبوت واقعی نیستند. با این حال، آنها با گروه عنکبوتیان و بندپایانی مانند خرچنگهای نعلاسبی و عقربها خویشاوندی دارند. این جانوران حدود ۵۰۰ میلیون سال پیش در مسیر تکامل ظاهر شدند و گونههای مختلف آنها میتوانند اندازهای کمتر از یکونیم سانتیمتر تا بیش از ۶۰ سانتیمتر داشته باشند.
برخی عنکبوتهای دریایی تا ۱۲ پا دارند. بیشتر آنها نیز مواد غذایی مورد نیاز خود را از طریق اندامی خرطوممانند به نام پروبوسیس دریافت میکنند.
کورمک تولر-اسکات، جانورشناس دانشگاه بریتیش کلمبیا و یکی از نویسندگان این مطالعه، درباره ویژگیهای متفاوت این جانوران گفت:
آنها برخی ویژگیهای بسیار غیرعادی را در طول تکامل خود حفظ کردهاند.
اما ویژگیهای عجیب عنکبوتهای دریایی تنها به ظاهرشان محدود نمیشود. این جانوران از طریق پوست خود تنفس میکنند. مادهها نیز تخمهایشان را روی اندامهای حرکتی قرار میدهند و تخمها در نهایت از منافذ مخصوصی خارج میشوند.
پس از آن، نرها با استفاده از اندامهای ویژهای به نام اوویگر، تخمها را جمعآوری میکنند. آنها تخمها را با ترشحات خود به پاهایشان میچسبانند و سپس وظیفه مراقبت از آنها را بر عهده میگیرند.
با وجود این خصوصیات منحصربهفرد، دانشمندان هنوز اطلاعات کاملی درباره عنکبوتهای دریایی ندارند. یکی از دلایل این مسئله، محل زندگی بسیاری از این جانوران است؛ چرا که اغلب در محیطهایی حضور دارند که دسترسی به آنها دشوار است.
تولر-اسکات هنگام غواصی در نزدیکی ونکوور و در عمق حدود ۱۸ متری بخش شمالغربی دریای سالیش در کانادا، هر دو گونه جدید را مشاهده کرد.
گونه نخست Callipallene pilosuspedes نام دارد. نام این گونه به پاهای پوشیده از موهای آن اشاره میکند. این جانور علاوه بر پاهای مودار، چشمهایی قرمز و یک پروبوسیس مثلثیشکل و سهلبی دارد که سطح آن با زائدههای حسی پوشیده شده است.
اوویگرهای Callipallene pilosuspedes نیز تنها برای حمل و نگهداری تخمها کاربرد ندارند و این جانور از آنها برای تمیز کردن بدن خود نیز استفاده میکند.
گونه دوم Tanystylum kiixin نامگذاری شده است. نام این جانور از نام یک روستای بومی باستانی در نزدیکی محل کشف آن گرفته شده است. بخش دوم نام که «کیهین» تلفظ میشود، از واژهای گرفته شده که به صدای برخورد و غرش امواج اقیانوس اشاره دارد.
Tanystylum kiixin برخلاف گونه نخست، پاهای کوتاهتری دارد. همین ویژگی باعث میشود نتواند بدن خود را بهطور مداوم تمیز کند. در نتیجه، آلودگیها و مواد زائد روی بدن آن باقی میمانند و شرایط مناسبی برای زندگی انگلهای بسیار کوچک فراهم میشود.
تولر-اسکات این وضعیت را نمونهای جالب از شکلگیری چند زیستبوم در کنار یکدیگر دانست و گفت:
اینجا در واقع یک اکوسیستم درون یک اکوسیستم و درون یک اکوسیستم دیگر شکل گرفته است.
این دو گونه، نخستین عنکبوتهای دریایی جدیدی هستند که طی تقریباً ۱۰۰ سال از دریای سالیش شناسایی و بهصورت علمی توصیف شدهاند.
با این حال، اهمیت کشف آنها فقط به ظاهر غیرمعمول یا ویژگیهای عجیب این موجودات محدود نمیشود. این پژوهش بار دیگر توجه دانشمندان را به تهدیدهایی جلب کرده است که تغییرات اقلیمی و فعالیتهای انسانی برای زیستبوم دریایی این منطقه ایجاد میکنند.
تولر-اسکات توضیح داد که یکی از دلایل علاقه او به این موضوع، بررسی تأثیر تغییرات اقلیمی و دخالتهای انسانی بر عنکبوتهای دریایی است. به گفته او، بیمهرگان دریایی در دریای سالیش با خطر ویژهای مواجه هستند، زیرا هنوز شناخت کافی از گونههای ساکن این منطقه و شیوه زندگی آنها وجود ندارد.
او در اینباره گفت:
من به این موضوع علاقهمند شدم که تغییرات اقلیمی و دخالتهای انسانی چه تأثیری بر عنکبوتهای دریایی میگذارند، زیرا بیمهرگان دریایی در دریای سالیش با خطر ویژهای روبهرو هستند. دلیل اصلی این مسئله آن است که مردم هنوز شناخت کافی از گونههایی که در این منطقه زندگی میکنند و شیوه زندگی آنها ندارند.
