شکایت نایاک اکشن از دونالد ترامپ درباره ادامه جنگ با ایران، بار دیگر این سازمان و مواضع سیاسی آن را در کانون توجه قرار داده است.
شورای ملی ایرانیان آمریکا یا NIAC یکی از شناختهشدهترین سازمانهای فعال در میان ایرانیان آمریکا است. این مجموعه که در سال ۲۰۰۲ در واشنگتن دیسی تأسیس شد، در موضوعاتی مانند روابط ایران و آمریکا، تحریمها، مهاجرت، حقوق بشر و جلوگیری از جنگ فعالیت دارد.
نایاک در سالهای اخیر بهدلیل مواضع خود درباره سیاست آمریکا در قبال ایران، مذاکرات هستهای و تحریمها با واکنشها و انتقادهای مختلفی روبهرو شده است. تازهترین موضوع نیز به شکایت بازوی سیاسی این سازمان، یعنی نایاک اکشن (NIAC Action)، از دونالد ترامپ مربوط میشود.
برای شناخت بهتر این سازمان، باید تاریخچه شکلگیری، مدیران، منابع مالی، مواضع سیاسی و مهمترین انتقادهای مطرحشده درباره آن را بررسی کرد.
سازمان نایاک چگونه شکل گرفت؟
National Iranian American Council که با نام اختصاری NIAC شناخته میشود، یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در واشنگتن دیسی است که فعالیت خود را از سال ۲۰۰۲ آغاز کرد.
نایاک هدف خود را افزایش مشارکت مدنی ایرانیان آمریکا، حمایت از حقوق این جامعه و اثرگذاری بر سیاستهای مرتبط با ایرانیان عنوان کرده است. روابط تهران و واشنگتن، تحریمهای اقتصادی، حقوق مدنی، مهاجرت، حقوق بشر و جلوگیری از جنگ از جمله حوزههایی هستند که این سازمان در آنها فعالیت میکند.
تریتا پارسی و شماری دیگر از فعالان ایرانیآمریکایی در شکلگیری نایاک نقش داشتند. هدف اولیه، افزایش مشارکت جامعه ایرانیان آمریکا در فعالیتهای مدنی و ایجاد ارتباط میان این جامعه و سیاستگذاران آمریکایی عنوان شد.
با گذشت زمان، سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران به یکی از محورهای اصلی فعالیت نایاک تبدیل شد. موضوعاتی مانند برنامه هستهای ایران، تحریمهای اقتصادی، حقوق ایرانیان مهاجر و جلوگیری از درگیری نظامی نیز به بخش مهمی از فعالیتهای این سازمان تبدیل شدند.
نایاک در سال ۲۰۰۸ مأموریت رسمی خود را گسترش داد و توجه بیشتری به مشارکت سیاسی، موضوعات فرهنگی و ارتباط میان جوامع ایران و آمریکا نشان داد. در سالهای بعد و بهویژه همزمان با مذاکرات هستهای ایران و قدرتهای جهانی، فعالیت این سازمان در حوزه سیاست خارجی افزایش پیدا کرد.
تریتا پارسی چه نقشی در نایاک داشت؟
تریتا پارسی، پژوهشگر و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، از چهرههای اصلی در تأسیس نایاک بود و برای سالها ریاست این سازمان را بر عهده داشت.
فعالیتهای او بیشتر بر روابط ایران و آمریکا و راهکارهای دیپلماتیک برای حل اختلافات دو کشور متمرکز بوده است. حمایت از مذاکرات هستهای و مخالفت با جنگ نیز از مواضع شاخص او در دوران مدیریت نایاک محسوب میشد.
جمال عبدی رئیس نایاک کیست؟
جمال عبدی در اوت ۲۰۱۸ ریاست شورای ملی ایرانیان آمریکا را بر عهده گرفت. او همچنین مدیر اجرایی نایاک اکشن است.
عبدی پیشتر در نوامبر ۲۰۰۹ به نایاک پیوسته بود و بهعنوان مدیر سیاستگذاری فعالیت میکرد. او پیش از ورود به این سازمان نیز در کنگره آمریکا بهعنوان مشاور در حوزههای سیاست خارجی، امنیت ملی و مهاجرت فعالیت داشت.
شکایت نایاک از ترامپ درباره چیست؟
نایاک اکشن در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ دادخواستی علیه دونالد ترامپ در دادگاه فدرال ناحیه کلمبیا ثبت کرد.
این سازمان مدعی است عملیات نظامی آمریکا علیه ایران که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شده، بدون دریافت مجوز از کنگره همچنان ادامه پیدا کرده است. وکلای پرونده، آلن بی. موریسون و بروس فاین، استدلال کردهاند که قانون اساسی آمریکا اختیار اعلان جنگ را به کنگره واگذار کرده و رئیسجمهور نمیتواند بدون مجوز قانونی، یک جنگ طولانیمدت را ادامه دهد.
نایاک اکشن در تشریح شکایت خود سه موضوع را مورد تأکید قرار داده است: ادامه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران بدون مجوز کنگره، پیامدهای انسانی جنگ برای خانوادههای ایرانی و ایرانیآمریکایی و ضرورت روشن شدن حدود اختیارات رئیسجمهور و کنگره در تصمیمگیریهای مربوط به جنگ.
این سازمان از دادگاه خواسته است ادامه عملیات نظامی دولت ترامپ علیه ایران را مغایر با بخش مربوط به اختیار اعلان جنگ در قانون اساسی آمریکا اعلام کند.
نایاک درباره تحریمهای جدید آمریکا چه موضعی دارد؟
نایاک در ۳۱ اوت ۲۰۲۶ نامهای خطاب به شماری از مقامهای دولت آمریکا، از جمله اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، ارسال کرد.
این سازمان در نامه خود خواستار بازگرداندن معافیتهای تحریمی مربوط به فعالیتهای آموزشی، بشردوستانه و فرهنگی شد.
نایاک اعلام کرده است که محدودیتهای جدید میتواند دسترسی ایرانیان به برخی آزمونهای بینالمللی زبان و تحصیلات تکمیلی را دشوار کند. این سازمان همچنین درباره تأثیر محدودیتهای انتقال کمکهای مالی خانوادگی، دسترسی به امکانات آموزشی و همکاریهای فرهنگی هشدار داده است.
نایاک چه نقشی در حمایت از برجام داشت؟
حمایت از مذاکرات هستهای ایران و قدرتهای جهانی و توافق برجام در سال ۲۰۱۵، یکی از شناختهشدهترین بخشهای فعالیت نایاک محسوب میشود.
این سازمان در جریان مذاکرات، از طریق ارتباط با سیاستگذاران آمریکایی، اطلاعرسانی عمومی و فعالیتهای اجتماعی از دستیابی به توافق حمایت کرد.
نایاک اکشن نیز در سال ۲۰۱۵ شکل گرفت تا فعالیتهای سیاسی مرتبط با حمایت از توافق هستهای و دیگر اهداف سازمان را دنبال کند.
حمایت نایاک از برجام در سالهای بعد به یکی از محورهای بحث درباره عملکرد و سیاستهای این سازمان تبدیل شد و دیدگاههای متفاوتی درباره نقش آن در این موضوع شکل گرفت.
منابع مالی نایاک از کجا میآید؟
منابع مالی و نحوه تأمین هزینههای نایاک از موضوعات مورد توجه درباره این سازمان است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در وبسایت رسمی نایاک، هزینههای این مجموعه از کمکهای افراد و بنیادهای خیریه آمریکایی تأمین میشود. نایاک اعلام کرده است که بیش از ۱۰ هزار اهداکننده فردی از فعالیتهای آن حمایت میکنند.
در فهرست بنیادهای حامی این سازمان نامهایی مانند Ploughshares Fund و Rockefeller Brothers Fund نیز دیده میشود.
نایاک میگوید از دولت ایران، دولت آمریکا یا دولتهای دیگر کمک مالی دریافت نمیکند. این سازمان همچنین اعلام کرده اطلاعات مربوط به گزارشهای مالی و ساختار مدیریتی خود را در وبسایت رسمیاش منتشر میکند.
مهمترین انتقادها و ادعاها درباره نایاک چیست؟
فعالیتهای نایاک در طول سالها با ادعاها و انتقادهای مختلفی همراه بوده است. یکی از این موارد در سال ۲۰۰۷ مطرح شد؛ زمانی که حسن داعیالاسلام، فعال سیاسی ایرانی-آمریکایی، نایاک و تریتا پارسی را به لابیگری برای جمهوری اسلامی ایران در آمریکا متهم کرد.
نایاک و پارسی در سال ۲۰۰۸ علیه او با طرح دعوای افترا اقدام کردند و این اتهامات را نادرست و آسیبزننده دانستند.
در سپتامبر ۲۰۱۲، دادگاه فدرال آمریکا با صدور رأی اختصاری، پرونده افترا را به نفع خوانده خاتمه داد. دادگاه اعلام کرد شاکیان نتوانستهاند معیار حقوقی لازم برای اثبات سوءنیت واقعی را احراز کنند.
موضوع دیگری نیز در سال ۲۰۱۷ مطرح شد. هوشنگ امیراحمدی، مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه راتگرز آمریکا، در گفتوگویی با حسین دهباشی مدعی شد جواد ظریف در تأسیس نایاک نقش داشته است. ظریف بعدها این ادعا را رد کرد.
در سال ۲۰۱۹ نیز موجی از انتقادهای توییتری علیه نایاک شکل گرفت. بر اساس متن منتشرشده درباره این موضوع، بیش از ۲۵۰ هزار توییت از سوی برخی ایرانیان آمریکا منتشر شد که در آنها نایاک به لابیگری برای جمهوری اسلامی متهم شده بود و نویسندگان این مطالب، سازمان را نماینده خود نمیدانستند.
تریتا پارسی بارها این اتهام را رد کرده است. او هدف نایاک را دفاع از منافع ایرانیان آمریکا دانسته و گفته است این سازمان از سوی افرادی فعالیت میکند که خواهان کاهش تنش میان ایران و آمریکا هستند.
در مقابل، پایگاه اطلاعرسانی دولت ایران نیز در مطلبی درباره نایاک، این مجموعه را یک نهاد لابیگر آمریکایی توصیف کرده و مدعی شده بود که این سازمان منافع آمریکا در قبال ایران را دنبال میکند.
نایاک چه جایگاهی در روابط ایران و آمریکا دارد؟
نایاک از سال ۲۰۰۲ بهعنوان یک سازمان غیرانتفاعی در آمریکا فعالیت کرده و در موضوعاتی مانند مشارکت مدنی ایرانیان آمریکا، مهاجرت، روابط ایران و آمریکا، تحریمهای اقتصادی، حقوق بشر و جلوگیری از جنگ حضور داشته است.
حمایت از برجام، مخالفت با تحریمهای گسترده و تأکید بر مذاکره بهجای درگیری نظامی از جمله مواضعی هستند که این سازمان در سالهای فعالیت خود دنبال کرده است. همین مواضع نیز باعث شده نایاک با واکنشها و انتقادهای متفاوتی از سوی برخی فعالان سیاسی و مخالفان جمهوری اسلامی مواجه شود.
تازهترین اقدام نایاک اکشن، یعنی شکایت از دونالد ترامپ درباره ادامه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران، بار دیگر توجهها را به نقش این سازمان و مواضع آن درباره سیاست آمریکا در قبال ایران جلب کرده است.