فصل هفتم گزارش سالانه دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ به فعالیتهای این پلتفرم در حوزه «بومیمحلی» اختصاص دارد؛ بخشی که هدف آن فراهم کردن امکان فروش محصولات تولیدکنندگان و کسبوکارهای کوچک از نقاط مختلف کشور به مشتریان سراسر ایران است.
این بخش از گزارش با روایت سه تولیدکننده از مناطق مختلف کشور آغاز میشود؛ یک زن روستایی در سیستان و بلوچستان که در زمینه سوزندوزی و سیاهدوزی فعالیت میکند، یک تولیدکننده عسل در اردبیل و یک جاجیمباف از لرستان. طبق توضیحات دیجیکالا، این تولیدکنندگان بدون نیاز به داشتن فروشگاه فیزیکی یا استفاده از واسطهها میتوانند محصولات خود را در بازار گستردهتری عرضه کنند.
دیجیکالا در جمعبندی این بخش از گزارش خود تأکید کرده است که در سال ۱۴۰۴، فاصله جغرافیایی دیگر مانعی برای کسب درآمد از طریق این بازار نبوده است.
تعداد فروشندگان محلی در پنج سال بیش از پنج برابر شد
آمارهای منتشرشده نشان میدهد تعداد فروشندگان فعال در بخش بومیمحلی طی پنج سال گذشته روندی افزایشی داشته است. تعداد این فروشندگان از ۳,۴۸۵ نفر در سال ۱۴۰۰ به ۱۸,۲۳۱ نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
روند تعداد فروشندگان در این بازه به این شکل بوده است:
- سال ۱۴۰۰: ۳,۴۸۵ فروشنده
- سال ۱۴۰۱: ۶,۷۶۵ فروشنده
- سال ۱۴۰۲: ۹,۵۰۰ فروشنده
- سال ۱۴۰۳: ۱۴,۳۴۰ فروشنده
- سال ۱۴۰۴: ۱۸,۲۳۱ فروشنده
به این ترتیب، تعداد فروشندگان بومیمحلی در فاصله سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بیش از پنج برابر شده است. تنها در سال ۱۴۰۴ نیز تعداد فروشندگان نسبت به سال قبل ۲۷ درصد افزایش پیدا کرد.
درآمد فروشندگان چه تغییری کرد؟
بر اساس دادههای گزارش سالانه دیجیکالا، میانگین فروش سالانه هر فروشنده فعال بومیمحلی در سال ۱۴۰۴ به ۱۵۵ میلیون تومان رسید.
ارزش ریالی فروش محصولات بومیمحلی نسبت به سال ۱۴۰۳ نیز ۱۲۰ درصد افزایش داشته است. با این حال، تعداد کالاهای فروختهشده تنها ۱۸ درصد بیشتر شده است.
در همین سال، فروشندگان بومیمحلی بهطور میانگین در هر ماه ۸۱,۵۰۰ کالا فروختهاند و ۶۵ درصد از فروشندگان این بخش نیز در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ افزایش فروش را تجربه کردهاند.
تفاوت میان رشد ۱۲۰ درصدی ارزش ریالی فروش و افزایش ۱۸ درصدی تعداد کالاهای فروختهشده نشان میدهد که بخشی از رشد ارزش بازار میتواند تحت تأثیر افزایش قیمتها و تورم باشد؛ با این حال، رشد تعداد کالاهای فروختهشده نیز از افزایش تقاضا برای محصولات این بخش حکایت دارد.
بیشتر محصولات محلی در گروه کالاهای ارزان قرار دارند
ترکیب قیمتی محصولات بومیمحلی نشان میدهد بخش عمده این بازار همچنان به کالاهای کوچک و نسبتاً ارزان اختصاص دارد. طبق گزارش، ۸۰ درصد محصولات این بخش کمتر از ۵۰۰ هزار تومان قیمت دارند و سهم کالاهای بالاتر از این مبلغ ۲۰ درصد است.
صنایعدستی نیز همچنان بخش قابل توجهی از فروش بومیمحلی را تشکیل میدهند. فروش این گروه نسبت به سال گذشته ۴۰ درصد رشد کرده و محصولات دستساز و صنایعدستی در سال ۱۴۰۴ سهم ۴۱ درصدی از کل فروش بومیمحلی داشتهاند.
سهم زنان از فروشندگان بومیمحلی به بیش از نیمی از بازار رسید
یکی از نکات قابل توجه گزارش، ترکیب جنسیتی فروشندگان این بخش است. در سال ۱۴۰۴، زنان ۵۴ درصد از فروشندگان بومیمحلی را تشکیل دادهاند و سهم مردان ۴۶ درصد بوده است.
به این ترتیب، زنان در این بخش نهتنها سهم قابل توجهی دارند، بلکه بیش از نیمی از فروشندگان بومیمحلی را شامل میشوند.
رزدارو در صدر فروشندگان بومیمحلی قرار گرفت
در میان فروشندگان این بخش، برند «رزدارو» با ثبت ۲۵ میلیارد تومان فروش، عنوان پرفروشترین فروشنده بومیمحلی دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ را به دست آورده است.
پرفروشترین محصول این فروشنده نیز بسته ۴۰۰ گرمی دانه چیا بوده است. در کنار رزدارو، برندهای نسل نورانی و تیز گل نیز در فهرست فروشندگان برتر بومیمحلی قرار گرفتهاند.
از نظر تعداد فروشندگان فعال برای یک محصول، سمنو، روغن هلکسیر و چای سیاه در میان کالاهایی قرار داشتند که بیشترین فروشنده بومیمحلی را به خود اختصاص دادهاند.
در میان کالاهای متفاوت این بخش نیز زالوی گیلان با برند لیرو بهعنوان عجیبترین محصول فروختهشده در گزارش معرفی شده است.
استانهای کمتر برخوردار با سرعت بیشتری وارد بازار شدند
بررسی رشد تعداد فروشندگان بومیمحلی در استانهای مختلف، یکی از بخشهای قابل توجه گزارش ۱۴۰۴ است.
سیستان و بلوچستان با رشد ۸۳۸ درصدی، بیشترین افزایش فروشندگان بومیمحلی را در کشور ثبت کرده است. پس از آن کردستان با ۲۱۷ درصد، هرمزگان با ۱۶۹ درصد، چهارمحال و بختیاری با ۱۳۱ درصد، سمنان با ۱۲۳ درصد و بوشهر با ۸۲ درصد رشد قرار گرفتهاند.
این آمار نشان میدهد بخشهایی از کشور که پیشتر حضور کمتری در بازار آنلاین داشتند، در سال ۱۴۰۴ با سرعت بیشتری به این حوزه وارد شدهاند.
از خرمای جنوب تا زعفران خراسان؛ محصولات هر منطقه مشتری خود را پیدا کردند
تنوع کالاهای بومیمحلی در استانهای مختلف، تصویری از ظرفیتهای تولیدی و فرهنگی مناطق گوناگون ایران ارائه میدهد.
خرمای محلی در استانهایی مانند فارس و بوشهر، زعفران و زرشک ارگانیک در خراسان جنوبی، پنیر خشک محلی در مناطق غربی، عرقیات و گلاب سنتی در خوزستان و شیرینیهای خانگی در کرمان، از جمله محصولاتی بودند که در میان کالاهای محبوب بومی هر منطقه قرار گرفتند.
«استودیو بومی» برای اتصال تولیدکننده و بازار شکل گرفت
دیجیکالا از سال ۱۴۰۳ با راهاندازی استودیو «بومی» تلاش کرد فعالیت خود در این حوزه را از صرفاً ایجاد فضای فروش فراتر ببرد. تمرکز این طرح بر حمایت مستقیم از افرادی بود که مهارت و توان تولید داشتند، اما به بازار مناسبی برای عرضه محصولاتشان دسترسی نداشتند.
زنان سرپرست خانوار، افرادی که در دورههای فنیوحرفهای مهارت کسب کردهاند و کارگاههای کوچک روستایی از جمله گروههایی بودند که در این برنامه مورد توجه قرار گرفتند.
در سال ۱۴۰۴، در قالب این برنامه ۵,۱۶۱ تنوع کالایی زیر برند «بومی» تولید شد. همچنین ۲۱ کارگاه کوچک و محلی فعالیت داشتند و شبکه تولید این مجموعه به ۱۸ شهر کشور رسید.
حتی سه کارگاهی که در جریان آسیبهای جنگ فعالیت خود را متوقف کرده بودند، از طریق همین برنامه دوباره احیا شدند. رویکرد اصلی این استودیو را میتوان در شعار آن خلاصه کرد: «مهارت داری، حالا بازار هم داری.»
همکاری با کمیته امداد برای فروش و تأمین جهیزیه
یکی دیگر از اقدامات گزارششده، همکاری دیجیکالا با کمیته امداد امام خمینی است. در این طرح، هزاران خانواده کمبرخوردار امکان تهیه جهیزیه مورد نیاز خود را از طریق دیجیکالا پیدا کردند و شبکه لجستیکی این شرکت نیز اقلام خریداریشده را به مناطق روستایی و عشایری منتقل کرد.
طبق آمار اعلامشده، ۱۷ هزار نوعروس در مناطق روستایی و عشایری جهیزیه خود را از این مسیر دریافت کردند. همچنین ۶۰۰ نفر از مددجویان کمیته امداد در سال ۱۴۰۴ به فروشندگان دیجیکالا تبدیل شدند.
دیجیکالا همچنین در همین سال ۵۰ کارگاه آموزشی با هدف توانمندسازی صاحبان کسبوکارهای کوچک در نقاط مختلف کشور برگزار کرد.
صنایعدستی ایران راهی بازار آنلاین شدند
در همکاری میان دیجیکالا و معاونت صنایعدستی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، موضوع عرضه گستردهتر محصولات هنرمندان صنایعدستی در بازار آنلاین دنبال شد.
هدف از این همکاری آن است که تولیدکنندگانی مانند یک قالیباف در کاشان یا یک سفالگر در لالجین بتوانند محصولات خود را بدون محدودیت جغرافیایی به مشتریان سراسر کشور عرضه کنند. دیجیکالا این تفاهمنامه را گامی مهم برای تبدیل شدن به یک بازار آنلاین معتبر در حوزه صنایعدستی ایران توصیف کرده است.
همچنین در قالب تفاهمنامهای با سازمان حفاظت محیطزیست، امکان فروش آنلاین محصولات برای ساکنان مناطق اطراف تالابهای ارومیه، شادگان، پریشان و انزلی فراهم شده است. هدف از این طرح، ایجاد منبع درآمد برای جوامع محلی و کاهش وابستگی معیشت آنها به فعالیتهایی است که میتواند به طبیعت اطرافشان آسیب بزند.
مجموع دادههای فصل بومیمحلی گزارش سالانه ۱۴۰۴ دیجیکالا، تصویری از گسترش بازار آنلاین برای تولیدکنندگان کوچک و محلی ارائه میکند. افزایش بیش از پنج برابری تعداد فروشندگان طی پنج سال، رشد ۸۳۸ درصدی این بخش در سیستان و بلوچستان و سهم ۵۴ درصدی زنان از فروشندگان بومیمحلی، از جمله مهمترین اعداد این گزارش هستند.
این آمار نشان میدهد بخش بومیمحلی دیجیکالا در سال ۱۴۰۴ تنها به فروش محصولات محدود نبوده و در حوزههایی مانند آموزش، حمایت از کارگاههای کوچک، صنایعدستی و ایجاد دسترسی گستردهتر به بازار نیز فعالیت داشته است.
