اول اکتبر ۱۹۷۷، بیش از ۸۰ هزار تماشاگر در ورزشگاه جاینتس حضور پیدا کردند تا دیدار دوستانه نیویورک کاسموس و سانتوس برزیل را از نزدیک تماشا کنند. این مسابقه اما فقط یک بازی دوستانه معمولی نبود؛ زیرا آخرین حضور پله، اسطوره فوتبال برزیل، در یک مسابقه رسمی فوتبال محسوب میشد. به این ترتیب، دوران حرفهای ۲۰ ساله این ستاره که با بیش از هزار گل و تعداد زیادی بازی همراه بود، به پایان رسید.
پله در زمان خداحافظی از فوتبال ۳۷ سال داشت و نکته قابلتوجه درباره دوران حرفهای او این بود که هرگز برای یک باشگاه اروپایی به میدان نرفت. در دورهای که مسیر طبیعی بسیاری از ستارههای بزرگ فوتبال به سمت تیمهایی مانند رئال مادرید، آث میلان، اینتر میلان و منچستریونایتد ختم میشد، پله بخش عمده دوران بازی خود را در شهر بندری سانتوس در برزیل سپری کرد.
حتی زمانی که سرانجام برزیل را ترک کرد، مقصد او اروپا نبود و راهی نیویورک شد. دلایل این تصمیم را نمیتوان به یک عامل مشخص محدود کرد. سیاستهای دولت برزیل، شرایط اقتصادی باشگاهها، قوانین محدودکننده نقلوانتقالات بینالمللی و البته رضایت خود پله از زندگی و فوتبال در سانتوس، همگی در این ماجرا نقش داشتند.
یکی از معروفترین روایتها درباره عدم انتقال پله به اروپا به سال ۱۹۶۱ برمیگردد. در آن زمان، ژانیو کوآدروس، رئیسجمهور برزیل، پله را «گنجینه ملی» اعلام کرد و قانونی نیز در این زمینه تصویب شد که فروش این ستاره فوتبال به باشگاههای خارجی را غیرقانونی میکرد.
البته از نظر تاریخی اصل این ماجرا درست است، اما همچنان مشخص نیست این تصمیم تا چه اندازه در عمل قابلیت اجرایی داشته است. برخی روایتها آن را بیشتر اقدامی نمادین از سوی دولت میدانند که بعدها به یکی از توضیحات رایج درباره ماندن پله در فوتبال برزیل تبدیل شد.
با این حال، محدودیت قانونی تنها دلیل ماندن پله در سانتوس نبود. در سیستم قدیمی فوتبال برزیل، باشگاهها کنترل و مالکیت ثبت بازیکنان خود را در اختیار داشتند و بازیکن نمیتوانست مانند فوتبال امروزی بهسادگی درباره آینده حرفهای خود تصمیم بگیرد.
از سوی دیگر، سانتوس از حضور پله سود اقتصادی قابلتوجهی میبرد. این باشگاه با برگزاری دیدارهای دوستانه در کشورهای مختلف و حضور پله، میتوانست تماشاگران زیادی را به ورزشگاهها بکشاند. در نتیجه، ستاره برزیلی علاوه بر ارزش ورزشی، به یک دارایی تجاری بسیار مهم برای سانتوس تبدیل شده بود.
در اروپا نیز شرایط برای جذب بازیکنان خارجی در دهه ۱۹۶۰ چندان ساده نبود. ایتالیا و اسپانیا در آن دوره محدودیتهایی برای حضور بازیکنان خارجی در باشگاههای خود اعمال میکردند و همین موضوع انتقال پله به اروپا را در بخشی از بهترین سالهای دوران حرفهای او دشوارتر کرد.
از طرف دیگر، پله در سانتوس احساس رضایت زیادی داشت. هواداران او را بسیار دوست داشتند و در برزیل بهعنوان یک قهرمان ملی شناخته میشد. او نیز تقریباً هر بار که وارد زمین میشد، توانایی خود در گلزنی را نشان میداد.
با وجود تمام این شرایط، پله بارها پیشنهادهای مختلفی از باشگاههای اروپایی دریافت کرد و حتی برخی تیمها تا آستانه نهایی کردن قرارداد با او پیش رفتند.
اینتر میلان یکی از نخستین باشگاههایی بود که در سال ۱۹۵۸ فاصله زیادی با جذب پله نداشت. حتی قراردادی برای انتقال او آماده شده بود، اما در نهایت این توافق لغو شد. گفته میشود اعتراض شدید هواداران سانتوس به جدایی بهترین بازیکن تیم، باعث شد باشگاه برزیلی خواستار کنار گذاشته شدن این قرارداد شود.
رئال مادرید، آث میلان و منچستریونایتد نیز در مقاطعی به جذب پله علاقه نشان دادند. با این حال، والنسیا یکی از باشگاههایی بود که توانست برای انتقال او به اسپانیا به توافق برسد.
پس از درخشش پله در جام جهانی ۱۹۵۸، سانتوس بیش از گذشته تمایلی به فروش ستاره خود نداشت. این باشگاه رقم موردنظرش برای انتقال پله را افزایش داد و مبلغ تعیینشده آنقدر بالا بود که والنسیا نتوانست با آن موافقت کند.
پله بعدها درباره پیشنهادهای اروپایی خود، در گفتوگویی که Metro آن را منتشر کرده، گفت:
بارها پیش آمد که خیلی به امضای قرارداد با رئال مادرید نزدیک شدم و یک بار دیگر هم با ناپولی در ایتالیا. با این حال، از این بابت پشیمان نیستم. من در سانتوس بودم و در آن زمان آنها یک قدرت بزرگ بودند.
من خارج از برزیل بازی نکردم، چون در سانتوس خیلی، خیلی خوشحال بودم و بهترین ۱۵ تا ۲۰ سال زندگیام را آنجا گذراندم. پیشنهادهای زیادی داشتم که فقط به رئال مادرید محدود نمیشد، اما از ماندن در سانتوس راضی بودم.
پله سرانجام دوران اصلی فوتبال خود را در سانتوس به پایان رساند، اما خداحافظی او از فوتبال برای همیشه نبود. در سال ۱۹۷۵، این ستاره برزیلی با نیویورک کاسموس قرارداد امضا کرد و با این قرارداد به پردرآمدترین ورزشکار جهان در آن زمان تبدیل شد.
حضور پله در آمریکا بخشی از تلاشها برای افزایش محبوبیت فوتبال در این کشور بود. هدف از این انتقال، جذب تماشاگران بیشتر به ورزشگاههای فوتبال و ورود سرمایه و توجه بیشتر به این ورزش در آمریکا عنوان میشد.
کاسموس در دوران حضور پله توانست در سال ۱۹۷۷ عنوان Soccer Bowl را به دست آورد. پله نیز در کمتر از ۷۰ مسابقه برای این تیم، بیش از ۳۰ گل به ثمر رساند.
سرانجام نوبت به آخرین بازی دوران حرفهای او رسید؛ دیداری دوستانه میان نیویورک کاسموس و سانتوس، همان باشگاهی که بخش عمده دوران حرفهای پله در آن سپری شده بود.
پله در آن مسابقه برای هر دو تیم یک نیمه بازی کرد و حتی آخرین گل دوران فوتبال خود را نیز در همان دیدار به ثمر رساند. این مسابقه پایان رسمی دوران بازی یکی از مشهورترین ستارههای تاریخ فوتبال بود.
پس از کنار گذاشتن فوتبال حرفهای، پله در عرصههای دیگری نیز فعالیت داشت. او بهعنوان سفیر یونیسف فعالیت کرد و برای مدتی کوتاه نیز سمت وزیر ورزش برزیل را بر عهده داشت.
پله سرانجام در ۲۹ دسامبر ۲۰۲۲ و در ۸۲ سالگی درگذشت؛ فوتبالیستی که با وجود دریافت پیشنهادهای متعدد از باشگاههای بزرگ اروپا، تصمیم گرفت تقریباً تمام دوران حرفهای خود را در برزیل سپری کند و نامش را بهعنوان یکی از بزرگترین بازیکنان تاریخ فوتبال به ثبت برساند.










