توقف خودرو در حاشیه خیابان همیشه به معنای استفاده رایگان از فضای پارک نیست. در معابری که طرح پارک حاشیه‌ای اجرا می‌شود، رانندگان باید متناسب با مدت توقف و موقعیت خیابان، هزینه مشخصی پرداخت کنند. به همین دلیل ممکن است مالک خودرو بدون آنکه هنگام پارک متوجه شود، با بدهی پارک حاشیه‌ای روبه‌رو شود.
مبنای قانونی دریافت این هزینه، ماده ۱۵ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی است. البته عوارض پارک حاشیه‌ای با جریمه‌های رانندگی تفاوت دارد و روش محاسبه، استعلام و پرداخت آن نیز از مسیر جداگانه‌ای انجام می‌شود.
در ادامه، تعرفه‌های پارک حاشیه‌ای در سال ۱۴۰۵، نحوه مشاهده و پرداخت بدهی از طریق سامانه‌های شهری و روش پیگیری اعتراض به مبالغ ثبت‌شده را بررسی می‌کنیم.
عوارض پارک حاشیه‌ای چیست؟
پارک حاشیه‌ای به توقف خودرو در بخش‌هایی از حاشیه خیابان گفته می‌شود که شهرداری آن‌ها را برای پارک خودرو مشخص کرده و بر نحوه استفاده از این فضاها نظارت دارد. رانندگان برای استفاده از این جای پارک‌ها باید هزینه مصوب را بپردازند.
در گذشته، دریافت هزینه توقف در بعضی خیابان‌ها با استفاده از پارکومتر انجام می‌شد؛ اما در سامانه‌های هوشمند امروزی، ثبت توقف و محاسبه مبلغ می‌تواند بدون نیاز به مراجعه به متصدی یا پرداخت نقدی در محل صورت بگیرد. در این روش، خودرو از طریق شماره پلاک شناسایی می‌شود و هزینه نهایی براساس مدت توقف و تعرفه همان معبر محاسبه خواهد شد.
بنابراین، دریافت نکردن قبض کاغذی یا پیامک به این معنا نیست که پارک کردن خودرو در آن محل رایگان بوده است. اگر خودرو در محدوده اجرای طرح متوقف شده باشد، هزینه مربوط به آن می‌تواند به‌صورت سیستمی برای پلاک ثبت شود.
طبق اعلام پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، طرح پارک حاشیه‌ای در مناطق ۱، ۴، ۵ و ۲۲ پایتخت اجرا می‌شود. ساعت فعالیت این طرح نیز از ۷ صبح تا ۲۱ اعلام شده است. علاوه بر تهران، شهرهایی مانند اردبیل، همدان، گرگان و مشهد نیز از جمله شهرهایی هستند که طرح پارک حاشیه‌ای را اجرا می‌کنند.
تعرفه پارک حاشیه‌ای در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
هزینه پارک حاشیه‌ای در تهران براساس دو معیار اصلی محاسبه می‌شود:
-
مدت زمانی که خودرو در محل توقف کرده است.
-
رده‌بندی معبری که جای پارک در آن قرار دارد.
براساس تعرفه‌های مصوب سال ۱۴۰۵، نرخ پایه پارک خودروهای سواری و وانت در دو ساعت نخست، برای هر نیم‌ساعت ۶ هزار و ۱۰۰ تومان است. پس از پایان دو ساعت ابتدایی، مبلغ هر نیم‌ساعت افزایش پیدا می‌کند. همچنین تعرفه توقف خودروهای سنگین‌تر بیشتر از خودروهای سواری خواهد بود.
برای موتورسیکلت‌ها نیز با توجه به اینکه هر پنج دستگاه تقریباً به اندازه یک خودرو فضای پارک اشغال می‌کنند، هزینه‌ای برابر با ۲۰ درصد تعرفه پارک خودرو در نظر گرفته شده است.
رده‌بندی خیابان‌ها چگونه هزینه پارک را تغییر می‌دهد؟
مبالغ اعلام‌شده در جدول تعرفه‌ها، نرخ پایه هستند و هزینه نهایی با توجه به موقعیت خیابان تغییر می‌کند. معابر تحت پوشش طرح در چهار گروه الف، ب، ج و د دسته‌بندی می‌شوند و هر گروه ضریب مشخصی دارد.
خیابان‌هایی که تقاضای بیشتری برای پارک خودرو دارند یا در محدوده‌های پرتردد تجاری، اداری و خدماتی قرار گرفته‌اند، ممکن است در گروه‌های بالاتر طبقه‌بندی شوند. در این تقسیم‌بندی، معابر گروه الف بیشترین ضریب و معابر گروه د کمترین ضریب را دارند.
برای مثال، اگر یک خودروی سواری به مدت ۸ ساعت در محدوده مشمول طرح پارک حاشیه‌ای توقف کند، هزینه پایه آن حدود ۱۲۰ هزار و ۴۰۰ تومان خواهد بود. با توجه به ضریب اختصاص‌یافته به خیابان، مبلغ نهایی می‌تواند بیشتر یا کمتر از این میزان محاسبه شود.
مبالغ ماهانه درج‌شده در جدول تعرفه‌ها نیز براساس فرض توقف روزانه ۸ ساعته در طول ۳۰ روز محاسبه شده‌اند. بنابراین، هزینه‌ای که هر راننده باید بپردازد به مدت واقعی توقف و رده معبری بستگی دارد که خودرو در آن پارک شده است.
تفاوت عوارض پارک حاشیه‌ای با خلافی خودرو چیست؟
بدهی پارک حاشیه‌ای و خلافی خودرو دو موضوع جداگانه هستند و نباید آن‌ها را با یکدیگر اشتباه گرفت.
خلافی خودرو زمانی ایجاد می‌شود که تخلف رانندگی ثبت شده باشد و رسیدگی به آن در حوزه مسئولیت پلیس راهور قرار دارد. اما عوارض پارک حاشیه‌ای هزینه‌ای است که بابت استفاده از محل‌های مشخص‌شده برای توقف خودرو در حاشیه خیابان دریافت می‌شود.
در تهران، مدیریت و اجرای طرح پارک حاشیه‌ای بر عهده مجموعه مدیریت شهری و شهرداری است. به همین دلیل، رانندگان برای مشاهده و پرداخت این بدهی باید به سامانه‌های مربوط به پارک حاشیه‌ای مراجعه کنند. این مبلغ جزو جرایم رانندگی محسوب نمی‌شود و از مسیر استعلام خلافی خودرو قابل پیگیری نیست.
چرا ممکن است رانندگان از بدهی پارک حاشیه‌ای بی‌خبر بمانند؟
یکی از دلایل اصلی ایجاد بدهی ناخواسته، اطلاع نداشتن رانندگان از محدوده‌های اجرای طرح است. ممکن است فردی خودروی خود را کنار خیابان پارک کند، بدون آنکه بداند آن محل تحت پوشش طرح پارک حاشیه‌ای قرار دارد و توقف در آن هزینه دارد.
از طرف دیگر، شیوه اطلاع‌رسانی درباره عوارض پارک حاشیه‌ای لزوماً مشابه پیامک‌های تخلفات رانندگی نیست. بنابراین، ممکن است راننده پس از هر بار توقف پیامک جداگانه‌ای دریافت نکند و تنها زمانی که حساب خودرو را بررسی می‌کند، از بدهی‌های ثبت‌شده مطلع شود.
برای جلوگیری از انباشته شدن هزینه‌ها، بهتر است پیش از پارک خودرو به تابلوهای نصب‌شده در خیابان توجه کنید. همچنین اگر به‌طور مرتب از معابر مشمول طرح استفاده می‌کنید، وضعیت بدهی پلاک خود را در بازه‌های زمانی مشخص بررسی کنید.
چگونه بدهی پارک حاشیه‌ای را استعلام و پرداخت کنیم؟
رانندگان برای مشاهده و پرداخت عوارض پارک حاشیه‌ای هوشمند در تهران می‌توانند از سامانه‌های «تهران من» و «شهرزاد» استفاده کنند. این سامانه‌ها امکان مشاهده اطلاعات خودرو و بدهی‌های ثبت‌شده برای آن را فراهم می‌کنند.
برای استعلام و پرداخت هزینه پارک حاشیه‌ای، مراحل زیر را دنبال کنید:
-
وارد سامانه تهران من یا شهرزاد شوید.
-
در صفحه اصلی، بخش «پارک حاشیه‌ای» را انتخاب کنید.
-
از میان خودروهای ثبت‌شده، خودروی موردنظر را انتخاب کنید. اگر اطلاعات پلاک در سامانه وجود ندارد، از گزینه «افزودن خودرو» برای ثبت آن استفاده کنید.
-
پس از انتخاب خودرو، جزئیات بدهی‌های مربوط به پارک حاشیه‌ای نمایش داده می‌شود.
-
مبلغ موردنظر را از همان بخش پرداخت کنید. اگر قصد دارید از کیف پول سامانه استفاده کنید، باید پیش از پرداخت از کافی بودن موجودی آن مطمئن شوید.
پیش از نهایی کردن پرداخت، شماره پلاک و جزئیات بدهی را با دقت بررسی کنید تا مطمئن شوید مبلغ نمایش‌داده‌شده به خودروی شما تعلق دارد.
اگر به مبلغ عوارض پارک حاشیه‌ای اعتراض داریم، چه کنیم؟
اگر برای پلاک خود با مبلغی روبه‌رو شده‌اید که آن را نادرست می‌دانید، ابتدا جزئیات بدهی را در سامانه مربوط بررسی کنید. در صورتی که پس از بررسی همچنان مغایرت یا ابهامی وجود داشت، می‌توانید برای پیگیری موضوع و بررسی اطلاعات خودرو به یکی از دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه کنید.
هنگام مراجعه، اطلاعات خودرو و جزئیات بدهی ثبت‌شده را همراه داشته باشید تا بررسی موضوع با سهولت بیشتری انجام شود. همچنین اگر قصد پرداخت مبلغ مورد اعتراض را ندارید، بهتر است پیش از هر اقدامی، مراحل رسمی رسیدگی به مغایرت را بررسی کنید تا از نحوه ثبت و پیگیری اعتراض مطلع شوید.
