نام بمب هستهای B94 که پیش از این در اسناد عمومی دیده نشده بود، برای نخستین بار طی بیش از ۳۰ سال گذشته در مدارک بودجه فدرال ایالات متحده ثبت شده است. دولت آمریکا برای توسعه این سلاح در سال مالی ۲۰۲۷، بودجهای اولیه به ارزش ۷۷٫۱۰۸ میلیون دلار پیشنهاد کرده است.
این ردیف بودجه اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا B94 نخستین بمب هستهای سقوط آزاد آمریکا با شناسهای کاملاً جدید از زمان پایان جنگ سرد به شمار میرود. ایالات متحده در سالهای گذشته تسلیحات هستهای موجود خود، از جمله B61-12 و B61-13 را ارتقا داده است، اما این پروژهها همچنان نام و شماره خانوادههای قدیمی تسلیحاتی را حفظ کردهاند.
در نظام نامگذاری وزارت دفاع و وزارت انرژی آمریکا، حرف B به بمبهای هستهای سقوط آزاد اشاره دارد که از هواپیما پرتاب میشوند. در مقابل، پیشوند W برای کلاهکهایی به کار میرود که روی موشکها، اژدرها یا گلولههای توپخانه نصب میشوند.
آخرین پروژه بمب هستهای آمریکا با شناسهای کاملاً جدید، B90 نام داشت؛ سلاحی با کاربرد تهاجمی و زیرآبی که توسعه آن در سپتامبر ۱۹۹۱ و همزمان با کاهش تسلیحات هستهای پس از جنگ سرد لغو شد.
اسناد بودجه سنا چه چیزی درباره B94 آشکار کردهاند؟
نام B94 در صفحه ۱۴۳ یک بیانیه توضیحی ۱۷۹ صفحهای درج شده است. این سند همراه با لایحه بودجه توسعه انرژی و منابع آب برای سال مالی ۲۰۲۷، از سوی کمیته تخصیص بودجه سنای آمریکا در تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد.
در بخش مربوط به نوسازی ذخایر تسلیحات هستهای اداره ملی امنیت هستهای آمریکا (NNSA)، مبلغ ۷۷٫۱۰۸ میلیون دلار برای پروژه B94 پیشنهاد شده است. درحالیکه ستون مربوط به سال مالی ۲۰۲۶ برای این ردیف بودجه خالی است، ثبت اعتبار پیشنهادی در سال بعد نشان میدهد که با یک برنامه جدید روبهرو هستیم.
الیانا جانز از فدراسیون دانشمندان آمریکا و جفری لوئیس از دانشگاه استنفورد، از جمله پژوهشگرانی بودند که برای نخستین بار توجه افکار عمومی را به این بخش از سند جلب کردند. بااینحال، اطلاعات منتشرشده درباره B94 بسیار محدود است و هیچ جزئیاتی از طراحی، قدرت انفجاری، هواپیمای حامل یا زمان احتمالی ورود آن به خدمت ارائه نمیکند.
همین جدول بودجه نکته دیگری را نیز درباره برنامه تسلیحاتی آمریکا نشان میدهد. اعتبار اختصاصیافته به طرح افزایش عمر عملیاتی بمب قدیمی B61 به صفر رسیده، اما برای نسخه جدیدتر آن، یعنی B61-13، مبلغ ۴۶٫۴۲۸ میلیون دلار در نظر گرفته شده است.
البته رقم پیشنهادی برای B94 هنوز قطعی نیست. پیشنویس بودجه سنا باید در صحن کامل این مجلس تصویب شود، سپس با مجلس نمایندگان به توافق برسد و در نهایت به امضای رئیسجمهور برسد. بنابراین، ۷۷٫۱۰۸ میلیون دلار فعلاً پیشنهاد کمیته تخصیص بودجه است و نباید آن را بودجه نهایی و تصویبشده پروژه دانست.
آیا B94 همان بمب هستهای سنگرشکن جدید آمریکاست؟
هنوز کمیته سنای آمریکا یا اداره ملی امنیت هستهای این کشور رسماً اعلام نکردهاند که شناسه B94 به چه نوع سلاحی تعلق دارد. بااینحال، برخی تحلیلگران حوزه سیاستهای هستهای احتمال میدهند این نام به سامانه بازدارندگی هستهای هواپرتاب (NDS-A) مربوط باشد.
این سامانه دستکم از سال ۲۰۲۲ در دست توسعه قرار دارد و در حال حاضر تنها مهمات هستهای هواپرتاب جدیدی محسوب میشود که وجود آن در برنامه نوسازی تسلیحات آمریکا بهصورت علنی تأیید شده است.
وزارت انرژی آمریکا در اوایل سال ۲۰۲۶ برای پیشبرد این برنامه حدود ۱۰۰ میلیون دلار درخواست کرده بود. طبق توضیحات اداره ملی امنیت هستهای، هدف اصلی از توسعه این سلاح، فراهم کردن گزینههای بیشتر برای مقابله با اهدافی است که در سازههای مستحکم و اعماق زمین قرار دارند.
آمریکا در شرایط کنونی برای نابودی تأسیسات زیرزمینی مستحکم، به دو بمب هستهای سقوط آزاد قدیمی متکی است. نخستین مورد، بمب نفوذکننده به زمین B61-11 است که قدرت انفجاری آن بین ۳۴۰ تا ۴۰۰ کیلوتن تخمین زده میشود. سلاح دوم B83-1 نام دارد که قدرت انفجاری آن در مقیاس مگاتن قرار میگیرد.
بمب B61-13 که نسخه جدیدتر خانواده B61 محسوب میشود، به سامانه هدایت دقیق در بخش انتهایی و مجموعه اجزای هستهای قدرتمندتری مجهز شده است. بااینحال، بدنه مقاوم موردنیاز برای نفوذ به لایههای عمیق زمین را ندارد و به همین دلیل نمیتواند بهطور کامل جایگزین بمبهای مخصوص انهدام اهداف زیرزمینی شود.
بر همین اساس، تحلیلگران احتمال میدهند شناسه B94 به برنامه NDS-A مربوط باشد و این پروژه را به طرحی رسمی برای ساخت جایگزین B61-11، بمب B83-1 یا هر دو تبدیل کند. البته هنوز نمیتوان این احتمال را قطعی دانست؛ زیرا مقامهای آمریکایی احتمال توسعه یک بمب سقوط آزاد مستقل و اعلامنشده را نیز رد نکردهاند.
B94 چگونه به برنامه نوسازی زرادخانه هستهای آمریکا اضافه میشود؟
در صورت تصویب بودجه پیشنهادی، پروژه B94 بخشی از برنامه گسترده ایالات متحده برای نوسازی تمام اجزای سهگانه هستهای این کشور خواهد بود.
اداره ملی امنیت هستهای آمریکا و پنتاگون هماکنون چندین طرح تسلیحاتی را بهصورت همزمان دنبال میکنند. در بخش تسلیحات هواپرتاب، علاوه بر بمبهای سقوط آزاد طراحیشده برای استفاده از بمبافکنهای پنهانکار B-2 Spirit و نسل آینده این هواپیماها، یعنی B-21 Raider، برنامههای دیگری نیز در جریان است.
این نهادها همچنین توسعه کلاهک هستهای W93 برای موشکهای پرتابشونده از زیردریایی را دنبال میکنند. موشک بالستیک قارهپیمای LGM-35A Sentinel، موشکهای کروز جدید مجهز به کلاهک هستهای و زیردریاییهای حامل موشک بالستیک از کلاس Columbia نیز در فهرست پروژههای نوسازی زرادخانه هستهای آمریکا قرار دارند.
به این ترتیب، B94 در صورت تأیید رسمی و اختصاص بودجه نهایی، میتواند به یکی از اجزای برنامه بلندمدت آمریکا برای جایگزینی و بهروزرسانی تسلیحات هستهای قدیمی تبدیل شود؛ برنامهای که هم موشکها و زیردریاییهای راهبردی و هم بمبهای قابلپرتاب از هواپیما را در بر میگیرد.











