در میان آرامستان بهشت زهرا، سنگ قبری قرار دارد که نام یکی از زنان کمتر شناختهشده اما مهم تاریخ ایران را بر خود دارد؛ خدیجه ناصری قاجار، بانویی که با لقب «عزالسلطنه» شناخته میشد و از فرزندان ناصرالدین شاه قاجار بود. او در سال ۱۲۶۹ خورشیدی از مادری به نام محبوبالسلطنه چشم به جهان گشود و در میان ۳۷ فرزند شاه، جایگاه سیوچهارم را داشت.
زندگی عزالسلطنه از همان آغاز با رویدادهای تاریخی گره خورد. در ششسالگی، شاهد ترور پدرش بود؛ واقعهای که نهتنها سرنوشت سلطنت را تغییر داد، بلکه مسیر زندگی او را نیز تحتتأثیر قرار داد. او بعدها با غلامحسین امیراصلانی، معروف به احتشامالملک، ازدواج کرد و صاحب شش فرزند شد. این ازدواج، او را وارد حلقهای از سیاستمداران و رجال عصر قاجار کرد و باعث شد تا در متن تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوران قرار گیرد.
نکته قابلتوجه در زندگی عزالسلطنه، عبور او از شش دوره پادشاهی در ایران است؛ از ناصرالدین شاه تا محمدرضاشاه. او نهتنها دوران قاجار را با تمام فراز و نشیبهایش تجربه کرد، بلکه شاهد ظهور پهلوی و تغییرات بنیادین در ساختار سیاسی کشور نیز بود. پس از انقلاب اسلامی، عزالسلطنه همچنان به زندگی ادامه داد و شش سال پس از آن، در اردیبهشت ۱۳۶۳ دار فانی را وداع گفت.
پیکر او در قطعه ۱۸ بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد؛ جایی که اکنون سنگ قبرش، یادآور زنی است که از دل دربار قاجار برخاست، در میان تحولات بزرگ تاریخ ایران زیست، و در نهایت در سکوت، به آرامش رسید. زندگی عزالسلطنه، تصویری از یک زن درباری است که نهتنها شاهد تاریخ بود، بلکه بخشی از آن را با حضور خود رقم زد.
