دستگاه قضایی فرانسه این روزها با چالشی حقوقی و علمی بیسابقه روبهرو شده است. یک پرونده قتل که مدارک ژنتیکی در آن حرف اول را میزد، حالا به دلیل شباهت کامل دیانای دو برادر دوقلوی همسان، به بنبست عجیبی رسیده است. اینجا علم ژنتیک نه تنها به حل معمای قتل کمک نکرده، بلکه خود به مانعی جدی بر سر راه شناسایی قاتل اصلی تبدیل شده است.
ماجرا به دو برادر ۳۳ ساله به نامهای ساموئل و ژرمی بازمیگردد که همراه با سه متهم دیگر در دادگاه کیفری بوبینی در حومه پاریس محاکمه میشوند. این افراد متهم هستند که در چهاردهم سپتامبر سال ۲۰۲۰، در یک زیرزمین واقع در مجموعه مسکونی سوبیز در شهر سناوئن، دو جوان ۱۷ و ۲۵ ساله به نامهای تیدیان و صوفیان را با شلیک چندین گلوله به قتل رساندهاند.
بازرسان در صحنه جرم موفق به کشف سلاحی میشوند که قتل با آن انجام شده بود. بررسیهای اولیه دیانای بهجامانده روی سلاح را متعلق به یکی از دو برادر نشان میدهد. اما مشکل بزرگ وقتی خودنمایی میکند که کارشناسان ژنتیک اعلام میکنند ساموئل و ژرمی دوقلوهای همسان هستند و از نظر ژنتیکی تفاوتی با یکدیگر ندارند. آزمایشهای رایج قادر به تفکیک دیانای این دو نیست و همین شباهت کامل، مشخص کردن فردی که ماشه را کشیده را برای دادگاه غیرممکن ساخته است.
شواهد موجود نشان میدهد که این دو برادر سالهاست از این شباهت ژنتیکی به نفع خود استفاده میکنند. فرمانده دوما، رئیس یگان جنایی پاریس، در این باره توضیح میدهد که ساموئل و ژرمی لباسهایشان، خطوط تلفن همراه و حتی مدارک هویتی را میان خود جابهجا میکردهاند. این جابهجاییهای مداوم باعث شده تا عملاً تنها مادرشان بتواند آنها را از یکدیگر تشخیص دهد. به نظر میرسد این دو به طور آگاهانه از شباهت خود برای پوشاندن رد پای مجرمانه استفاده کردهاند.
علاوه بر پرونده قتل، این دو برادر به چندین اقدام به قتل دیگر نیز متهم هستند که در سوم اکتبر همان سال و توسط یک باند سازمانیافته انجام شده است. تمام این اتهامات در شرایطی مطرح میشود که علم ژنتیک به دلیل محدودیت ذاتی خود، نمیتواند نقشی در روشنسازی حقیقت ایفا کند.
در غیاب شواهد ژنتیکی قاطع، بازرسان جنایی ناچار شدهاند مسیرهای دیگری را برای کشف حقیقت دنبال کنند. دادههای مخابراتی، تصاویر ثبتشده توسط دوربینهای مداربسته و شنود مکالمات تلفنی اکنون مهمترین ابزارهایی هستند که ممکن است نقش هر یک از برادران را در این جنایت مشخص کنند. هر دو برادر ظاهری کاملاً مشابه دارند؛ مدل ریش یکسان و حتی عارضه مشابه در ناحیه پا، تشخیص آنها را حتی در تصاویر ویدئویی نیز دشوار کرده است.
روند رسیدگی به این پرونده در دادگاه نیز خالی از حاشیه نبوده است. این دو متهم به دلیل امتناع از ایستادن در برابر قاضی، اخیراً از سالن دادگاه اخراج شدهاند. پیشبینی میشود رأی نهایی این پرونده پیچیده تا اواخر ماه فوریه صادر شود.
پرونده ساموئل و ژرمی نخستین نمونه در نوع خود نیست. سال ۲۰۲۴ نیز بریتانیا شاهد پرونده مشابهی با حضور برادران دوقلوی نایتینگل بود که در آن شباهت ژنتیکی به معمایی قضایی تبدیل شد. با پیشرفت روشهای جنایی و تکیه روزافزون بر شواهد ژنتیکی، این پرونده بار دیگر نشان میدهد که علم با وجود تمام پیشرفتها، گاهی در برابر پدیدههای طبیعی مانند دوقلوهای همسان درمانده میماند و قضاوت نهایی همچنان باید بر پایه دیگر شواهد و قضاوت انسانی انجام شود.
