در بحبوحهی بحران اقتصادی عمیق و محدودیتهای فزاینده علیه زنان و دختران در افغانستان، داستان دردناک پدری از ولایت غور که ناچار به فروش دختر ۷ سالهاش برای تأمین غذای خانواده شده، پرده از عمق فاجعه برمیدارد. این روایت تکاندهنده، که توسط بیبیسی منتشر شده، بازتابی از وضعیت اسفبار زندگی بسیاری از خانوادههای افغانستانی است که برای بقا، دست به انتخابهای طاقتفرسا میزنند.
انتخاب میان گرسنگی و فروش فرزند
عبدالرشید عظیمی، پدری از ولایت غور، در حالی که اشک امانش نمیداد، از تصمیم دردناک خود برای فروش یکی از دختران دوقلوی ۷ سالهاش سخن گفت. او در گفتوگو با بیبیسی بیان داشت که فقر شدید او را به نقطهای رسانده که دیگر قادر به تأمین غذای خانواده نیست. عظیمی میگوید: «وقتی از کار به خانه برمیگردم، گرسنه، تشنه، پریشان و درمانده هستم و فرزندانم از من نان میخواهند. اما من چه میتوانم به آنها بدهم؟ کار کجاست؟»
این پدر فداکار، در میان دو دخترش، روگیا و روحیلا، ناگزیر به انتخاب است. او معتقد است با فروش یکی از دخترانش، میتواند دستکم برای چهار سال باقی فرزندانش را سیر نگه دارد. عظیمی با قلبی شکسته میگوید: «این کار قلبم را میشکند، اما این تنها راه است.»
فروش کودک برای درمان: داستانی دیگر
در همان گزارش، مردی به نام سعید احمد نیز داستان مشابهی را روایت میکند. او مجبور شده دختر ۵ سالهاش، شایقه، را به یکی از بستگان بفروشد تا هزینههای درمان آپاندیسیت و کیست کبدی او را تأمین کند. احمد میگوید: «پولی برای هزینههای پزشکی نداشتم. بنابراین دخترم را به یکی از بستگان فروختم.» او توضیح میدهد که توافق کرده باقی مبلغ طی پنج سال پرداخت شود و سپس دخترش به خانواده خریدار برود تا در آینده عروس آنها شود. این پدر، با وجود اضطراب ناشی از سپردن کودک در چنین سنی و مشکلات ازدواج زیر سن قانونی، این تصمیم را تنها راه نجات جان دخترش میداند.
پیامدهای بازگشت طالبان و وخامت اوضاع حقوق بشر
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱، وضعیت حقوق زنان و دختران در افغانستان به شدت وخیم شده است. زنان از تحصیل، کار و حضور در جامعه محروم شدهاند و محدودیتهای گستردهای بر زندگی روزمره آنها اعمال شده است. گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل نیز وضعیت حقوق بشر در این کشور را رو به زوال توصیف کرده است.
در چنین شرایطی، فقر شدید و فروپاشی اقتصادی، فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد کرده است. ازدواج دختران خردسال در برخی مناطق افغانستان به عنوان راهی برای تسویه بدهی، تأمین غذا یا پرداخت هزینههای درمان رواج یافته است. این روند با محدودیتهای طالبان علیه زنان و کاهش فرصتهای تحصیلی و شغلی برای دختران، خطرناکتر شده است.
دادههای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که حدود ۲۱.۹ میلیون نفر (۴۵ درصد جمعیت کشور) به کمکهای انسانی نیاز دارند، که حاکی از وخامت اوضاع انسانی و اقتصادی در افغانستان است.
قانون جدید طالبان: رسمیت بخشیدن به ازدواج کودکان
اخیراً، طالبان به طور رسمی ازدواج کودکان را به رسمیت شناخته و دستورالعملهای مشخصی برای «دختران باکره» تعیین کرده است. این قانون جدید که توسط هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، تأیید شده، عملاً میخ دیگری بر تابوت حقوق دختران و زنان در این کشور است.
بر اساس این مقررات، کودکان تنها پس از رسیدن به سن بلوغ میتوانند درخواست فسخ ازدواج بدهند و جدایی تنها در شرایط بسیار خاص امکانپذیر است. همچنین، سکوت یک «دختر باکره» پس از رسیدن به بلوغ به عنوان رضایت او به ازدواج تلقی میشود، در حالی که این اصل برای پسران یا زنانی که پیشتر ازدواج کردهاند، صدق نمیکند. این قوانین، اختیار تصمیمگیری درباره ازدواج کودکان را به مردان بزرگ خانواده میدهد، مگر در شرایطی که رفتار خشونتآمیز یا فساد اخلاقی اثبات شود.
این تحولات، وضعیت آسیبپذیر دختران و زنان را در افغانستان بیش از پیش تیره و تار ساخته و نگرانیهای جدی را در سطح بینالمللی برانگیخته است.
