اسپیسایکس روز شنبه ۱۴ نوامبر برای نخستین بار توانست فضاپیمای استارشیپ را هنگام بازگشت به زمین، مستقیماً با بازوهای مکانیکی برج پرتاب مهار کند. این عملیات پس از پایان پانزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ انجام شد؛ مأموریتی که عصر جمعه آغاز شده بود و در جریان آن، فضاپیما طولانیترین پرواز مداری خود را تا آن زمان تجربه کرد.
استارشیپ پس از تکمیل مأموریت به پایگاه استاربیس در جنوب تگزاس بازگشت و با دقت در میان دو بازوی عظیم برج پرتاب قرار گرفت. این موفقیت نقطه عطفی در برنامه اسپیسایکس برای ساخت موشکهایی با قابلیت استفاده مجدد محسوب میشود.
البته شرکت قصد داشت هر دو بخش موشک، یعنی بوستر Super Heavy و فضاپیمای استارشیپ را بازیابی کند؛ اما این برنامه بهطور کامل محقق نشد. بوستر پس از دریافت هشدار مربوط به کمبود سوخت، عملیات فرود روی برج را متوقف کرد و در نهایت در آبهای خلیج مکزیک فرود آمد.
در مقابل، مرحله بالایی موشک با نام Ship 42 توانست با موفقیت به زمین بازگردد. این اتفاق نشان داد اسپیسایکس اکنون میتواند هر یک از دو بخش اصلی سامانه استارشیپ را بهصورت مستقل بازیابی کند و یک قدم دیگر به هدف استفاده مجدد از تمام اجزای این موشک نزدیک شده است.
استارشیپ پس از ۱۴ دور گردش به دور زمین فرود آمد
در پانزدهمین پرواز آزمایشی، فضاپیمای Ship 42 حدود ۲۲ ساعت در فضا حضور داشت و ۱۴ بار به دور زمین چرخید. این فضاپیما در جریان مأموریت به ارتفاع تقریبی ۲۶۰ کیلومتری رسید و ۲۶ ماهواره از نسل جدید Starlink V3 را در مدار پایین زمین مستقر کرد.
پس از پایان عملیات مداری، استارشیپ یکی از موتورهای خود را روشن کرد تا مسیر بازگشت به زمین را آغاز کند. این فضاپیما هنگام ورود مجدد به جو با دماهای بسیار بالا روبهرو شد و پیش از آنکه مقاومت هوا سرعتش را کاهش دهد، با سرعتی در حدود ۲۷ هزار و ۳۵۹ کیلومتر بر ساعت حرکت میکرد.
در مرحله پایانی فرود، Ship 42 سه موتور خود را دوباره فعال کرد تا سرعت و مسیر حرکتش را کنترل کند. سپس با اجرای مانور مخصوص فرود، در وضعیت عمودی قرار گرفت و به سمت برج پرتاب استاربیس هدایت شد. در نهایت، دو بازوی مکانیکی بزرگ این برج که به نام «چاپستیک» شناخته میشوند، فضاپیما را در هوا مهار کردند.
ایلان ماسک در تاریخ ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، این موفقیت را به تیم اسپیسایکس تبریک گفت.
کارکنان این شرکت نیز در محوطه بیرونی پایگاه استاربیس حضور داشتند و عملیات بازگشت فضاپیما را از نزدیک تماشا کردند. پخش زنده اسپیسایکس لحظه قرار گرفتن Ship 42 میان بازوهای برج را به تصویر کشید. دن هوت، گزارشگر این شرکت، این اتفاق را پیشرفتی بزرگ در صنعت پروازهای فضایی دانست و هنگام پخش زنده گفت: «این همان حلقه گمشده بود.»
او همچنین این عملیات را یکی از دستاوردهای مهم مهندسی اسپیسایکس توصیف کرد.
چرا گرفتن استارشیپ با برج پرتاب اهمیت دارد؟
اسپیسایکس پیش از این نیز توانایی بازیابی بوسترهای Super Heavy را به نمایش گذاشته بود. این شرکت در سه پرواز آزمایشی قبلی استارشیپ موفق شده بود بوستر را با استفاده از بازوهای مکانیکی برج پرتاب مهار کند. بااینحال، بازیابی مرحله بالایی موشک به دلیل شرایط دشوارتر پرواز و بازگشت، چالش فنی بسیار پیچیدهتری دارد.
استارشیپ در مقایسه با بوستر خود مسافت بیشتری را طی میکند و با سرعت بالاتری به زمین بازمیگردد. این فضاپیما باید حرارت بسیار شدید ناشی از ورود مجدد به جو با سرعت مداری را تحمل کند و در عین حال، مسیر خود را با دقت زیادی به سمت برج پرتاب تنظیم کند. کنترل فضاپیما در تمام مراحل کاهش ارتفاع، به فناوری و سامانههای هدایت پیشرفتهای نیاز دارد.
موفقیت در بازیابی هر دو بخش موشک میتواند زمان آمادهسازی برای پروازهای بعدی را به میزان چشمگیری کاهش دهد. هدف اسپیسایکس این است که پس از هر مأموریت، وسایل پروازی را بازرسی و آمادهسازی کند و در کوتاهترین زمان ممکن دوباره به پرواز درآورد. این شرکت امیدوار است با توسعه چنین روشی، فاصله میان پرتابهای موشکی را به زمان آمادهسازی هواپیماهای تجاری برای پروازهای بعدی نزدیک کند.
البته تحقق این هدف هنوز به برطرف کردن چند مانع فنی وابسته است. سپر حرارتی استارشیپ یکی از مهمترین بخشهایی است که به توسعه بیشتری نیاز دارد. اسپیسایکس باید این سامانه را به سطحی برساند که فضاپیما پس از بازگشت از فضا، با حداقل تعمیر و بازسازی دوباره قابل استفاده باشد.
سپر حرارتی استارشیپ از کاشیهای ششضلعی مشکیرنگ تشکیل شده است. این قطعات وظیفه دارند بدنه فضاپیما را در برابر دمای بسیار بالای ناشی از ورود مجدد به جو زمین محافظت کنند.
استارشیپ چه نقشی در برنامههای آینده اسپیسایکس دارد؟
بازیابی موفقیتآمیز فضاپیما میتواند به پیشبرد برنامههای گسترده اسپیسایکس در حوزه ماهوارهها نیز کمک کند. در پانزدهمین پرواز آزمایشی، استارشیپ علاوه بر تکمیل مأموریت مداری خود، ۲۶ ماهواره Starlink V3 را نیز در مدار زمین قرار داد.
اسپیسایکس در برنامههای بلندمدت خود به دنبال ایجاد منظومهای متشکل از ۱۰۰ هزار ماهواره است. ایلان ماسک همچنین از طرح جداگانهای با نام Starmind صحبت کرده که بر اساس آن، قرار است شبکهای شامل یک میلیون ماهواره برای پشتیبانی از مراکز داده مستقر در مدار زمین ایجاد شود.
اجرای چنین پروژههایی به تعداد بسیار زیادی پرتاب فضایی در بازههای زمانی کوتاه نیاز دارد. به همین دلیل، امکان بازیابی سریع و استفاده مجدد از استارشیپ میتواند نقش مهمی در کاهش زمان و هزینه موردنیاز برای این عملیات داشته باشد.
برنامههای اسپیسایکس به توسعه منظومههای ماهوارهای محدود نمیشوند. این شرکت امیدوار است در آینده از استارشیپ برای تحقق اهداف خود در زمینه سفر به ماه و مریخ نیز استفاده کند. ناسا هم برای مأموریتهای اکتشافی آینده ماه، نقش مهمی برای این فضاپیما در نظر گرفته است.
با وجود موفقیت اخیر، اسپیسایکس هنوز نتوانسته هر دو مرحله استارشیپ را در یک مأموریت واحد بازیابی کند. بااینحال، مهار موفقیتآمیز Ship 42 ثابت کرد که مرحله بالایی این موشک نیز میتواند پس از بازگشت از مدار، مستقیماً به برج پرتاب هدایت شود و در هوا مهار شود. انتظار میرود این شرکت در یکی از پروازهای آزمایشی آینده، بار دیگر بازیابی هر دو بخش استارشیپ را بهطور همزمان آزمایش کند.











