صادق زیباکلام، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی با گرایشات اصلاحطلبانه، در اظهارات اخیر خود به تحلیل پیامدهای ادامه تنشهای کنونی جمهوری اسلامی ایران با ایالات متحده آمریکا پرداخته است. به باور وی، مسیر فعلی رویارویی و عدم تعامل، میتواند هزینههای سنگین و بالقوه ویرانگری را برای کشور در ابعاد مختلف به همراه داشته باشد. زیباکلام در این تحلیل، به وضوح بر مخاطرات یک درگیری نظامی مستقیم یا غیرمستقیم تأکید کرده و آن را گزینهای فاجعهبار برای تمامیت ارضی، زیرساختها و ثبات ملی ایران ارزیابی نموده است.
این استاد علوم سیاسی، فراتر از بحث امنیتی، به تأثیرات گسترده این تنشها بر وضعیت داخلی کشور نیز اشاره کرده است. از نگاه وی، تداوم فشارهای خارجی ناشی از تحریمها و انزوا، به طور مستقیم بر اقتصاد ایران سنگینی میکند و موجب تشدید مشکلات معیشتی، تورم و ناکارآمدی میگردد. این وضعیت اقتصادی دشوار، به نوبه خود میتواند به گسترش نارضایتیهای اجتماعی و شکلگیری اعتراضات مردمی دامن بزند. زیباکلام به این نکته اشاره میکند که ناتوانی در مدیریت این چرخه معیوب فشار خارجی و نارضایتی داخلی، ثبات سیاسی کشور را در بلندمدت با چالشهای جدی مواجه خواهد ساخت.
زیباکلام در مقابل، به امکان و ضرورت بررسی گزینههای دیپلماتیک اشاره میکند. به عقیده وی، یک توافق جامع و حسابشده با آمریکا و غرب، در صورت حصول، میتواند فضایی کاملاً متفاوت ایجاد کند. کاهش یا رفع تحریمها میتواند دریچهای به سوی بهبود وضعیت اقتصادی، جذب سرمایهگذاری خارجی، انتقال فناوری و ایجاد فرصتهای شغلی جدید بگشاید. او استدلال میکند که چنین بهبود ملموسی در زندگی روزمره مردم، میتواند از شدت تنشهای اجتماعی کاسته و فضای سیاسی داخلی را نیز تا حدی آرام کند. البته وی به روشنی به این موضوع میپردازد که هرگونه توافق خارجی، منتقدان داخلی قدرتمندی خواهد داشت و میتواند به عرصه جدیدی از جدال سیاسی بین جناحهای مختلف تبدیل شود.
در مجموع، تحلیل زیباکلام، یک محاسبه هزینه-فایده استراتژیک را پیش روی تصمیمگیران کشور قرار میدهد. از یک سو، ادامه مسیر تنش با هزینههای قطعی نظامی، اقتصادی و اجتماعی بسیار بالا، و از سوی دیگر، پیگیری مسیر پرچالش اما بالقوه سودمند دیپلماتیک با امید به کاهش فشارها و ایجاد فرصت برای حل مشکلات داخلی. اظهارات او، که در فضای سیاسی ایران نیز قابل تفسیر است، نشاندهنده عمق نگرانیهایی است که بخشی از نخبگان فکری کشور درباره آینده ایران تحت تأثیر این تنشهای بینالمللی دارند. این دیدگاه، خواستار ارزیابی مجدد اولویتها و جستجوی راهحلی است که از تشدید بحران در همه جبههها جلوگیری کند.

به گزارش رویداد۲۴، وقتی پای مذاکره ایران و آمریکا به میان میآید باید سراغی از صادق زیباکلام گرفت؛ تحلیلگری سیاسی که با وجود موضعگیریهای مشخص خود باز هم موافقان و مخالفانی دارد که مایلند آخرین نظرات او را دنبال کنند. مخصوصاً حالا در شرایطی که گزینههای پیش رو یا مذاکره و یا جنگ است و طرف آمریکایی موجودیت نظام سیاسی کشور را تهدید کرده، زیباکلام که موضعش نسبت با اوپوزیسیون برانداز روشن است تاکید میکند پرونده ایران و آمریکا به جای مشخصی برسد. او تاکید میکند که حتی اگر جنگی رخ دهد و شماری از مسئولان کشور هدف قرار بگیرند، این امر به سقوط نظام منجر نخواهد شد، بلکه آنچه رخ میدهد ویرانی ایران است که در آن یک تیر چراغ برق هم سالم نمیماند. در ادامه مشروح گفتگو با صادق زیباکلام را میخوانید:

- اولین دور مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط پایتخت برگزار شد. چه چشماندازی از این مذاکرات میبینید؟
نفس اینکه مذاکرات به این شکل آغاز شده که آمریکاییها باید به ترامپ یا مقامات دیگر در واشنگتن گزارش دهند و آقای عراقچی هم باید به شورای عالی امنیت ملی و رهبری گزارش دهد، نشاندهنده این است که مذاکرات تا به اینجا منفی نبوده و بهاصطلاح «مخالفت با یکدیگر» کشیده نشده است.
البته ایرانیهایی که دلشان غیر از این را میخواست کم نیستند؛ یعنی میخواستند دیروز اعلام میشد که مذاکرات به نتیجه نرسیده و به حالت قهر، تیم ایرانی و تیم آمریکایی از همدیگر جدا شوند که در نتیجه منجر به حمله آقای ترامپ به ایران شود. هنوز هم ممکن است که این حمله در آینده صورت بگیرد. اما من برخلاف تصور خیلی از براندازها، سلطنتطلبها و «شاهزاده» که فکر میکنند پس از حمله آمریکا، نظام سقوط خواهد کرد، چنین تصویری ندارم و فکر میکنم که حمله آمریکا لزوماً به سقوط نظام منتهی نخواهد شد. بهرغم حمله، نظام همچنان سر جای خودش باقی خواهد ماند؛ حتی اگر شماری از مسئولین اصلی نظام را هم هدف قرار دهند، باز هم نظام همچنان پابرجا خواهد ماند. اما آنچه اتفاق میافتد «ویرانی ایران» است؛ همان که به نام «تئوری تیر چراغ برق زیباکلام» معروف شده که در صورت جنگ در ایران یک تیر چراغ برق هم سالم نمیماند.
جنگ شود اتفاق بسیار هولناکی رخ میدهد
کسانی که آرزو میکنند جنگ شود تا نظام سقوط کند، متوجه نیستند که اگر جنگ اتفاق بیفتد لزوماً نظام سقوط نخواهد کرد، بلکه آن اتفاق هولناکی که میافتد این است که کشور نابود میشود و زیرساختهای کشور از بین خواهد رفت. البته ممکن است ما مثلاً تلفاتی به اسرائیلیها یا آمریکاییها در پایگاههایشان وارد کنیم یا ضرباتی به ناوهای آمریکایی در خلیج فارس بزنیم؛ اما اینها کجا و نابودی مملکت کجا؟ به همین دلیل است که من امیدوارم جنگی رخ ندهد، مذاکرات به پیش برود و در مرحله اول بر سر مسئله هستهای و در مرحله دوم بر سر آن ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم قطعیشده توافق صورت توافق شود. در مرحله سوم هم ایران قبول کند که برد موشکهایش محدود شود.
- فکر میکنید که این مذاکرات یا توافق بعد از آن، میتواند گشایشی برای کشور داشته باشد؟
قطعاً اینطوری خواهد بود. اگر آقای ترامپ فشار جدی وارد کند، ممکن است که فشار روی مخالفین در ایران کمتر شود، ممکن است شاهد آزادی شماری از زندانیان سیاسی باشیم، ممکن است بگیر و ببندها کاهش پیدا کند و در عین حال با کاهش تحریمها وضع اقتصادی بهتر شود.
کاش مسئولان آنچه صداوسیما میگوید را باور نکنند
- ما در دی ماه شاهد اعتراضات گسترده مردم بودیم و هنوز هم نارضایتیهای معیشتی وجود دارد. آیا توافق در مذاکرات میتواند این اعتراضات را ترمیم کند؟
ببینید من امیدوارم، امیدوارم و امیدوارم که مسئولان اعتراضات میلیونی تمام شهرهای کوچک و بزرگ ایران را که در هجدهم و نوزدهم دیماه انجام شد را دیده باشند و به راحتی از کنار آن عبور نکنند. کاش آن را ببینند، درک کنند و بفهمند.
امیدوارم این خودشان چیزهایی که صداوسیما و مسئولان میگویند را باور نکنند و واقعیتهای مملکت را برای یکبار هم که شده ببینند و درک کنند. در غیر اینصورت اگر خودشان به چیزهایی که صداوسیما و مسئولان میگویند اعتقاد داشته باشند، آینده هولناک و تیرهوتاری در انتظار ایران است.
جمهوری اسلامی میداند که در جنگ با آمریکا پیروزی نیست
- برای سوال آخر چقدر در دو طرف اراده برای رسیدن به توافق میبینید؟
در مورد آمریکا اراده را جدی میبینم چراکه ترامپ میخواهد این را یک موفقیت بزرگ برای خود منظور کند و بگوید که من سرانجام توانستم بعد از ۴۷ سال، ایران را به راه راست هدایت کنم. این غایت آرزوی ترامپ است.
جمهوری اسلامی هم میداند که در نبرد با آمریکا برایش موفقیت و پیروزی نیست. همانطور که گفتم جنگ بهجز ویرانکردن زیرساختهای کشور و نابود کردن صنایع کشور، دستاورد دیگری نخواهد داشت. بنابراین جمهوری اسلامی هم میداند که اگر توافق صورت نگیرد، جنگ بدیل خوبی نیست و آنچه در انتظار ایران قرار خواهد گرفت بسیار بسیار هولناک است.
- یعنی شما اراده برای رسیدن به توافق را در طرف ایرانی میبینید؟
بله همینطور است.











