دونالد ترامپ این روزها دوباره تنور تنش با ایران را داغ کرده. او میگوید ناو هواپیمابر جرالد فورد را هم به خاورمیانه میفرستد تا کنار آبراهام لینکلن بایستد. این حرف در شرایطی زده میشود که مذاکرات هستهای هنوز ادامه دارد، اما آمریکاییها همزمان از گزینه نظامی هم حرف میزنند. برای همین، خیلیها کنجکاو شدهاند بدانند این ناو تازه چه ویژگیهایی دارد که این همه رویش حساب باز کردهاند.
تابستان ۲۰۲۱ نیروی دریایی آمریکا کاری کرد که شاید توی فیلمها هم ندیده باشید. یکی از ناوهای تازهساخته خودش را هدف گرفت. جرالد فورد که تازه از آب درآمده بود، در سواحل شرقی لنگر انداخت و یک سری انفجار زیرآبی را تحمل کرد. آخرش هم انفجاری معادل چهل هزار پوند تیانتی به بدنهاش خورد. هدف از این خودزنی عجیب چه بود؟ میخواستند ببینند اگر جنگی شود، پنج هزار ملوان داخل ناو جان سالم به در میبرند یا نه.
هشتاد سال است نیروی دریایی آمریکا بزرگترین ناوگان ناوهای هواپیمابر دنیا را دارد. یازده ناو با بیش از چهارصد جنگنده و پنجاه و پنج هزار ملوان. بیشترشان از کلاس نیمیتز هستند که بین دهه شصت تا نود ساخته شدند. اما کمکم مشخص شد این ناوها دیگر جوابگوی فناوریهای جدید نیستند. منجنیق بخارشان متعلق به پنجاه سال پیش بود و رآکتورهای قدیمیشان هم دیگر نمیتوانستند انرژی کافی برای رادارها و کامپیوترها و سلاحهای لیزری آینده تولید کنند.
سال ۲۰۰۸ بالاخره تصمیم گرفتند یک کلاس کاملاً جدید بسازند. اسمش را گذاشتند کلاس فورد. قرار است از ۲۰۲۶ به تدریج جای نیمیتزها را بگیرند. جرالد فورد اولینشان است. این ناوها را برای نود سال خدمت طراحی کردهاند. یعنی اگر الان ساخته شود، تا ۲۱۱۸ باید سر پا بماند.
طولش سیصد و سی و سه متر است، عرضش هفتاد و هفت متر. جثهاش تقریباً مثل نیمیتز است، اما چهار هزار تن سبکتر. چرا؟ چون رآکتورهای کوچکتری دارد و خیلی از کارها را اتوماتیک کردهاند. همین اتوماسیون باعث شده بیست درصد کمتر از نیمیتز ملوان نیاز داشته باشد. جای جزیره فرماندهی پرواز را هم عوض کردهاند. بردهاندش عقبتر تا هواپیماها راحتتر روی عرشه جابجا شوند.
مهمترین تفاوت فنیاش با نیمیتز، سیستم پرتاب الکترومغناطیسی هواپیماست. اسمش را گذاشتهاند EMALS. این سیستم با انرژی الکتریکی، میدان مغناطیسی درست میکند و هواپیما را با سرعت به انتهای عرشه پرتاب میکند. فرقش با منجنیق بخار این است که به هواپیما و خلبان فشار کمتری میآید. هر چهل و پنج ثانیه هم یک پرتاب میکند. برای پرندههای بدون سرنشین هم انعطاف بیشتری دارد.
سیستم رادار جدیدش میتواند موشکهای کروزی را که پائین میآیند و پشت رادار قایم میشوند، زودتر کشف کند. سیستم گیرانداختن هواپیما برای فرود هم کاملاً عوض شده. آسانسورهای مهماتش را هم مدرنتر کردهاند تا بمب و موشک را سریعتر از انبار به عرشه برسانند.
اما اصل ماجرا، بال هوایی ناو است. جرالد فورد بال هوایی هشتم را با خودش حمل میکند. بیش از هفتاد پرنده شامل هواپیماهای ثابتبال، تیلتروتور و هلیکوپتر. سه اسکادران اف/ای-۱۸ ئی سوپر هورنت تکنفره و یک اسکادران از نسخه دو نفرهاش اف/ای-۱۸ اف. این جنگندهها هم هوابههوا کار میکنند هم هوابهزمین. کمکم اف-۳۵سی هم دارد جای آنها را میگیرد. نیمی از اسکادرانها تا چند وقت دیگر با این جنگنده نسل پنجمی تجهیز میشوند.
سوپر هورنتها کلی موشک هوابههوا با خودشان میبرند. AIM-9X سایدوایندر که با گرمای هواپیما قفل میکند برای نبرد نزدیک خوب است. AIM-120 آمرام هم با رادارش تا صد و سی کیلومتر دورتر را میزند. هر سوپر هورنت میتواند همزمان نه تا موشک هوابههوا حمل کند. سال ۲۰۲۴ نیروی دریایی به یکی از این جنگندهها که چهار تا سایدوایندر و پنج تا آمرام بسته بود گفت «زنبور قاتل». اسمش را از زنبور غولپیکری گرفته بودند که چند سال پیش توی آمریکا پیدا شد.
این وسط دارند موشکهای تازهتری هم تست میکنند. AIM-۲۶۰ جانشین آمرام میشود. AIM-۱۷۴بی هم که از موشک رهگیر اسام-۶ ساخته شده، بیش از سیصد و بیست کیلومتر برد دارد. یعنی دو برابر موشکهای قبلی. با این دو تا، جنگندههای آمریکایی میتوانند جتهای چینی و روسی را از فاصله خیلی دور بزنند، قبل از اینکه آنها برسند نزدیک.
برای زدن کشتیهای دشمن هم سوپر هورنتها موشک هارپون قدیمی را دارند، هم موشک جدید AGM-۱۵۸C که با هوش مصنوعی خودش هدف را تشخیص میدهد و دستهبندی میکند. بمب کوییکسینک هم هست که یک بمب نهصد کیلویی را تبدیل به مین هوشمند میکند. میشود با آن میدان مین ریخت هم برای کشتیهای سطحی هم برای زیردریاییها.
برای اهداف زمینی هم سوپر هورنتها بمبهای معمولی دارند، بمبهای هدایت لیزری پیوِی، بمبهای هدایت ماهوارهای جیدیایام، بمبهای گلایدری دورایستا، و موشکهای کروز اسالایام-ئیآر.
بقیه بال هوایی را چهار تا هواپیمای ئی-۲دی هاوکی تشکیل میدهد. اینها رادارهای پرندهاند که خلبانان را در نبردهای دوربرد هدایت میکنند. نوزده تا هلیکوپتر اماچ-۶۰اس و اماچ-۶۰آر سیهاوک هم روی ناوشکنها و رزمناوهای همراه ناو سوارند. این هلیکوپترها کماندو جابهجا میکنند، بار میبرند، زیردریایی شکار میکنند. دو تا سیاموی-۲۲بی آسپری هم باربرهای بردبلند ناو هستند. آدم و تدارکات را از بندر به ناو میرسانند.
همه این قدرت آتش توی یک کشتی جمع شده، پس ریسکش هم بزرگ است. ممکن است دشمن با موشک کروز یا بالستیک یا هایپرسونیک به ناو بزند. خود ناو رادار و موشک دارد، اما ممکن است یکی از این موشکها از دفاعش رد شود. حتی اگر مستقیم هم نخورد، ترکشش میتواند کلی خرابی بزند. تست سال ۲۰۲۱ نشان داد جرالد فورد میتواند برخورد نصفهنیمه موشکهای بزرگی مثل دیاف-۲۱ چین را تحمل کند و پروازهایش را ادامه دهد.
خلاصه اینکه جرالد فورد با این جثه و این همه آدم و این همه هواپیما، یک روز حمله هوایی میکند، روز بعد با حمله ترکیبی هوایی-دریایی میجنگد، روز دیگر میرود سیلزدگان را نجات میدهد. همهکارهترین سلاحی است که بشر تا حالا ساخته. و توی دنیا چیزی شبیهش نیست.
