با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان، همواره پرسشهای فقهی متعددی برای روزهداران مطرح میشود که یکی از رایجترین آنها، حکم جنب شدن در خواب است. بسیاری از مومنان نگران آن هستند که مبادا این اتفاق غیرارادی روزهشان را باطل کند. برای پاسخ به این پرسش، لازم است نظرات مراجع عظام تقلید را در این زمینه مرور کنیم.
نظر مراجع درباره جنب شدن در خواب و تأثیر آن بر روزه
آیتالله خامنهای
از دیدگاه آیتالله خامنهای، اگر فرد روزهدار در خواب جنب شود، روزه او باطل نمیشود. ایشان در این باره میفرمایند: اگر شخصی قبل از اذان صبح یا بعد از آن بخوابد و در خواب جنب شده و بعد از اذان بیدار شود، جنابت به روزه آن روز او ضرر نمیزند . البته واجب است که برای نماز غسل کند و میتواند غسل را تا وقت نماز به تأخیر بیندازد .
آیتالله سیستانی
آیتالله سیستانی نیز بر این باورند که جنب شدن در خواب روزه را باطل نمیکند. ایشان در پاسخ به استفتائی تصریح کردهاند: اگر کسی بعد از نماز صبح در خواب جنب شود، روزه باطل نمیشود و فقط باید غسل کند .
اما نکته مهمی که ایشان مطرح میکنند، مربوط به کسی است که در شب ماه رمضان جنب میشود و پس از بیدار شدن، دوباره میخوابد. بر اساس نظر آیتالله سیستانی، اگر فرد یقین یا اطمینان داشته باشد که اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح بیدار میشود و تصمیم هم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند، چنانچه دوباره بخوابد و تا اذان بیدار نشود، روزهاش صحیح است. اما اگر اطمینان نداشته باشد، بنابر احتیاط واجب باید آن روز را قضا کند .
آیتالله مکارم شیرازی
آیتالله مکارم شیرازی نیز همین دیدگاه را دارند و میفرمایند: هرگاه روزهدار بعد از اذان صبح و در طول روز محتلم شود (در خواب جنب شود)، روزهاش صحیح است و بهتر است فوراً غسل کند، اما اگر نکند برای روزهاش اشکالی ندارد . همچنین اگر در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و متوجه شود که محتلم شده، روزه او صحیح است؛ فرقی نمیکند که بداند پیش از اذان محتلم شده یا بعد از آن، یا در این مورد شک داشته باشد .
آیتالله وحید خراسانی
از نظر آیتالله وحید خراسانی نیز حکم مشابه است. ایشان تصریح میکنند: هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده، اگر چه بداند پیش از اذان محتلم شده، روزه او صحیح است . همچنین اگر روزهدار در روز محتلم شود، واجب نیست فوراً غسل کند .
نکات تکمیلی و مهم
تفاوت جنابت عمدی و غیرعمدی
تمام مراجع بر این نکته تأکید دارند که جنابت غیراختیاری و در خواب، با جنابت عمدی تفاوت اساسی دارد. اگر فردی عمداً خود را جنب کند و تا اذان صبح غسل نکند، روزهاش باطل است و علاوه بر قضا، کفاره نیز بر او واجب میشود .
حکم کسی که میداند اگر بخوابد محتلم میشود
بر اساس نظر مراجع، اگر روزهدار بداند که اگر در روز بخوابد محتلم میشود، میتواند بخوابد و چنانچه محتلم شود، روزهاش صحیح است .
فراموشی غسل
اگر فرد جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک روز یادش بیاید، باید روزه آن روز را قضا کند. اگر بعد از چند روز یادش بیاید، باید روزه هر چند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا کند .
جمعبندی
بر اساس فتاوای مراجع عظام تقلید، جنب شدن در خواب چه قبل از اذان صبح و چه بعد از آن، روزه را باطل نمیکند. نکته مهم این است که فرد باید برای نمازهای یومیه غسل کند، اما این غسل میتواند تا وقت نماز به تأخیر بیفتد. بنابراین، مومنان روزهدار میتوانند با خیالی آسوده به روزهداری خود ادامه دهند و نگران باطل شدن روزه به دلیل این اتفاق غیرارادی نباشند.
