ایران در چارچوب یک توافق تسلیحاتی محرمانه به ارزش حدود ۵۰۰ میلیون یورو با روسیه، برای خرید هزاران موشک دوشپرتاب به توافق رسیده است . این اقدام به عنوان مهمترین تلاش تهران برای بازسازی سامانههای پدافند هوایی آسیبدیده در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل توصیف شده است.
بر اساس اسناد محرمانه روسی که فایننشال تایمز به آنها دست یافته و به گفته چند منبع آگاه، این توافق که در ماه دسامبر در مسکو امضا شده، روسیه را متعهد میکند طی سه سال ۵۰۰ پرتابگر قابلحمل وربا و ۲٬۵۰۰ فروند موشک 9M336 به ایران تحویل دهد.
سامانه «وربا» یکی از مدرنترین سیستمهای پدافند هوایی روسیه به شمار میرود؛ موشکی دوشپرتاب با هدایت مادون قرمز که توانایی هدف قرار دادن موشکهای کروز، هواپیماهای در حال پرواز در ارتفاع پایین و پهپادها را دارد . این سامانه توسط تیمهای کوچک و متحرک عملیاتی میشود و به نیروهای زمینی اجازه میدهد بدون اتکا به رادارهای ثابت (که در برابر حملات آسیبپذیرترند) یک شبکه دفاعی پراکنده و سریع ایجاد کنند .
طبق قرارداد ۴۹۵ میلیون یورویی مربوط به سامانه وربا، تحویل تجهیزات در سه مرحله و در بازه زمانی ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ انجام خواهد شد . یکی از افراد مطلع از این معامله گفته این احتمال وجود دارد که تعداد محدودی از این سامانهها زودتر به ایران تحویل داده شده باشد . تهران تنها چند روز پس از پایان جنگ ۱۲ روزهای که طی آن آمریکا برای مدتی کوتاه به حملات اسرائیل علیه سه تأسیسات اصلی هستهای ایران پیوست، درخواست این سامانهها را مطرح کرده بود.
یک مقام ارشد پیشین آمریکایی در این باره میگوید روسیه احتمالاً این قرارداد را فرصتی برای ترمیم روابط با ایران دیده؛ آن هم پس از آنکه در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل به طور محسوسی از کمک مستقیم به متحد خود خودداری کرد . او اضافه میکند: «روسیه میخواهد ایران همچنان شریکش باقی بماند. بنابراین حتی اگر در میانه بحران نتواند واکنش نشان دهد، تلاش میکند پس از آن بحران روابط را ترمیم و حفظ نماید» .
سفیر ایران در مسکو این هفته به طور ضمنی تأیید کرد که چند پرواز اخیر از روسیه به ایران حامل محمولههای نظامی بودهاند. کاظم جلالی در گفتوگو با تلویزیون دولتی گفت: «چند سالی است که توافقهای نظامی و دفاعی با روسیه امضا کردهایم. فقط میتوانم بگویم این هواپیماها نشان میدهد آن توافقها در حال اجراست» . او جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
بر اساس دادههای پروازی، یک فروند هواپیمای ترابری روسی Ilyushin Il-76TD طی هشت روز گذشته دستکم سه بار از شهر مینرالنیه وودی در منطقه قفقاز شمالی به مقصد شهر کرج در ایران پرواز کرده است . همچنین دستکم یک فروند دیگر از همین نوع هواپیما در اواخر دسامبر از مینرالنیه وودی به ایران پرواز کرده بود .
در همین حال، گزارش شده که ایران در ماه ژانویه تا شش فروند هلیکوپتر تهاجمی روسی Mi-28 دریافت کرده و یکی از آنها را نیز در ماه جاری در تهران به کار گرفته است . تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی، بالگردهای Mi-28NE را در فرودگاه مهرآباد و در حال پرواز بر فراز تهران نشان میدهد .
بر اساس اسناد، روسیه موشکهای 9M336 را به قیمت حدود ۱۷۰ هزار یورو برای هر فروند و سازوکار پرتاب این سامانهها را حدود ۴۰ هزار یورو به ایران میفروشد . روسیه با وجود تحریمهای اقتصادی غرب، معمولاً قیمت تسلیحات بینالمللی را به یورو یا دلار تعیین میکند. این قرارداد همچنین شامل ۵۰۰ دستگاه دوربین دید در شب Mowgli-۲ است که به ردیابی هواپیماها و اهداف دیگر در تاریکی کمک میکند .
یک تحلیلگر روس تأکید کرده که این سامانهها میتوانند اجرای عملیاتهای هلیکوپتری یا هواگردهای کمارتفاع را برای آمریکا پرریسک کنند. سامانههای قابلحمل وقتی در دست افراد ماهر باشند، میتوانند خسارت قابلتوجهی وارد کنند .
همچنین ایران در تلاش است تا چندین فروند جنگنده پیشرفته سوخو ۳۵ را از روسیه خریداری کند . فرمانده نیروی هوایی ارتش ایران اعلام کرده که برنامهریزیهای لازم برای تحویل این جنگندهها انجام شده است . برخی گزارشها حاکی از آن است که ایران به دنبال خرید سوخو-۳۵هایی است که originally برای مصر ساخته شده بودند .
