بیش از ۱۵ سال از قطع ارتباط سوریه با شبکههای مالی جهانی میگذشت که سرانجام نخستین تراکنش آزمایشی با استفاده از کارتهای ویزا و مسترکارت در این کشور انجام گرفت. این رویداد را بسیاری از ناظران به عنوان یکی از تعیینکنندهترین تحولات اقتصادی سوریه پس از جنگ داخلی و برداشته شدن بخشی از محدودیتهای آمریکا ارزیابی میکنند. احیای حضور این دو غول پرداخت الکترونیکی در سوریه، علاوه بر آسانتر کردن خریدهای فرامرزی و جابهجایی پول، میتواند نشانهای از عزم دمشق برای بازگشت تدریجی به اقتصاد جهانی باشد.
ویزا و مسترکارت از گستردهترین سامانههای پرداخت بینالمللی هستند و در بیش از ۲۰۰ کشور و منطقه جهان فعالیت میکنند.
با برگشت این شبکهها به سوریه، کاربران در این کشور خواهند توانست با کارتهای فرامرزی خود از وبسایتهای خارجی خرید کنند، پرداختهای برونمرزی انجام دهند و پول به بانکهای خارجی واریز نمایند. از سوی دیگر، خارجیانی که به سوریه سفر میکنند نیز میتوانند هنگام حضور در این کشور با کارتهای ویزا و مسترکارت خود خرید و پرداخت داشته باشند.
این پیشرفت برای شهروندان سوری نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا دیگر در سفرهای خارجی مجبور نیستند مقادیر زیادی پول نقد همراه ببرند و میتوانند بخشی از هزینههای خود را با کارتهای بینالمللی پرداخت کنند. پیش از این نیز پس از سالها محدودیت، دسترسی بانکهای سوریه به سوئیفت، سامانه انتقال پیامهای مالی میان بانکهای جهان، دوباره برقرار شده بود.
شرکت سوری «بیمیرا» که در زمینه پرداخت الکترونیکی فعالیت دارد، اعلام کرده که نخستین عملیات آزمایشی پرداخت از طریق شبکههای جهانی ویزا و مسترکارت را با موفقیت در سوریه انجام داده است. این اتفاق پس از بیش از ۱۵ سال غیبت این شبکهها از سوریه به دلیل محدودیتهای بانکی روی داده است.
بیمیرا در صفحه فیسبوک خود تأیید کرد که اولین تراکنش موفق با استفاده از کارتهای بینالمللی در داخل سوریه انجام شده است. این شرکت این اقدام را گامی مهم در جهت تحول دیجیتال بخش مالی سوریه دانست و اعلام کرد مرحله فعلی بخشی از مجموعه آزمایشهای فنی برای ایجاد زیرساختی کارآمدتر و پیشرفتهتر در نظام پرداخت این کشور به شمار میرود.
مسترکارت نیز پنجشنبه گذشته اعلام کرد آمادگی فنی خود را برای پردازش تراکنشهای کارتهای بینالمللی در داخل سوریه نهایی کرده است. این اقدام در چارچوب تفاهمنامهای انجام میشود که در سپتامبر ۲۰۲۵ میان این شرکت و بانک مرکزی سوریه برای توسعه زیرساختهای پرداخت دیجیتال امضا شده بود.
سوریه پس از آغاز بحران و جنگ داخلی در سال ۲۰۱۱ با موج تازهای از تحریمهای آمریکا روبهرو شد؛ هرچند این کشور پیش از آن نیز با محدودیتهای گستردهای مواجه بود. پس از سقوط حکومت بشار اسد در آذر ۱۴۰۳، دولت جدید تلاشهایی را برای رفع تحریمها و بازگشت تدریجی سوریه به شبکه مالی جهانی آغاز کرد.
چراغ سبز بانک مرکزی سوریه به شبکههای جهانی
به گزارش عصر ایران، در همین راستا، بانک مرکزی سوریه با صدور بخشنامه شماره ۲۵۹، به مؤسسات بانکی و شرکتهای پرداخت دارای مجوز، اجازه داد با شبکههای پرداخت جهانی مانند ویزا و مسترکارت تعامل داشته باشند. این تصمیم زمینهساز مرحله جدیدی از گشایش در سیستمهای مالی بینالمللی برای سوریه است.
«عبدالقادر حصریه» رئیس کل بانک مرکزی سوریه در این باره تصریح کرد: «این تصمیم نشاندهنده تغییری مهم در توسعه سیستمهای پرداخت و ادغام بازار سوریه در منظومه مالی جهانی است. این اقدام به بانکها و شرکتهای پرداخت اجازه میدهد خدمات خود را گسترش دهند و راهکارهای پیشرفتهتر و ایمنتری را به افراد و شرکتها ارائه کنند.»
ویزا و مسترکارت؛ پلهای ارتباطی نه خود بانکها
ویزا و مسترکارت نامهایی هستند که تقریباً روی کارت بانکی هر مسافری در گوشه و کنار جهان دیده میشوند. این دو برند، ستونهای اصلی نظام پرداخت جهانی هستند، اما یک باور اشتباه رایج درباره آنها وجود دارد: بسیاری تصور میکنند ویزا و مسترکارت خودشان بانک هستند. در واقعیت، این دو شرکت غولهای تکنولوژی پرداخت هستند که نقش «واسطه» یا «پل ارتباطی» را میان بانکها، فروشندگان و مشتریان ایفا میکنند.
ویزا در اواخر دهه ۱۹۵۰ توسط بانک آمریکا با نام «بانکآمریکاکارت» آغاز به کار کرد و بعدها به یک شبکه مستقل تبدیل شد. مسترکارت نیز در اواسط دهه ۱۹۶۰ توسط ائتلافی از چندین بانک برای رقابت با ویزا شکل گرفت. امروزه هیچکدام از این دو شرکت مستقیماً به مشتریان کارت نمیدهند یا وام صادر نمیکنند؛ بلکه آنها زیرساخت و شبکه لازم را فراهم میآورند تا یک بانک در آلمان بتواند با یک فروشگاه در برزیل در کمتر از چند ثانیه تسویه حساب کند.
نحوه عملکرد این شبکه بر اساس یک مدل چهارجانبه است: ۱) دارنده کارت (مشتری)، ۲) پذیرنده (فروشنده)، ۳) بانک پذیرنده، ۴) بانک صادرکننده. در این میان، ویزا یا مسترکارت نقش «ریلهای قطار» را دارند که اطلاعات تراکنش را با سرعت و امنیت بالا جابهجا کرده و تأییدیه پرداخت را از بانک صادرکننده به بانک پذیرنده میرسانند.
برای یک کاربر معمولی، تفاوت میان ویزا و مسترکارت بسیار ناچیز است. هر دو در بیش از ۲۰۰ کشور و سرزمین جهان پذیرفته میشوند و میلیونها پایانه فروش (POS) و خودپرداز از آنها پشتیبانی میکنند. هر دو شرکت سطوح مختلفی از خدمات (مانند کلاسیک، طلایی، پلاتینیوم و اینفینیت) را ارائه میدهند که شامل مزایایی مثل بیمه سفر، دسترسی به سالنهای تشریفات فرودگاهی و تخفیفهای فروشگاهی است. تنها تفاوتهای جزئی در نرخ تبدیل ارز (اگر از ارزی متفاوت با ارز پایه کارت استفاده کنید) و برخی برنامههای تشویقی خاص وجود دارد که معمولاً توسط بانک صادرکننده تعیین میشود، نه خودِ شبکه.
بازگشت شبکههای پرداخت جهانی به سوریه
بازگشت شبکههای پرداخت جهانی مانند ویزا و مسترکارت به اقتصاد سوریه، یکی از مهمترین تحولات مالی این کشور در دهههای اخیر محسوب میشود. سوریه که به دلیل بحرانهای سیاسی و تحریمهای گسترده بینالمللی، بیش از ۱۵ سال از سیستم بانکی جهانی جدا مانده بود، اکنون در آستانه یک تحول دیجیتال بزرگ قرار دارد. این بازگشت تنها یک اتفاق فنی نیست، بلکه پیامی اقتصادی و سیاسی درباره تغییر وضعیت این کشور در منطقه است.
از سال ۲۰۱۱ و حتی پیش از آن، به دلیل تحریمهای ایالات متحده و اتحادیه اروپا، تمامی ارتباطات سوئیفت و شبکههای پرداخت بینالمللی با سوریه قطع شده بود. این موضوع باعث شد اقتصاد سوریه به یک اقتصاد کاملاً «نقد-محور» تبدیل شود. شهروندان، تجار و گردشگران ناچار بودند برای کوچکترین تبادلات مالی از حجم زیادی پول نقد استفاده کنند. عدم دسترسی به ویزا و مسترکارت، نهتنها تجارت خارجی را با دشواریهای لجستیکی روبهرو کرد، بلکه صنعت گردشگری سوریه را نیز که روزگاری یکی از ستونهای درآمدی این کشور بود، فلج کرد.
در سپتامبر ۲۰۲۵ با امضای تفاهمنامهای میان بانک مرکزی سوریه و شبکههای پرداخت جهانی، مسیر بازگشت این خدمات هموار شد. در ماه جاری (می ۲۰۲۶)، شرکت سوری «بیمیرا» موفق شد اولین تراکنشهای آزمایشی را با موفقیت در دمشق انجام دهد. این موفقیت نشاندهنده آمادهسازی زیرساختهای فنی، نصب سرورهای امن و بهروزرسانی پایانههای فروش (POS) در سطح شهر بود.
رسانههای سوریه نوشتهاند تصمیم بانک مرکزی سوریه برای اجازه دادن به بانکهای خصوصی و شرکتهای پرداخت جهت تعامل با این شبکهها، چراغ سبزی بود که نشان داد دولت سوریه به دنبال شفافیت مالی و جذب سرمایهگذاری است. رسانههای سوریه اضافه کردند: حضور ویزا و مسترکارت در سوریه فراتر از تسهیل یک خرید ساده است؛ این اتفاق به معنای بازگشت تدریجی اعتماد به سیستم بانکی سوریه و تلاش برای خروج از بنبست اقتصادی به شمار میرود. اگرچه این مسیر با پیچیدگیهای سیاسی همراه است، اما ادغام مجدد در نظام مالی جهانی، گامی ضروری برای بازسازی این کشور و بهبود معیشت شهروندانی است که سالها از ابزارهای مدرن مالی محروم بودهاند. سوریه با این حرکت، به دنبال اثبات این مطلب است که آماده است دوباره به نقشه تجارت جهانی بازگردد.
اثرات مثبت ورود مجدد ویزا و مسترکارت به سوریه
۱. رونق گردشگری: مسافران خارجی و سوریهای مقیم خارج اکنون میتوانند بدون نیاز به حمل مبالغ هنگفت ارز، از کارتهای خود در هتلها و رستورانهای سوریه استفاده کنند.
۲. تسهیل تجارت بینالملل: شرکتهای کوچک و متوسط سوری که پیش از این برای خریدهای آنلاین یا اشتراک خدمات نرمافزاری با بنبست مواجه بودند، اکنون میتوانند مستقیماً با بازارهای جهانی در تعامل باشند.
۳. شفافیت و کنترل تورم: انتقال تراکنشها از بازار سیاه و صرافیهای غیررسمی به شبکه بانکی تحت نظارت، به بانک مرکزی کمک میکند تا نظارت دقیقتری بر گردش نقدینگی و نرخ ارز داشته باشد.
هماکنون تنها چند کشور از جمله ایران، روسیه، کره شمالی، کوبا و سودان به دلیل تحریمها، ویزا و مسترکارت فعال ندارند.
