پژوهشگران با بازبینی فسیلهای قدیمی، رد پای گونهای منقرضشده را کشف کردند که روزگاری در کنار کوالای امروزی زندگی میکرده است.
کوالاها بیتردید جزو محبوبترین ساکنان استرالیا هستند. این حیوانات آرام و کمجنبش را معمولاً روی شاخههای درختان اکالیپتوس میبینید که مشغول چرت زدناند. اما تازهترین یافته علمی نشان میدهد که روزگاری، دو نوع متفاوت از این جانور در این قاره زندگی میکردهاند.
امروز فقط یک گونه کوالا با نام علمی Phascolarctos cinereus روی کره زمین باقی مانده. این جانور عمدتاً در جنگلهای شرق استرالیا پیدا میشود و آنقدر با خطرات مختلف دست و پنجه نرم میکند (از تخریب زیستگاه و بیماری گرفته تا تصادف و حمله حیوانات مهاجم) که وضعیت بقایش حسابی نگرانکننده است.
حالا اما داستان به بیش از یک قرن پیش برمیگردد. دیرینهشناسان در طول سالیان طولانی، فسیلهای زیادی از غارهای استرالیای غربی بیرون کشیدهاند؛ استخوانهایی که سنشان بین ۱۳۷ هزار تا ۳۱ هزار سال تخمین زده میشود. تا همین اواخر، هیچکس مطمئن نبود این بقایا از همان کوالای شرقی امروزی هستند یا نه. شواهد کافی برای تشخیص قاطع وجود نداشت.
اما ۲۵ سال اخیر داستان را عوض کرد. فسیلهای بیشتر و بهتری به دست پژوهشگران رسید. بخش مهمی از این نمونهها را خانواده یک غارنورد فقید استرالیایی به نام «لیندسی هچر» اهدا کرد. او سالها در جنوب غرب استرالیا به کاوش مشغول بود و گنجینه قابل توجهی از استخوانهای باستانی جمع کرده بود.
یکی از محققان موزه استرالیای غربی به نیوساینتیست گفته که در بین این مجموعه اهدایی، یک جمجمه کوالا در وضعیت عالی حفظ شده بود. همین جمجمه بود که شک دانشمندان را برانگیخت. بعد از مقایسه با کوالای امروزی، تفاوتهایی دیدند که آنها را واداشت کل فسیلها را از نو ورق بزنند.
نتیجه تحقیقات، معرفی یک گونه کاملاً ناشناخته بود؛ کوالایی که حالا اسم علمی Phascolarctos sulcomaxilliaris را روی آن گذاشتهاند و به «کوالای غرب استرالیا» معروف شده. از نگاه یک آدم معمولی، شاید این حیوان با کوالای امروزی فرقی نداشت. اما بررسی دقیق دندانها و استخوانها داستان دیگری گفت.
این کوالای تازهکشفشده جمجمه کوتاهتری داشت و عضلات فکش نسبت به خویشاوند شرقیاش ضعیفتر بود. در عوض، دندانهای بزرگتر و فکی کوتاه و کارآمدتر داشت که برای خُرد کردن برگها عالی بود. این یعنی احتمالاً سبک تغذیه متفاوتی داشته و جور دیگری با شرایط اقلیمی منطقه خودش را سازگار کرده بود.
یکی از عجیبترین ویژگیهایش یک شیار بزرگ روی استخوان گونه بود. به نظر محققان این شیار جای اتصال یک عضله بزرگ بوده؛ شاید همان عضلهای که به جانور کمک میکرده لبهای بزرگش را تکان بدهد و لقمههای برگ را بهتر بگیرد. فرضیه دیگر این است که آن عضله در باز و بسته کردن سوراخهای بینی نقش داشته تا جانور بتواند بوی برگهای خاص را از دور تشخیص بدهد.
اسکلت این کوالای غربی هم با آنچه امروز میبینیم فرق داشت. ظاهراً چابکی کمتری داشت و وقت کمتری را صرف بالا و پایین رفتن از درخت میکرد. شاید این هم نشانه تفاوت زیستگاهها بود؛ چون غرب استرالیا هرگز مثل شرق آن پر از جنگلهای انبوه نبود.
حدود ۳۰ هزار سال پیش، هوا در غرب استرالیا رو به خشکی رفت. جنگلها یکی یکی نابود شدند و به دنبال آنها، کوالای غربی هم از صحنه روزگار محو شد. او تنها نبود؛ در همان دوره، موجودات عجیب و غریب دیگری مثل شیطان تاسمانی، ببر تاسمانی، یک نوع کانگوروی کوتاهچهره، یک مورچهخوار غولپیکر و یک جانور کیسهدار عظیم به نام زیگوماتوروس هم منقرض شدند. نخستین انسانهایی که در آن سالها به غرب استرالیا پا گذاشته بودند، زندگی و سپس نابودی این موجودات را از نزدیک تماشا کردهاند.
یک متخصص دیگر از موزه استرالیا در سیدنی معتقد است این تحقیق به شکل قانعکنندهای ثابت میکند که کوالاهای غرب استرالیا یک گونه مستقل و جدا از نمونه امروزی بودهاند. او امیدوار است روزی بتوانند DNA این فسیلها را استخراج کنند تا معمای تکامل و ارتباط این گونهها با کوالای امروزی برای همیشه حل شود.
گزارش کامل این پژوهش در مجله Royal Society Open Science چاپ شده است.
