هزینه ساخت یک آپارتمان ۱۰۰ متری در تهران به ۶ میلیارد تومان رسیده، در حالی که وامهای مسکن حتی به یک دهم این رقم هم نمیرسد. یک کارشناس از ریشههای بحران و چرایی غیرممکن شدن مالکیت برای ۴۰ درصد خانوارهای ایرانی میگوید.
افزایش سرسامآور هزینههای ساختمانسازی، جهش قیمت مصالح و بیتأثیری وامهای بانکی، آرزوی صاحبخانه شدن را برای میلیونها خانواده ایرانی به رویایی دستنیافتنی تبدیل کرده است. بیتالله ستاریان، کارشناس حوزه مسکن، با اعلام اینکه هزینه ساخت به حدود هر متر ۶۰ میلیون تومان رسیده، میگوید برای احداث یک واحد ۱۰۰ متری حالا دست کم ۶ میلیارد تومان پول نیاز است. رقمی که در مقایسه با وامهای فعلی مسکن، بیش از هر چیز یادآور فاصله عمیق بین واقعیت اقتصاد و توان خرید مستأجران است.
به نقل از رویداد۲۴، معضل مسکن در ایران سدهای است که بیراهکار مانده. تنها در مقاطعی که اقتصاد کشور رونق نسبی پیدا کرده، بخشی از مردم توانستهاند صاحب خانه شوند. آمارهای کنونی نشان میدهد نزدیک به ۶۰ درصد جمعیت ایران مالک مسکن هستند، اما ۴۰ درصد یا بیشتر از این امکان بیبهرهاند و با شرایط فعلی، احتمالاً هرگز نمیتوانند خانهدار شوند.
شنیدهها حکایت از آن دارد که بهای تمامشده ساخت هر متر مسکن به ۶۰ میلیون تومان رسیده و این یعنی ساختن یک واحد ۱۰۰ متری حداقل ۶ میلیارد تومان آب میخورد. وقتی وام مسکن به یک میلیارد تومان هم نمیرسد، دیگر رویای خانهدار شدن را باید به خاک سپرد.
بیتالله ستاریان، کارشناس مسکن، درباره تخمین هزینه ساخت در سال ۱۴۰۵ توضیح میدهد: «در تهران، ساختن یک خانه متوسط پنج طبقه حدود ۴۵ تا ۵۰ میلیون تومان تمام میشود. با این حساب، نرخ ۶۰ میلیون تومان به ازای هر متر، میانگین هزینه ساخت در پایتخت محسوب میشود.»
به گفته او، این رقم در شهرستانها تفاوت چندانی با تهران ندارد. تنها تفاوت در میزان دستمزد است. مصالح همان مصالح است و قیمت آن در سراسر کشور یکسان است. شاید نهایتاً درصد ناچیزی بابت هزینه حمل و نقل فرق کند. در شهرهای کوچک، دستمزد که حدود ۳۰ درصد هزینه ساخت را تشکیل میدهد، کمی کمتر میشود.
ستاریان معتقد است اگرچه قیمت مسکن رشد نسبی داشته، اما هنوز به جایگاه واقعی خود نرسیده است. او پیشبینی کرده که اگر رونق اقتصادی ایجاد شود، قیمت مسکن جهش شدیدی خواهد کرد.
این کارشناس توضیح داده کالاها دو نوع متقاضی دارند؛ تقاضای مطلق و تقاضای مؤثر. ممکن است فردی به خودروی بنز علاقه داشته باشد، اما تا وقتی پولی در جیب ندارد، تأثیری بر بازار نمیگذارد و شرکت بنز هم روی چنین افرادی حساب نمیکند.
او میگوید: «اما مسکن کالایی نیست که بگوییم تقاضای مؤثر ندارد. به محض اینکه اقتصاد باز شود، اولین کالایی که متقاضی پیدا میکند، مسکن است.»
به گفته ستاریان، در ایران حدود ۸ میلیون خانوار از مجموع ۲۴ میلیون خانوار، مستأجر هستند. امروز یک کارمند به سختی میتواند اجاره خانه را بپردازد؛ یک پنجم حقوق افراد صرف کرایه میشود و با این هزینهها، مستأجران نمیتوانند به سمت مالکیت حرکت کنند.
او با اشاره به افزایش ۶۰ درصدی قیمت مسکن در دو ماه اخیر میگوید: «امسال قیمت مصالح حدود ۱۲۰ درصد رشد داشته است. ۶۵ درصد هزینه ساخت مربوط به مصالح است. با این وضعیت نباید انتظار داشت قیمتها ثابت بماند. دستمزد کارگران هم ۶۰ درصد بالا رفته است.»
به گفته این کارشناس، بازار مسکن همچنان راکد است. او پیشبینی کرده که در بهار و تابستان شاهد رونق این بازار باشیم. وام مسکن یکی از ابزارهای مالی تولید مسکن است، اما در دنیا دهها ابزار مالی دیگر برای خرید خانه وجود دارد که در اقتصاد ما جاری نیست. اقتصاد ایران به گفته او اقتصادی معیوب و بیمار است. در این فضا، ابزارهای مالی جواب نمیدهند و فقط تسهیلات بانکی کار میکند.
او در پایان تأکید میکند: «ما سالانه به یک میلیون واحد مسکونی نیاز داریم. حتی اگر همه بانکها دست به دست هم بدهند و تسهیلات تکلیفی بپردازند، به ساخت یا خرید یک میلیون خانه نمیرسند. با یک وام مسکن مشکل مردم حل نمیشود. این وام نهایتاً به ۵۰ هزار نفر تعلق میگیرد. بیصرفه بودن وام مسکن هم به این دلیل است که سایر ابزارهای مالی مسکن در کشور ما کار نمیکنند.»
