زنان در دهههای ۳۰ تا ۵۰ زندگی ممکن است با کنترل دو عامل قابل تغییر، یعنی مصرف الکل و افزایش وزن، خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهند. نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد رفتارهای مرتبط با خطر سرطان در تمام طول زندگی الگوی یکسانی ندارند و برخی دورههای سنی، بهویژه سالهای ۳۰ تا ۵۰ زندگی، میتوانند برای پیشگیری اهمیت بیشتری داشته باشند.
پژوهشگران امپریال کالج لندن و مؤسسه تحقیقات سرطان لندن در این مطالعه بررسی کردهاند که عواملی مانند مصرف الکل، سیگار کشیدن، میزان فعالیت بدنی و وزن بدن در سنین مختلف چگونه تغییر میکنند. یافتههای آنها نشان میدهد شناخت زمانهایی که این رفتارها بیشتر دستخوش تغییر میشوند، میتواند به برنامهریزی بهتر برای پیشگیری از سرطان پستان کمک کند.
در این تحقیق اطلاعات بیش از ۱۱۳ هزار و ۷۰۰ زن از مطالعه بلندمدت Breast Cancer Now Generations مورد بررسی قرار گرفت. سن شرکتکنندگان هنگام ورود به مطالعه بین ۱۶ تا ۱۰۲ سال بود و اطلاعات مربوط به مصرف الکل، سیگار، فعالیت بدنی و شاخص توده بدنی آنها در چند مقطع زمانی ثبت شده بود.
نتایج این پژوهش در نشریه Scientific Reports منتشر شده است.
یافتهها نشان میدهد مصرف الکل، استعمال سیگار و میزان فعالیت بدنی معمولاً در سالهای پایانی نوجوانی به بیشترین سطح خود میرسند. در مقابل، شاخص توده بدنی یا BMI در بیشتر سالهای بزرگسالی روند افزایشی دارد و در اواخر دهه ۶۰ زندگی به بالاترین میزان خود میرسد.
پژوهشگران همچنین تفاوتهایی میان نسلهای مختلف مشاهده کردند. زنانی که بین سالهای ۱۹۶۰ تا ۲۰۰۳، برابر با ۱۳۳۹ تا ۱۳۸۲، متولد شدهاند، در مقایسه با نسلهای قدیمیتر بهطور کلی در طول زندگی BMI بالاتری داشتهاند. همچنین در نسلهای جوانتر، مصرف الکل و شدت مصرف سیگار در سنین پایینتری به اوج رسیده است.
بر همین اساس، پژوهشگران سالهای ابتدایی تا میانی بزرگسالی، بهخصوص دهههای ۳۰ تا ۵۰ زندگی، را دورهای مهم برای توجه به افزایش وزن و مصرف الکل میدانند.
پروفسور مارک گانتر، استاد اپیدمیولوژی و پیشگیری از سرطان در امپریال کالج لندن، معتقد است این بازه سنی میتواند فرصت مهمی برای مقابله با افزایش شاخص توده بدنی و افزایش دوباره مصرف الکل باشد.
او توضیح میدهد که شناسایی دورههایی از زندگی که رفتارهای مرتبط با سلامت بیشتر تغییر میکنند، میتواند به طراحی برنامههای هدفمندتر بهداشت عمومی برای کاهش خطر سرطان پستان کمک کند.
به گفته گانتر، نوجوانی و سالهای ابتدایی بزرگسالی نیز نباید از برنامههای پیشگیری کنار گذاشته شوند. تشویق افراد به داشتن فعالیت بدنی بیشتر و جلوگیری از افزایش سریع وزن در این سالها میتواند اهمیت داشته باشد. بنابراین، توجه به پیشگیری از سرطان پستان تنها به دوران میانسالی محدود نمیشود و برخی عادتهای مؤثر بر خطر بیماری ممکن است سالها پیش از آن شکل گرفته باشند.
دکتر سایمون وینسنت، مدیر ارشد علمی Breast Cancer Now، نیز بر اهمیت تغییر سبک زندگی تأکید کرده است. به گفته او، افزایش فعالیت بدنی، حفظ وزن سالم و کاهش مصرف الکل میتوانند در کاهش خطر سرطان پستان نقش داشته باشند.
وینسنت همچنین معتقد است یکی از نکات مهم مطالعه جدید، مشخص شدن دورههایی است که این رفتارها در آنها بیشتر تغییر میکنند. این اطلاعات میتواند به متخصصان کمک کند توصیهها و حمایتهای مناسبتری را در سنین مختلف ارائه دهند.
سرطان پستان همچنان یکی از شایعترین سرطانها در سراسر جهان است. طبق تازهترین برآورد سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۴ میلیون زن در جهان به این بیماری مبتلا شدند و حدود ۶۹۴ هزار نفر نیز بر اثر سرطان پستان جان خود را از دست دادند.
بر اساس همین آمار، سرطان پستان در سال ۲۰۲۴ شایعترین سرطان در میان زنان در ۱۶۴ کشور از مجموع ۱۸۶ کشور جهان بوده است.
اضافهوزن و چاقی، مصرف الکل، کمتحرکی و سیگار کشیدن از جمله عوامل قابل تغییری هستند که با افزایش خطر سرطان پستان ارتباط دارند. البته همه عوامل خطر قابل کنترل نیستند. افزایش سن، جنسیت، سابقه خانوادگی، برخی تغییرات ژنتیکی و عوامل هورمونی نیز میتوانند احتمال ابتلا به این بیماری را تحت تأثیر قرار دهند.
سازمان جهانی بهداشت همچنین تأکید میکند که حدود ۸۰ درصد موارد سرطان پستان در زنانی رخ میدهد که بهجز سن و جنسیت، عامل خطر مشخص دیگری ندارند.
علائم سرطان پستان نیز میتوانند در افراد مختلف متفاوت باشند. ایجاد توده یا تورم در پستان، قسمت بالایی قفسه سینه یا زیر بغل، تغییر اندازه یا شکل پستان، فرورفتگی و جمعشدن پوست، تغییر رنگ یا قرمزی پوست، برگشتن نوک پستان به داخل، پوستهپوسته شدن یا ایجاد بثورات اطراف نوک پستان و ترشح غیرمعمول از جمله نشانههایی هستند که باید جدی گرفته شوند.
درد پستان بهتنهایی معمولاً نشانه سرطان نیست. با این حال، اگر درد در پستان یا زیر بغل مداوم باشد و تقریباً همیشه ادامه داشته باشد، بهتر است برای بررسی علت آن به پزشک مراجعه شود.
غربالگری و انجام ماموگرافی در سنین و فواصل توصیهشده نیز اهمیت دارد. این بررسیها میتوانند به شناسایی سرطان پستان در مراحل اولیه کمک کنند؛ حتی در شرایطی که هنوز هیچ علامتی ظاهر نشده است. تشخیص زودهنگام میتواند امکان درمان مؤثرتر و کنترل بهتر بیماری را افزایش دهد.
