تصور جنگ در فضا شاید شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی به نظر برسد، اما برخی فناوری‌هایی که برای چنین درگیری‌هایی طراحی شده‌اند، اکنون در مراحل مختلف توسعه قرار دارند. در یک سناریوی احتمالی، نیروهای نظامی غرب می‌توانند از «سنگ‌های هوشمند» مستقر در مدار برای رهگیری و نابودی موشک‌های دشمن استفاده کنند یا با توپ‌های لیزری فضایی، پرتابه‌هایی عظیم را به سمت اهداف شلیک کنند.
کارشناسان معتقدند ایالات متحده مجموعه‌ای گسترده از فناوری‌های نظامی پیشرفته را در اختیار دارد که در صورت شکل‌گیری یک درگیری بزرگ در فضا می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. این تجهیزات احتمالی شامل توپ‌های لیزری، سلاح‌های الکترومغناطیسی و پرتوهای انرژی با برد بسیار بالا است که در محیط کم‌جاذبه فضا عملکرد متفاوتی خواهند داشت.
در کنار این سامانه‌ها، فضاپیماهای پیشرفته‌ای نیز در حال توسعه هستند که به بازوهای رباتیک مجهزند و می‌توانند ماهواره‌ها را جابه‌جا کرده و به «مدارهای گورستان» منتقل کنند. چنین قابلیت‌هایی در آینده می‌تواند کاربرد نظامی نیز پیدا کند. بریتانیا هم یک سامانه فضایی جدید برای از کار انداختن ماهواره‌های دشمن در اختیار گرفته است. یک منبع ارشد دفاعی اعلام کرده که طی یک سال گذشته، یک سلاح پرتوپایه مستقر روی زمین برای «بازدارندگی دشمنان بریتانیا» مورد استفاده قرار گرفته است.
با وجود این تحولات، آمریکا همچنان یکی از بازیگران اصلی رقابت فضایی با روسیه و چین محسوب می‌شود؛ رقابتی که احتمال دارد در دهه‌های آینده تأثیر قابل‌توجهی بر شکل جنگ‌ها داشته باشد.
تروی مینک، وزیر نیروی هوایی آمریکا، اوایل این ماه برای نخستین بار به‌طور رسمی درباره استفاده ایالات متحده از تسلیحات در فضا صحبت کرد. او گفت:
امروز همچنان اطمینان حاصل می‌کنیم که برای مقابله با تهدیدهای در حال تغییر، هر جا که وجود داشته باشند، آماده هستیم.
به همین دلیل، ایالات متحده اکنون تسلیحات کنترل فضایی مستقر در مدار زمین در اختیار دارد که قادرند از نیروهای مشترک در برابر اقدامات خصمانه دشمنان دفاع کنند.
با این حال، مینک درباره ماهیت دقیق این تسلیحات یا اینکه چه نوع سامانه‌هایی قرار است در مدار زمین مستقر شوند، توضیحات بیشتری ارائه نکرد.
مهندسان و متخصصانی که طی چند دهه گذشته روی ماهواره‌های تهاجمی، پرتابه‌های فضایی و سامانه‌های تسلیحاتی مداری کار کرده‌اند، بر اساس فناوری‌های موجود تصویری از سلاح‌هایی ارائه می‌دهند که احتمال دارد در چنین درگیری‌هایی مورد استفاده قرار گیرند. به گفته کارشناسان، بخشی از طرح‌های احتمالی نیروی هوایی آمریکا می‌تواند ریشه در پروژه «جنگ ستارگان» داشته باشد؛ برنامه‌ای که در دهه ۱۹۸۰ آغاز شد.
رابرت شدر، تحلیلگر سامانه‌های دفاع موشکی فضایی در مؤسسه رند، می‌گوید پنتاگون برای مدت طولانی روی فناوری‌های مختلف تسلیحات فضایی کار کرده است. به گفته او، این فناوری‌ها مواردی مانند پرتابه‌های برخوردی مجهز به راکت، توپ‌های الکترومغناطیسی، لیزرهای فضایی، پرتوهای ذرات خنثی و لیزرهای ایکس را شامل می‌شوند.
مؤسسه رند از اندیشکده‌های وابسته به حوزه دفاعی آمریکا محسوب می‌شود و رابرت شدر نیز در گذشته یکی از طراحان اصلی «ابتکار دفاع راهبردی» بوده است؛ همان برنامه‌ای که در دوران ریاست‌جمهوری رونالد ریگان آغاز شد و بعدها به پروژه «جنگ ستارگان» شهرت پیدا کرد. این طرح‌ها پس از پایان جنگ سرد و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی کنار گذاشته شدند.
اکنون اما گزارش‌ها از تلاش برای بازگرداندن برخی از این ایده‌ها حکایت دارند؛ به‌ویژه با توجه به فناوری‌های فضایی جدیدی که روسیه و چین در سال‌های اخیر آزمایش کرده‌اند. نیروی فضایی آمریکا پیش‌تر در همین زمینه هشدار داده بود:
روسیه فضا را به‌عنوان عرصه‌ای برای جنگ می‌بیند و معتقد است برتری فضایی در درگیری‌های آینده عاملی تعیین‌کننده خواهد بود.
بر اساس گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا، روسیه روی یک سامانه ضدماهواره‌ای کار می‌کند که می‌تواند با ایجاد یک انفجار هسته‌ای، پالس الکترومغناطیسی تولید کرده و مجموعه‌ای از ماهواره‌ها را از کار بیندازد یا نابود کند.
چین نیز هم‌زمان در حال توسعه موشک‌های ضدماهواره‌ای قابل پرتاب از زیردریایی و ماهواره‌های کوچکی است که می‌توانند به ماهواره‌های دیگر متصل شوند و در صورت دریافت فرمان، آنها را هدف قرار دهند.
پکن اخیراً رزمایش‌هایی را با عنوان نبرد هوایی مداری انجام داده است. در جریان این تمرین‌ها، «هواپیماهای فضایی» بدون سرنشین، مجموعه‌ای از ماهواره‌های Shijian 24-C و ماهواره‌های اطلاعات الکترونیکی Shijian-6 را در مدار پایین زمین مستقر کردند.
ژنرال مایکل گوتلاین از نیروی فضایی آمریکا درباره این فعالیت‌ها می‌گوید:
آنها بارها در اطراف یکدیگر، به داخل و خارج از مسیر یکدیگر مانور دادند.
این موضوع توانایی رو به رشد چین برای ایجاد اختلال در تجهیزات مداری دیگر یا از کار انداختن تجهیزات دشمن را نشان می‌دهد.
یکی از اجزای مهم در سناریوی دفاع فضایی آمریکا، ماهواره‌ای بسیار پیشرفته است که به مجموعه‌ای از حسگرها و تلسکوپ‌ها مجهز شده و می‌تواند شلیک یک موشک بالستیک از سطح زمین را شناسایی کند.
پس از شناسایی پرتاب موشک، این سامانه می‌تواند «پرتابه‌های برخوردی مجهز به راکت» را در مدار فعال کند تا موشک مهاجم را هنگام ورود به فضا و پیش از رسیدن به مرحله نهایی پرواز رهگیری کند.
رابرت شدر درباره نحوه عملکرد این فناوری توضیح می‌دهد:
پرتابه‌های برخوردی مجهز به راکت، بوسترهای موشکی کوچکی هستند که به دور زمین می‌چرخند و هرکدام یک سنگ هوشمند سبک را حمل می‌کنند که با سرعت بسیار بالا به حرکت درمی‌آید.
این موشک‌ها توسط ماهواره‌های مادر در مدارهای بالاتر هدایت می‌شوند، ماهواره‌هایی که اهداف موشک‌های بالستیک مهاجم را تشخیص می‌دهند. آنها سپس هدف را دنبال کرده و سنگ‌های هوشمند را هدایت می‌کنند تا با هدف برخورد کرده و آن را با نیروی حاصل از برخورد از بین ببرند.
برآوردهای قبلی نشان داده بود که برای ایجاد یک شبکه دفاعی مؤثر در برابر یک حمله غافلگیرکننده روسیه، ممکن است به بیش از هزار و ۶۰۰ ماهواره مهاجم در مدار نیاز باشد.
شدر همچنین معتقد است درگیری‌های فضایی که می‌توانند پیامدهایی تعیین‌کننده برای آینده بشریت داشته باشند، ممکن است در بازه‌هایی بسیار کوتاه و حتی در حد میلی‌ثانیه رخ دهند.
به گفته او، ارتش‌ها در چنین شرایطی ممکن است به توپ‌های الکترومغناطیسی مستقر در مدار نیز متوسل شوند. این سلاح‌ها قادرند پرتابه‌های هایپرسونیک را شلیک کنند و در محیط فضا، به دلیل نبود مقاومت و موانع مشابه سطح زمین، این پرتابه‌ها می‌توانند با سرعت بسیار بالایی حرکت کنند.
در کنار سلاح‌های فیزیکی، ماهواره‌هایی که توانایی ایجاد اختلال در ارتباطات دشمن و اجرای حملات سایبری دارند نیز می‌توانند بخشی از زرادخانه فضایی آینده آمریکا باشند.
احتمال احیای برنامه‌ای موسوم به «سنگ‌ریزه‌های درخشان» نیز مطرح شده است؛ طرحی که دولت بیل کلینتون در سال ۱۹۹۳ آن را لغو کرد.
این سامانه دفاع موشکی فضایی، با وجود نام غیرمعمولش، بر پایه ماهواره‌هایی با اسم رمز «سنگ‌ریزه» طراحی شده بود. هرکدام از این ماهواره‌ها یک رهگیر در اختیار داشتند که می‌توانست اهداف دشمن را از طریق برخورد مستقیم نابود کند.
ماهواره‌های مذکور قرار بود به حسگرهای مادون قرمز و سامانه‌های پردازش داخلی مجهز شوند تا بتوانند موشک‌های بالستیک قاره‌پیمای دشمن را در فضا شناسایی، ردیابی و در نهایت با آنها برخورد کنند.
پنتاگون در همین حال روی فناوری‌های دیگری نیز کار می‌کند که هدف آنها محافظت از ناوگان ماهواره‌های آمریکا در برابر ماهواره‌های کوچک و تهدیدهای غیرفعال مشابه است. در این سامانه‌ها، فناوری‌هایی مانند لیزر و ربات‌های فضایی نقش مهمی دارند.
اظهارات تروی مینک درباره تسلیحات فضایی آمریکا همچنین واکنش روسیه و چین را به دنبال داشته و نگرانی‌ها درباره افزایش رقابت تسلیحاتی در مدار زمین را بیشتر کرده است.
چین در واکنش به این تحولات از آمریکا خواسته است «گسترش نظامی‌سازی در فضای بیرونی را متوقف کند». وزارت خارجه چین نیز در نشست خبری سه‌شنبه گذشته اعلام کرد:
پکن با هرگونه تلاش برای تسلیحاتی کردن فضا و تبدیل آن به منطقه جنگی مخالف است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران موضع روسیه را این‌گونه بیان کرد:
ما معتقدیم فضا باید عاری از هرگونه سلاح باشد. ما روی همراهی گسترده بین‌المللی برای ادامه تلاش‌ها در جهت غیرنظامی‌سازی کامل فضا حساب می‌کنیم.
