اعتراض دانش‌آموزان فرانسوی به مشکلات نظام آموزشی در روزهای اخیر به درگیری و خشونت گسترده کشیده شده و مقام‌های این کشور از احتمال تعطیلی موقت ۴۰۰ تا ۵۰۰ مدرسه خبر داده‌اند.
فرانسه روزهای پرتنشی را پشت سر می‌گذارد. هزاران دانش‌آموز در اعتراض به وضعیت نامناسب مدارس، شلوغی کلاس‌ها و کمبود معلم به خیابان‌ها آمده‌اند، اما بخشی از این تجمعات به آشوب و درگیری تبدیل شده است. در جریان این ناآرامی‌ها، برخی کلاس‌های درس به آتش کشیده یا غارت شده‌اند و شماری از معلمان و کارکنان مدارس نیز آسیب دیده‌اند.
گزارش‌ها از استفاده معترضان از موانع آتش‌گرفته، بمب‌های دست‌ساز بنزینی و دیگر پرتابه‌ها و همچنین درگیری شدید با نیروهای ضدشورش حکایت دارد. در مجموع بیش از ۵ هزار نفر در جریان این اعتراضات بازداشت شده‌اند که گفته می‌شود حدود ۸۵ درصد آنها زیر سن قانونی بوده‌اند. صدها نفر نیز زخمی شده‌اند.
ادوارد ژفرای، وزیر آموزش فرانسه، روز یکشنبه اعلام کرد که به دلیل فراهم نبودن شرایط امنیتی، فعالیت آموزشی در ۴۰۰ تا ۵۰۰ مدرسه در روز دوشنبه به‌طور کامل یا جزئی متوقف خواهد شد.
او همچنین گفت از زمان آغاز اعتراضات در ماه گذشته، ۲۴ مدرسه در جریان ناآرامی‌ها آتش گرفته یا غارت شده‌اند و ۷۸ نفر از کارکنان بخش آموزش نیز مجروح شده‌اند. ژفرای این سطح از خشونت را بی‌سابقه توصیف کرد و مدعی شد کارکنان مدارس به دلیل عضویت در نظام آموزش ملی عمداً هدف قرار گرفته‌اند.
در یکی از حوادث اخیر، یک معلم ۵۹ ساله در جریان اعتراضات شهر لا سیوتا در جنوب فرانسه با بنزین خیس و سپس مورد ضرب‌وشتم قرار گرفت. پلیس روز یکشنبه یک نوجوان ۱۶ ساله را در ارتباط با این حمله بازداشت کرد.
حادثه دیگری نیز زمانی رخ داد که یک زن در جریان حمله‌ای با استفاده از یک شعله‌افکن دست‌ساز، از ناحیه صورت به‌شدت دچار سوختگی شد. پلیس در این پرونده یک نوجوان ۱۵ ساله را بازداشت کرده است.
در شهر بلفور نیز پرونده‌ای با عنوان اقدام به قتل در دست بررسی قرار گرفته است. یک افسر پلیس در جریان حمله گروهی از نوجوانان به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار گرفت و بیهوش شد. دادستان‌ها گفته‌اند برخی معترضان به بمب‌های بنزینی و دیگر پرتابه‌ها مجهز بوده‌اند و درگیری شدیدی میان آنها و نیروهای پلیس شکل گرفته است.
لوران نونز، وزیر کشور فرانسه، در واکنش به این حوادث وعده داده است که نیروهای امنیتی برای شناسایی عاملان این حملات اقدام کنند.
تنها در روز جمعه ۱۷۴۷ نفر بازداشت شدند و موج جدیدی از ناآرامی سراسر کشور را دربر گرفت. به گفته نونز، نیروهای پلیس با پرتاب اشیا و پرتابه‌ها و همچنین حمله به نیروهای انتظامی، معلمان، خبرنگاران و حتی رهگذران روبه‌رو شده‌اند.
خسارت اعتراضات به مدارس فرانسه چقدر بوده است؟
اعتراضات باعث ایجاد اختلال گسترده در فعالیت مدارس متوسطه شده است. روز جمعه حدود ۷۳۵ دبیرستان در سراسر فرانسه با مسدود شدن ورودی‌ها یا انواع دیگری از اختلال مواجه شدند. این رقم یک روز پیش از آن ۱۰۲۷ مدرسه بود.
از میان حدود ۳۷۰۰ دبیرستان فرانسه نیز نزدیک به ۴۰۰ مدرسه در روز جمعه به‌طور کامل تعطیل شدند تا از ادامه یافتن خشونت‌ها جلوگیری شود.
طی هفته گذشته بیش از ۱۷۰ دانش‌آموز و حدود ۳۰۰ نیروی پلیس و ژاندارم زخمی شده‌اند. خسارت‌های مالی نیز سنگین بوده و برآوردهای منطقه‌ای از چندین میلیون یورو فراتر رفته است.
والری پکرس، رئیس شورای منطقه‌ای پاریس، اعلام کرده مدارس این منطقه از زمان آغاز ناآرامی‌ها حدود ۷ میلیون یورو خسارت دیده‌اند. مقام‌های منطقه اوکسیتانی نیز میزان خسارت را حدود ۳ میلیون یورو برآورد کرده‌اند.
لوران ووکیه، رئیس پیشین شورای منطقه‌ای اوورنی-رون-آلپ، نیز گفته است هزینه بازسازی و تعمیر مدارس آسیب‌دیده در این منطقه ممکن است به ۳۰ میلیون یورو برسد.
یکی از شدیدترین موارد تخریب در دبیرستان نلسون ماندلا در شهر نانت رخ داد. این مدرسه روز پنجشنبه در یک آتش‌سوزی عمدی تا حد زیادی تخریب شد و احتمالاً تا تعطیلات میان‌ترم، یعنی حدود دو هفته، تعطیل خواهد ماند. این مرکز آموزشی در سال ۲۰۱۴ افتتاح شده و ساخت آن ۵۲ میلیون یورو هزینه داشته است.
دانش‌آموزان فرانسه چرا اعتراض کردند؟
ریشه این جنبش اعتراضی به ۱۷ سپتامبر بازمی‌گردد؛ زمانی که اعتراض‌ها در منطقه پاریس آغاز شد و سپس به دیگر نقاط فرانسه گسترش پیدا کرد.
مطالبات اولیه دانش‌آموزان بیشتر به شرایط نامناسب مدارس مربوط می‌شد. آنها به فرسودگی ساختمان‌ها، تعداد زیاد دانش‌آموزان در کلاس‌ها و کمبود معلم اعتراض دارند و معتقدند نظام آموزشی با مشکلات جدی روبه‌رو است.
برخی دانش‌آموزان تصاویری از شرایط نامناسب مدارس منتشر کرده‌اند؛ از وجود موش و نشتی آب گرفته تا سقف‌های آسیب‌دیده و تجهیزات و مبلمان فرسوده. گروهی نیز از نبود سیستم تهویه مناسب در روزهای گرم تابستان و سرمای شدید کلاس‌ها در فصل زمستان گلایه کرده‌اند.
شعارهای روی پلاکاردهای معترضان نیز عمدتاً بر نابرابری و وضعیت آموزشی تمرکز دارد. در یکی از این پلاکاردها نوشته شده بود: «آموزش یک حق است، نه یک امتیاز.» در نمونه‌ای دیگر نیز یک دانش‌آموز با اشاره به طولانی بودن روزهای مدرسه نوشته بود که معلمان را بیشتر از خانواده‌اش می‌بیند.
سوفی بوردی، معلم ادبیات ۵۰ ساله، نیز با اشاره به شرایط مدارس گفته است وضعیت آموزش دیگر مانند گذشته نیست و شرایط به شکل محسوسی بدتر شده است.
دولت فرانسه خشونت‌ها را به چه گروه‌هایی نسبت می‌دهد؟
دولت فرانسه در حالی پذیرفته است که دانش‌آموزان دلایل قابل‌توجهی برای اعتراض دارند که خشونت‌های رخ‌داده در جریان این تجمعات را محکوم می‌کند.
ادوارد ژفرای مدعی شده است گروه‌هایی خارج از جنبش دانش‌آموزی وارد اعتراضات شده‌اند و مسیر آن را به سمت خشونت تغییر داده‌اند. او به‌ویژه جریان‌های چپ افراطی را متهم کرده که با نفوذ در اعتراضات دانش‌آموزی، کنترل بخشی از جنبش را در دست گرفته‌اند.
ژفرای هشدار داده است که ادامه این شرایط می‌تواند امنیت کارکنان و خود دانش‌آموزان را نیز به خطر بیندازد.
در سوی دیگر، ژان-لوک ملانشون، رهبر عملی حزب چپ‌گرای فرانسه تسلیم‌ناپذیر، از هواداران خود خواسته است در میان دانش‌آموزان معترض و نیروهای پلیس قرار بگیرند. او استفاده پلیس از گاز اشک‌آور و باتوم علیه معترضان را «وحشیگری» توصیف کرده است.
ملانشون همچنین از جوانان خواسته است این دوره را با دستاوردی مشخص پشت سر بگذارند و تجربه آن را هنگام حضور در پای صندوق‌های رأی به یاد داشته باشند.
اعتراضات فرانسه وارد مرحله تازه‌ای می‌شود
دولت فرانسه اکنون خود را برای یک هفته پرتنش دیگر آماده می‌کند. برگزارکنندگان اعتراضات از برگزاری تجمع‌های تازه در روز سه‌شنبه خبر داده‌اند و اتحادیه قدرتمند CGT نیز از کارگران خواسته است به اعتراضات بپیوندند.
ورود گروه‌های کارگری می‌تواند دامنه ناآرامی‌ها را از محیط مدارس فراتر ببرد و فشار بیشتری بر دولت وارد کند.
ژفرای گفته است تعطیلی مدارس در روز دوشنبه احتمالاً در سطحی مشابه روز جمعه خواهد بود، اما مقام‌ها هم‌زمان تلاش می‌کنند روند بازگشت تدریجی دانش‌آموزان به کلاس‌های درس را آغاز کنند.
