ارتش آمریکا در حال توسعه راهبردی مبتنی بر پهپادهای تهاجمی دوربرد و کم‌هزینه است. پهپاد LUCAS که با مهندسی معکوس پهپاد ایرانی شاهد-۱۳۶ ساخته شده، یکی از اجزای این برنامه به شمار می‌رود و می‌تواند برای مختل کردن سامانه‌های دفاعی و کاهش توان رزمی اهداف دریایی و زمینی به کار گرفته شود.
برای از کار انداختن یک ناو جنگی، لزوماً نیازی به غرق کردن آن نیست. آسیب دیدن رادارها، تجهیزات ارتباطی یا دیگر سامانه‌های حیاتی می‌تواند توان عملیاتی شناور را کاهش دهد و آن را در برابر حملات بعدی آسیب‌پذیر کند. ارتش آمریکا با تکیه بر چنین رویکردی، در حال بررسی کاربرد پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه‌ای مانند LUCAS در عملیات دریایی و زمینی است.
نام کامل این سامانه Low-Cost Uncrewed Combat Attack System به معنای «سامانه تهاجمی رزمی بدون سرنشین کم‌هزینه» است. فرماندهان آمریکایی در نشست سالانه انجمن ارتش ایالات متحده در اکتبر ۲۰۲۶، درباره نقش این تسلیحات در مقابله با تهدیدهای مختلف توضیح داده‌اند.
راهبرد موردنظر از اقیانوس آرام تا اروپا را در بر می‌گیرد و بر استفاده از تسلیحات نسبتاً ارزان برای مختل کردن شبکه‌های دفاعی دشمن تمرکز دارد. در این الگو، مهمات پیشرفته و گران‌قیمت برای اهدافی نگه داشته می‌شوند که مقابله با آن‌ها به تجهیزات پیچیده‌تری نیاز دارد.
پهپاد LUCAS چیست و چگونه ساخته شده است؟
LUCAS یک پهپاد تهاجمی دوربرد و یک‌طرفه است که با الگوبرداری مهندسی از پهپاد ایرانی شاهد-۱۳۶ توسعه یافته است. ارتش آمریکا در دسامبر ۲۰۲۵ از استقرار اولیه این سامانه خبر داد و طبق اطلاعات منتشرشده، این پهپاد در جریان عملیات نظامی علیه ایران در اوایل سال ۲۰۲۶ برای نخستین بار در میدان نبرد استفاده شد.
این پهپاد از یک موتور احتراقی و ملخی در بخش انتهایی بدنه بهره می‌برد. برای پرتاب آن نیز یک بوستر کوچک راکتی در نظر گرفته شده است. سکوی پرتاب LUCAS می‌تواند روی زمین مستقر شود یا روی یک شناور دریایی قرار بگیرد.
ترکیب برد عملیاتی قابل‌توجه و هزینه نسبتاً پایین، از مهم‌ترین ویژگی‌های این سامانه محسوب می‌شود. چنین تسلیحاتی به فرماندهان امکان می‌دهند بدون وابستگی کامل به موشک‌های کروز گران‌قیمت، گزینه‌های بیشتری برای حمله به اهداف دوردست در اختیار داشته باشند.
ارتش آمریکا همچنین آموزش استفاده از پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه و دوربرد را در آکادمی Bayonet در پایگاه مشترک لوئیس-مک‌کورد ایالت واشینگتن آغاز کرده است. این برنامه آموزشی، نگهداری و آماده‌سازی تسلیحات، شیوه استفاده از آن‌ها و هماهنگی عملیات برای دستیابی به اهداف مشخص را پوشش می‌دهد.
پهپادهای LUCAS چگونه می‌توانند توان رزمی ناوهای جنگی را کاهش دهند؟
در منطقه اقیانوس آرام، ارتش آمریکا در حال بررسی نقش پهپادهای تهاجمی دوربرد در عبور از شبکه‌های دفاعی موسوم به «ضد دسترسی و ممانعت منطقه‌ای» است. این شبکه‌ها از مجموعه‌ای از توانایی‌های نظامی تشکیل شده‌اند که برای جلوگیری از ورود نیروهای دشمن به یک منطقه یا محدود کردن فعالیت آن‌ها طراحی شده‌اند.
یکی از سناریوهای مورد بررسی، هدف قرار دادن سامانه‌های حیاتی یک ناو جنگی به‌جای تلاش برای غرق کردن کامل آن است. در اصطلاح نظامی، این رویکرد Mission Kill نامیده می‌شود؛ مفهومی که به از بین رفتن توانایی یک شناور برای انجام مأموریت رزمی اشاره دارد.
برای مثال، از کار افتادن رادار یا تجهیزات ارتباطی ممکن است باعث شود یک ناو، با وجود شناور ماندن، نتواند بخشی از وظایف رزمی خود را انجام دهد. چنین آسیبی می‌تواند توان دفاعی آن را کاهش دهد و شرایط را برای حملات بعدی فراهم کند.
در این سناریو، اختلال ایجادشده ممکن است فرصت عملیاتی محدودی برای گروه رزمی ناو هواپیمابر یا نیروهای بمب‌افکن فراهم کند تا در منطقه موردنظر فعالیت داشته باشند.
ارتش آمریکا در مدل‌سازی‌های عملیاتی خود، استفاده هماهنگ از پهپادهای تهاجمی دوربرد، شناورهای سطحی بدون سرنشین و دیگر سامانه‌های پرتاب‌شونده را نیز بررسی کرده است. هدف این است که ترکیب این تجهیزات بتواند توان تهاجمی کافی را برای دستیابی به نتیجه موردنظر فراهم کند.
نقش پهپادهای ارزان‌قیمت در حملات زمینی چیست؟
در اروپا نیز فرماندهان ارتش آمریکا به بررسی کاربرد سامانه‌های تهاجمی دوربرد برای مختل کردن پدافند دشمن و مقابله با نیروهای موشکی مشغول هستند.
از جمله اهداف احتمالی این تسلیحات می‌توان به پرتابگرهای متحرک جاده‌ای سامانه موشکی روسی Iskander-M و سامانه قدیمی‌تر موشک بالستیک Tochka اشاره کرد.
یکی از مزایای استفاده از تعداد زیادی پهپاد نسبتاً ارزان‌قیمت، افزایش فشار بر سامانه‌های دفاع هوایی دشمن است. در چنین شرایطی، مدافعان ممکن است مجبور شوند برای مقابله با پهپادها از موشک‌های رهگیر گران‌قیمت استفاده کنند. این وضعیت می‌تواند ذخایر مهمات پدافندی را تحت فشار قرار دهد و هزینه دفاع را افزایش دهد.
آیا LUCAS به قابلیت عملیات گروهی مجهز می‌شود؟
یکی دیگر از برنامه‌های مرتبط با این پهپاد، استفاده از نرم‌افزار خودمختار Hivemind متعلق به شرکت Shield AI است. هدف از این ارتقا، فراهم کردن امکان عملیات گروهی یا Swarming است؛ قابلیتی که به چندین پهپاد اجازه می‌دهد حرکات و وظایف خود را با یکدیگر هماهنگ کنند.
در صورت تکمیل این قابلیت، پهپادها می‌توانند به‌جای انجام مأموریت‌های کاملاً مستقل، در قالب گروه‌هایی هماهنگ فعالیت کنند. چنین رویکردی ممکن است به ارتش آمریکا کمک کند تا از تعداد بیشتری پهپاد در عملیات مشترک استفاده کند.
با این حال، برنامه استفاده گسترده از LUCAS هنوز در حال توسعه است. تصمیم‌گیری درباره گسترش استقرار این پهپادها، آموزش نیروهای موردنیاز و تعیین یگان‌ها و ساختارهای نظامی مسئول به‌کارگیری آن‌ها همچنان ادامه دارد.
در مجموع، LUCAS بخشی از تلاش ارتش آمریکا برای استفاده از پهپادهای تهاجمی کم‌هزینه در کنار تسلیحات پیشرفته‌تر است. این راهبرد به‌جای تکیه صرف بر نابودی کامل اهداف، بر مختل کردن سامانه‌های حیاتی و کاهش توان عملیاتی دشمن تمرکز دارد؛ رویکردی که می‌تواند در برنامه‌ریزی عملیات دریایی و زمینی نقش مهمی ایفا کند.
