ستاره منصوبی چگونه به یکی از بزرگ‌ترین سهامداران حقیقی بورس تبدیل شد؟

در اقتصاد ایران، همیشه صاحبان بزرگ سرمایه چهره‌های شناخته‌شده‌ای نیستند. گاهی نام افرادی در میان سهامداران عمده شرکت‌های بزرگ دیده می‌شود که اطلاعات چندانی درباره هویت و فعالیت‌های اقتصادی آن‌ها در دسترس نیست. ستاره منصوبی یکی از همین افراد است؛ سهامداری حقیقی که برآوردها از دارایی چند ده هزار میلیارد تومانی او در بازار سرمایه حکایت دارند.

رد سرمایه‌های منصوبی را می‌توان در بانک‌های بزرگ، شرکت‌های فعال در صنایع غذایی و مجموعه‌هایی مرتبط با خاندان مدلل دنبال کرد. همین موضوع پرسش‌های متعددی درباره منشأ ثروت او، ارتباطش با این خاندان اقتصادی و نسبت احتمالی فعالیت‌هایش با پرونده‌های جنجالی تخصیص ارز دولتی مطرح کرده است.

گزارش رویداد۲۴ درباره ستاره منصوبی و ارتباط احتمالی او با یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های اقتصادی کشور را در ادامه می‌خوانید.

نام ستاره منصوبی معمولاً در تیتر خبرهای اقتصادی دیده نمی‌شود، اما بررسی فهرست سهامداران برخی شرکت‌های بزرگ بانکی و صنعتی، نام او را آشکار می‌کند. برآوردهای منتشرشده در کانال‌های تخصصی بازار سرمایه نشان می‌دهد ارزش مجموع سهام منتسب به این سرمایه‌گذار حقیقی ممکن است به حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان برسد.

ترکیب سهام ستاره منصوبی در بانک‌ها و شرکت‌های صنعتی

بررسی‌های غیررسمی از سبد سرمایه‌گذاری منصوبی نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از دارایی او در بانک‌ها و شرکت‌های فعال در صنعت قند و مواد غذایی متمرکز شده است. بر اساس این برآوردها، ترکیب تقریبی پرتفوی او به شرح زیر است:

• حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان سهام بانک پاسارگاد با نماد وپاسار

• نزدیک به ۷ هزار میلیارد تومان سهام شرکت آریان

• حدود ۵ هزار میلیارد تومان سهام قند بیستون با نماد قیستو

• حدود ۲ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان سهام بانک تجارت با نماد وتجارت

• حدود یک هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان سهام بانک صادرات با نماد وبصادر

• حدود یک هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان سهام غبشهر

• نزدیک به ۲۷۰ میلیارد تومان سهام قند تربت جام با نماد قجام

باید توجه داشت که این ارقام از برآوردهای غیررسمی به دست آمده‌اند و نمی‌توان آن‌ها را صورت‌حساب قطعی دارایی‌های منصوبی دانست. بااین‌حال، حتی اگر نیمی از این تخمین‌ها به واقعیت نزدیک باشد، او در شمار بزرگ‌ترین سهامداران حقیقی بازار سرمایه ایران قرار می‌گیرد.

سوابق شرکتی، ارتباط منصوبی با خاندان مدلل را نشان می‌دهد؟

در حالی که اطلاعات بازار سرمایه همیشه تصویر روشنی از هویت مالکان سهام ارائه نمی‌کند، سوابق ثبتی شرکت‌ها می‌تواند سرنخ‌های بیشتری در اختیار قرار دهد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ستاره منصوبی در مقطعی ریاست هیئت‌مدیره شرکت «بازرگانی سپید استوار آسیا» را بر عهده داشته است.

این شرکت در ۱۸ تیر ۱۳۸۷ به ثبت رسیده و زمینه فعالیت آن واردات و صادرات دانه‌های روغنی، غلات و حبوبات و همچنین گشایش اعتبار عنوان شده است. سوابق تغییرات شرکت در روزنامه رسمی تا دی‌ماه ۱۴۰۳ ادامه دارد و در مجموع ۳۵ آگهی برای آن ثبت شده است. بررسی همین سوابق، ارتباطاتی با یکی از خانواده‌های شناخته‌شده اقتصادی کشور را مطرح می‌کند.

منصوبی همچنین در فاصله سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ به‌عنوان نایب‌رئیس هیئت‌مدیره شرکت «افق تجارت پیام» فعالیت داشته است. در آگهی منتشرشده در ۸ شهریور ۱۳۹۴، نام سعید مدلل به‌عنوان رئیس هیئت‌مدیره و ستاره منصوبی به‌عنوان نایب‌رئیس درج شده است. حضور نام مدلل در کنار منصوبی، توجه‌ها را به ارتباط احتمالی او با این خانواده جلب می‌کند.

پایگاه اطلاعات تجاری Decypha نیز پروفایلی با نام «Setara Mansoby» منتشر کرده است. طبق اطلاعات این پایگاه، فردی با این نام در سال ۲۰۱۵ مالک ۲.۵۹ درصد از سهام بانک پاسارگاد بوده است. البته این اطلاعات به حدود یک دهه قبل مربوط می‌شود و نمی‌توان آن را مبنایی برای تعیین میزان سهامداری فعلی او قرار داد. بررسی وضعیت امروز نیازمند مراجعه به گزارش‌های رسمی بانک و سوابق نقل‌وانتقال سهام است.

در برخی منابع، از ستاره منصوبی به‌عنوان همسر مسعود مدلل نام برده شده است؛ بااین‌حال، این موضوع تاکنون با سند مستقلی تأیید نشده و باید صرفاً در حد یک ادعای منتشرشده به آن نگاه کرد.

خاندان مدلل چگونه امپراتوری اقتصادی خود را ساخت؟

گروه مدلل در معرفی رسمی خود به بیش از ۷۰ سال سابقه فعالیت خانوادگی اشاره می‌کند. این مجموعه با استفاده از امکانات و تأسیسات بندری در امیرآباد، انزلی، شهید رجایی و بندر امام خمینی، در حوزه‌های مختلفی از جمله واردات دانه‌های روغنی و کنجاله دامی، روغن‌کشی و تصفیه، تولید و تجارت شکر، کشاورزی و دامپروری فعالیت دارد.

خاستگاه فعالیت‌های اقتصادی این خانواده به کرمانشاه بازمی‌گردد. فردی به نام عبدالعلی مدلل بنیان‌گذار این مجموعه است؛ شخصی که در برخی رسانه‌ها از او با عنوان «پدر دانه‌های روغنی ایران» یاد شده است. او در دهه ۷۰ شمسی و با راه‌اندازی مجتمع ماهیدشت، پایه‌های شبکه اقتصادی گسترده‌ای را بنا کرد که امروز حوزه‌هایی مانند روغن، نهاده‌های دامی، سیمان و آب معدنی را در بر می‌گیرد.

برندهایی مانند نازگل متعلق به ماهیدشت، غنچه وابسته به کشت و صنعت شمال، کلهر دانه جنوب و ناب‌دانه از جمله نام‌های تجاری مرتبط با این مجموعه هستند.

در ساختار مدیریتی این خانواده، جواد مدلل نقش محوری‌تری در اداره فعالیت‌های اصلی گروه داشته است. در مقابل، نام مسعود مدلل بیشتر در ارتباط با واردات و شرکت‌های بازرگانی وابسته به خانواده مطرح شده است.

چرا رسانه‌ها به گروه مدلل لقب «سلطان نهاده‌ها» داده‌اند؟

در سال‌های گذشته، رسانه‌ها برای برخی فعالان اقتصادی کشور لقب‌هایی مانند سلطان ارز، سلطان قیر، سلطان سکه و سلطان خودرو به کار برده‌اند. گروه مدلل نیز با عنوان «سلطان نهاده‌های دام و طیور و روغن» شناخته شده است؛ لقبی که به نقش پررنگ این مجموعه در تأمین کالاهای اساسی و نگرانی‌ها درباره تمرکز بازار در اختیار آن اشاره دارد.

برخی گزارش‌ها از وابستگی قابل‌توجه وزارت جهاد کشاورزی به این گروه برای تأمین نهاده‌های دامی و روغن خبر داده‌اند. چنین وابستگی‌ای، به‌ویژه در بازاری که تأمین کالاهای اساسی اهمیت زیادی دارد، می‌تواند قدرت اقتصادی و تأثیرگذاری این مجموعه را افزایش دهد.

در خردادماه ۱۳۹۸، یکی از نمایندگان گروه مدلل در خوزستان درباره میزان نفوذ این مجموعه در بازار اظهارنظر صریحی مطرح کرد. در آن زمان، از این گروه خواسته شده بود درباره بدهی‌ها و ارز دریافتی خود توضیح دهد. حمید اسماعیلی، نماینده شرکت در خوزستان، در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم اعلام کرد قیمت کالاها به موجودی انبارهای این مجموعه وابسته است و بدون در نظر گرفتن این موجودی‌ها، تعادل بازار برهم می‌خورد.

این اظهارات در شرایطی مطرح شد که انتظار می‌رفت نماینده مجموعه درباره مسائل مالی و ارزی آن توضیح دهد؛ اما پاسخ او بیشتر بر اهمیت موجودی کالاهای گروه در تنظیم بازار تأکید داشت.

در همین حال، برخی رسانه‌ها مدعی شده‌اند فرزندان عبدالعلی مدلل در مقاطع مختلف با اتهام‌هایی مانند فساد اقتصادی و احتکار کالا مواجه بوده‌اند. این موارد در قالب ادعاها و گزارش‌های رسانه‌ای مطرح شده‌اند.

پرونده تخصیص ۶۵۰ میلیون یورو؛ نام مسعود مدلل چگونه مطرح شد؟

یکی از جنجالی‌ترین موضوعاتی که نام مسعود مدلل را به رسانه‌های اقتصادی کشاند، پرونده موسوم به «رانت ۶۵۰ میلیون یورویی» بود.

بر اساس گزارشی که تابناک منتشر کرده، مسعود مدلل از طریق شرکت بازرگانی سپید استوار آسیا و به نمایندگی از سه شرکت وابسته، برای واردات روغن و مواد اولیه روغنی به تخصیص ویژه ۶۵۰ میلیون یورو دسترسی پیدا کرده بود. این سه شرکت عبارت بودند از اشکان طیور غرب، مجتمع کارخانجات کشت و صنعت شمال و کشت و صنعت روغن نباتی ماهیدشت.

احمد توکلی در دوره ریاست علی لاریجانی بر مجلس، در نامه‌ای خطاب به او درباره این موضوع توضیحاتی ارائه کرده بود. به گفته توکلی، بانک مرکزی متعهد شده بود ارز موردنیاز این تاجر را تأمین کند تا کشتی‌های حامل کالا بتوانند بدون خرید فوری ارز از بانک مرکزی تخلیه شوند.

موضوع دریافت ارز دولتی از سوی مدلل در تیرماه ۱۳۹۷ نیز دوباره مورد توجه قرار گرفت. طبق اطلاعات منتشرشده، او با دریافت ۱۴۹ میلیون یورو در صدر فهرست دریافت‌کنندگان ارز دولتی قرار داشت.

تسهیلات بانکی و نام مدلل در فهرست بدهکاران بزرگ

موضوع فعالیت‌های مالی مرتبط با خاندان مدلل تنها به پرونده ارز محدود نمی‌شود. محمود صادقی، نماینده سابق مجلس، در مقطعی فهرستی از بدهکاران عمده بانک سرمایه منتشر کرد که نام فردی با نام خانوادگی مدلل نیز در آن به چشم می‌خورد.

بر اساس این فهرست، فرد مذکور ۵۷۵ میلیارد تومان تسهیلات دریافت کرده بود. در همان فهرست، نام ریخته‌گران نیز با رقم ۶۲۲ میلیارد تومان دیده می‌شد.

تجارت‌نیوز در گزارش خود به تکرار نام افرادی مانند هدایتی، مدلل، ریخته‌گران و اقدامیان در ارتباط با بانک سرمایه طی سال‌های گذشته اشاره کرده است.

صادقی در ابتدا سامان مدلل را به‌عنوان یکی از بدهکاران عمده معرفی کرده و مدعی ارتباط او با آیت‌الله مکارم شیرازی شده بود؛ اما پس از مدتی این ادعا را پس گرفت.

سهم شرکت‌های وابسته به مدلل از ارز ترجیحی چقدر است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های فعالیت اقتصادی گروه مدلل، حضور شرکت‌های وابسته به آن در فهرست دریافت‌کنندگان ارز ترجیحی است. ارقام منتشرشده درباره این موضوع نشان می‌دهد چند شرکت مرتبط با این مجموعه سهم قابل‌توجهی از ارز تخصیص‌یافته برای واردات کالاهای اساسی دریافت کرده‌اند.

بر اساس گزارش بانک مرکزی، از میان ۱۲ شرکتی که از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان آذرماه همان سال بیشترین میزان ارز ترجیحی را دریافت کرده‌اند، چهار شرکت به گروه مدلل تعلق داشته‌اند. مجموع ارز تخصیص‌یافته به این چهار شرکت حدود یک میلیارد و ۳۳۵ میلیون دلار اعلام شده است.

در این میان، شرکت کشت و صنعت مدلل ماهیدشت با دریافت بیش از ۵۷۱ میلیون دلار در جایگاه نخست قرار داشته است. پس از آن، کلهر دانه جنوب با حدود ۱۷۱ میلیون دلار و ناب‌دانه مدلل با ۱۵۹ میلیون دلار در رتبه‌های بعدی دیده می‌شوند.

گزارش تجارت‌نیوز درباره شش ماه نخست سال ۱۴۰۴ نیز از سهم بالای شرکت‌های این مجموعه حکایت دارد. طبق این گزارش، شش شرکت وابسته به گروه مدلل حدود ۲۲ درصد از مجموع بیش از ۵ میلیارد دلار ارز ترجیحی توزیع‌شده در این دوره را دریافت کرده‌اند.

نبض بورس نیز با مقایسه نرخ ارز ترجیحی و قیمت بازار آزاد، ابعاد اقتصادی این تخصیص‌ها را بررسی کرده است. در محاسبات این رسانه، نرخ ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان در برابر میانگین نرخ بازار آزاد، یعنی ۹۸ هزار و ۳۱۷ تومان، قرار گرفته است. بر همین اساس، برای پنج شرکت وابسته به گروه مدلل رقمی در حدود ۹۴ هزار میلیارد تومان به‌عنوان یارانه پنهان برآورد شده است.

این رقم، محاسبه و برآورد منتشرشده از سوی نبض بورس است و باید با همین عنوان به آن استناد کرد.

خروج صافولا از ایران و ارتباط احتمالی آن با سهام غبشهر

یکی دیگر از بخش‌های قابل‌توجه این ماجرا به حضور شرکت صافولا، غول صنایع غذایی عربستان، در بازار ایران مربوط می‌شود. این مجموعه برای چند دهه در کشور فعالیت داشت و در دهه ۱۹۹۰ میلادی، شرکت مشترکی با نام صافولا بهشهر تأسیس کرد.

برندهایی مانند لادن، بهار و نسترن با سرمایه‌گذاری این مجموعه در بازار روغن ایران فعالیت می‌کردند. سهم صافولا از بازار روغن کشور در مقاطع مختلف بین ۳۵ تا ۶۰ درصد برآورد شده بود.

اما این حضور طولانی‌مدت در ژانویه ۲۰۲۵ به پایان رسید. صافولا در آن زمان اعلام کرد تمام فعالیت‌های خود در ایران را به ارزش ۷۰۵ میلیون ریال سعودی، معادل تقریبی ۱۸۸ میلیون دلار، واگذار کرده است.

پس از انتشار خبر خروج این شرکت، گزارش‌هایی درباره ورود خانواده مدلل به ترکیب سهامداری آن منتشر شد. بر اساس این گزارش‌ها، سهام صافولا پس از خروج از ایران به خانواده مدلل رسیده است.

اطلاعیه شفاف‌سازی گروه صنعتی بهشهر با نماد غبشهر در سامانه کدال نیز اطلاعاتی درباره این واگذاری ارائه می‌دهد. طبق این اطلاعیه، ۸۰ درصد سهام شرکت در اختیار صافولا بهشهر بوده است. همچنین اعلام شده بود که این سهام از ۱۰ دی ۱۴۰۳ به یک شرکت تازه‌تأسیس واگذار شده، اما فرایند قانونی انتقال مالکیت در آن زمان هنوز به پایان نرسیده بود.

از سوی دیگر، نام غبشهر در فهرست دارایی‌های منتسب به ستاره منصوبی نیز دیده می‌شود. کنار هم قرار گرفتن این دو موضوع می‌تواند سرنخی برای بررسی ارتباطات احتمالی باشد، اما به‌تنهایی هیچ رابطه مستقیمی میان منصوبی و معامله سهام صافولا را اثبات نمی‌کند.

برای روشن شدن هویت خریدار نهایی و مشخص شدن نقش احتمالی ستاره منصوبی در این واگذاری، باید اطلاعیه‌های بعدی شرکت در سامانه کدال و اسناد رسمی مربوط به انتقال سهام بررسی شوند.

در مجموع، بررسی سوابق شرکتی، ترکیب سهامداری و گزارش‌های مربوط به تخصیص ارز ترجیحی، تصویری از شبکه گسترده فعالیت‌های اقتصادی خاندان مدلل ارائه می‌دهد. بااین‌حال، بخش‌هایی از ارتباط منتسب به ستاره منصوبی، از جمله نسبت خانوادگی او با مسعود مدلل و نقش احتمالی‌اش در برخی معاملات، همچنان به اسناد مستقل و شفاف‌سازی رسمی نیاز دارد.

تا زمانی که سازوکار تخصیص ارز ترجیحی و سهم شرکت‌های بزرگ از این منابع محل بحث است، بررسی عملکرد مجموعه‌هایی مانند گروه مدلل و شناسایی سهامداران و ذی‌نفعان آن‌ها همچنان اهمیت خواهد داشت.