پروژه عظیم Rogfast با بودجهای حدود ۲.۵ میلیارد دلار در حال اجراست و پس از افتتاح در سال ۲۰۳۳، مسیر زمینی میان برگن و استاوانگر را کوتاهتر میکند.
نروژ مشغول ساخت طولانیترین و عمیقترین تونل جادهای زیردریایی جهان است؛ سازهای به نام Rogfast که حدود ۲۷ کیلومتر طول دارد و در عمیقترین بخش خود به ۳۸۶ متر زیر سطح دریا میرسد. هزینه اجرای این پروژه حدود ۲.۳۷ میلیارد دلار برآورد شده و پیشبینی میشود پس از افتتاح در سال ۲۰۳۳، روزانه حدود ۱۳ هزار خودرو از آن عبور کنند. بهرهبرداری از تونل نیز زمان سفر میان دو شهر مهم برگن و استاوانگر را تقریباً ۴۰ دقیقه کاهش خواهد داد.
نام Rogfast از ترکیب نام منطقه روگالاند در نروژ و واژهای نروژی به معنای «اتصال ثابت» گرفته شده است. این سازه از دو مسیر جداگانه تشکیل میشود و یکی از اجزای کلیدی طرح ۴۷ میلیارد دلاری نروژ برای توسعه و نوسازی بزرگراه ساحلی E39 به شمار میرود.
بزرگراه E39 حدود ۱۱۰۰ کیلومتر طول دارد و تروندهایم در شمال نروژ را به کریستیانساند در جنوب این کشور متصل میکند. در شرایط فعلی، رانندگانی که قصد دارند تمام این مسیر را طی کنند، ناچارند هفت بار سوار کشتی شوند تا از آبراههای مختلف عبور کنند. همین موضوع باعث شده پیمودن مسیر کامل حدود ۲۱ ساعت زمان ببرد.
مهندسان امیدوارند با جایگزین کردن مسیرهای دریایی با مجموعهای از تونلها و پلها، وابستگی این بزرگراه به حملونقل دریایی را بهطور کامل از بین ببرند. هدف نهایی این طرح آن است که تا سال ۲۰۵۰، زمان سفر در امتداد بزرگراه E39 به نصف کاهش پیدا کند.
آن بریت موئن، مدیر پروژه در شرکت Skanaksa که مسئولیت ساخت بخش شمالی تونل را بر عهده دارد، در گفتوگو با CNN درباره اهمیت این طرح توضیح داد:
«این تونل با فراهم کردن مسیری سریعتر و قابلاعتمادتر میان مناطق استاوانگر و هاوگسون، ارتباطات حملونقلی در امتداد سواحل غربی نروژ را به شکل چشمگیری بهبود خواهد داد.»
عملیات ساخت Rogfast نخستین بار در ژانویه ۲۰۱۸ آغاز شد، اما یک سال بعد بهدلیل افزایش هزینههای پیشبینیشده متوقف ماند. پس از بازنگری در پروژه، فعالیتهای اجرایی در اواخر سال ۲۰۲۱ از سر گرفته شد. اکنون گروههای حفاری از دو سوی مسیر بهصورت همزمان مشغول انفجار و برداشت لایههای سنگی سخت در زیر آبدرههای نروژ هستند.
یکی از دشوارترین بخشهای این پروژه، اتصال دقیق دو قسمت تونل در زیر دریا است. مهندسان باید عملیات حفاری را به شکلی مدیریت کنند که هنگام رسیدن دو گروه به یکدیگر، اختلاف موقعیت آنها کمتر از پنج سانتیمتر باشد.
برای دستیابی به چنین دقتی، از اسکنرهای لیزری مجهز به آینه استفاده میشود. این تجهیزات در هر ثانیه دو میلیون نقطه را اندازهگیری و ثبت میکنند. دادههای بهدستآمده نیز برای ساخت یک مدل سهبعدی دقیق از تونل به کار میروند تا مهندسان بتوانند مسیر حفاری و موقعیت سازه را با جزئیات بیشتری بررسی کنند. این مدل مجازی با عنوان «دوقلوی دیجیتال» شناخته میشود.
بورکهارد بوکم، مدیر ارشد فناوری شرکت هگزاگون که در زمینه تولید تجهیزات اندازهگیری فعالیت میکند، درباره تفاوت این فناوری با روشهای سنتی نقشهبرداری گفت:
«این روش با تصویر سنتی و رمانتیکی که از نقشهبرداران در حال نگاه کردن از پشت چشمی دستگاهها داریم، کمی متفاوت است.»
او در ادامه به اهمیت حفظ مسیر دقیق حفاری اشاره کرد و توضیح داد:
«اگر از مسیر تعیینشده منحرف شوید، باید حجم بسیار بیشتری از مصالح را خارج کنید و بعد هم برای پر کردن فضاهای اضافی به مواد بیشتری نیاز خواهید داشت. چنین اتفاقی ممکن است به جابهجایی چندین کامیون سنگ و مصالح اضافه منجر شود. بنابراین، انحراف از مسیر فقط یک خطر فنی نیست، بلکه هزینه مالی قابلتوجهی هم به پروژه تحمیل میکند.»
پس از تکمیل، Rogfast از دو تونل مجزا تشکیل خواهد شد که هرکدام دو خط عبور خودرو دارند. همچنین در عمق تقریبی ۲۶۰ متری زیر دریا، یک میدان دوگانه زیرزمینی ساخته میشود که به یک مسیر انشعابی متصل خواهد بود.
تجهیزات ایمنی و طراحی داخلی تونل
با توجه به طول مسیر و شرایط خاص رانندگی در محیطی زیرزمینی، مجموعهای از سامانههای ایمنی برای محافظت از رانندگان در نظر گرفته شده است. این تجهیزات علاوه بر کنترل دود ناشی از خودروها، برای مدیریت حوادثی مانند خرابی وسایل نقلیه نیز کاربرد خواهند داشت.
از جمله امکانات پیشبینیشده میتوان به سیستمهای تهویه مجهز به جتفنهای بزرگ، کانالهای عمودی انتقال هوا، تجهیزات نظارت راداری و سامانههای هشدار سریع حوادث اشاره کرد.
مهندسان همچنین به مسئله حفظ تمرکز و هوشیاری رانندگان در طول مسیر حدوداً ۳۵ دقیقهای عبور از تونل توجه کردهاند. شرکت مشاوره طراحی و مهندسی Norconsult در این زمینه اعلام کرده است که برای جلوگیری از یکنواختی محیط، یک اثر هنری در فضای داخلی تونل اجرا خواهد شد.
در توضیحات این شرکت آمده است:
«یک پروژه هنری در داخل تونل اجرا میشود تا از یکنواختی محیط جلوگیری کند، اضطراب ناشی از حضور در تونل را کاهش دهد، زمان سفر را در ذهن رانندگان کوتاهتر جلوه دهد و به آنها برای تشخیص موقعیت و مسیر حرکت کمک کند.
علاوه بر این، طراحی و تزئینات داخلی به ایجاد احساس فضای بازتر کمک خواهند کرد. استفاده از نورپردازی پویا نیز امکان اجرای جلوههای بصری متغیر و متناسب با شرایط مختلف را فراهم میکند.»
با بهرهبرداری از این پروژه، رکورد عمیقترین تونل جادهای زیردریایی جهان به نروژ خواهد رسید. برای مقایسه، عمیقترین نقطه تونل مانش تنها ۱۱۵ متر پایینتر از سطح دریا قرار دارد؛ درحالیکه Rogfast در عمیقترین بخش خود به عمق ۳۸۶ متری میرسد.
این پروژه همچنین رکورد طولانیترین تونل جادهای جهان را از تونل Lærdal، یکی دیگر از سازههای زیرزمینی نروژ، خواهد گرفت. تونل Lærdal در حال حاضر با طول تقریبی ۲۴ کیلومتر، طولانیترین تونل جادهای جهان محسوب میشود و شهرهای اورلاند و لائردال را به یکدیگر متصل میکند.
این تونل همچنین امکان سفر زمینی میان اسلو، پایتخت نروژ، و شهر برگن را بدون نیاز به استفاده از کشتی فراهم کرده است. بااینحال، پس از تکمیل Rogfast، عنوان طولانیترین تونل جادهای جهان به سازه جدید منتقل خواهد شد.










