وکیل جعفر پناهی از صدور حکم غیابی علیه این کارگردان خبر داده است؛ حکمی که علاوه بر پنج سال و یک ماه حبس، مصادره اموال و محدودیت‌هایی برای خروج از کشور و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی را در بر می‌گیرد.
مصطفی نیلی، وکیل جعفر پناهی، اعلام کرده است که شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران موکلش را به پنج سال و یک ماه حبس تعزیری، مصادره تمام اموال منقول و غیرمنقول، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال محرومیت از فعالیت در شبکه‌های اجتماعی محکوم کرده است.
نیلی در توضیح جزئیات این پرونده گفته است که پناهی هفته گذشته از مسدود شدن حساب‌های بانکی خود مطلع شده بود. پیگیری موضوع از طریق اجرای احکام دادسرای فرهنگ و رسانه نشان داد که او در پرونده دیگری به‌صورت غیابی محکوم شده است؛ در حالی که به گفته وکیلش، پناهی روز ۱۰ فروردین و در جریان جنگ ۴۰ روزه به ایران بازگشته بود، اما در پرونده همچنان به‌عنوان فردی خارج از کشور معرفی شده است.
وکیل این فیلم‌ساز همچنین توضیح داده است که شعبه ۱۶ دادسرای فرهنگ و رسانه در تاریخ ۳۰ اردیبهشت حکم جلب پناهی را صادر کرده بود؛ این در حالی است که او همان روز برای رسیدگی به پرونده‌ای دیگر در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب حضور داشت. به گفته نیلی، پرونده دیگری نیز در شهریورماه در همین شعبه ۱۶ بازپرسی دادسرای فرهنگ و رسانه برای موکلش تشکیل شده و پناهی در آن پرونده هم در مرجع قضایی حاضر شده است. در حال حاضر، سه پرونده قضایی برای این کارگردان مفتوح است.
مصطفی نیلی در پایان تأکید کرده است که زمان رسیدگی به پرونده جدید به موکلش ابلاغ نشده بود و حکم صادرشده علیه او غیابی است.
جعفر پناهی در خردادماه سال گذشته نیز در پرونده‌ای جداگانه، به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی» به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود. آن حکم شامل دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال محرومیت از عضویت در گروه‌ها و تشکل‌های سیاسی و اجتماعی نیز می‌شد.
این کارگردان پس از ۱۴ سال ممنوع‌الخروجی، سال گذشته اجازه خروج از ایران را دریافت کرد. او پس از چند ماه سفر به اروپا و آمریکا، در نیمه نخست فروردین امسال از مرز زمینی به ایران بازگشت. پناهی در مدت حضورش در خارج از کشور، فیلم «یک تصادف ساده» را برای نمایش و تبلیغ همراهی می‌کرد؛ اثری که سال گذشته جایزه نخل طلای جشنواره فیلم کن را به دست آورد.
زندگی و مسیر هنری جعفر پناهی
جعفر پناهی در ۲۰ تیر ۱۳۳۹ در میانه متولد شد. او فارغ‌التحصیل رشته کارگردانی از دانشکده صداوسیماست و در مقام کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس، جوایز متعددی از جشنواره‌های بین‌المللی سینما دریافت کرده است.
پناهی از نوجوانی به هنر علاقه داشت. پدرش که نقاش ساختمان بود، نقش مهمی در تشویق او برای دنبال کردن این مسیر ایفا کرد. پناهی در ۱۲ سالگی با نوشتن یک داستان، جایزه کتابخانه محله‌شان را دریافت کرد؛ اتفاقی که می‌توان آن را یکی از نخستین نشانه‌های علاقه و استعداد او در زمینه نویسندگی دانست.
او سپس در فیلم کوتاه «فیل و فنجان» به‌عنوان بازیگر حضور پیدا کرد و به‌تدریج فعالیت خود را در سینما گسترش داد. پس از همکاری به‌عنوان دستیار در چند فیلم کوتاه، به عکاسی روی آورد و برای ثبت تصاویر به جبهه‌های جنگ ایران و عراق رفت. او در پادگان‌ها نیز نمایشگاه‌هایی از عکس‌های خود برگزار کرد.
پناهی در سال ۱۳۶۳، در ۲۴ سالگی وارد دانشگاه شد. سه سال بعد، همکاری با کامبوزیا پرتوی را به‌عنوان دستیار آغاز کرد و مدتی بعد در مرکز صداوسیمای بندرعباس به فیلم‌سازی پرداخت.
او پس از تجربه بازیگری و دستیاری عباس کیارستمی در فیلم «زیر درختان زیتون» در سال ۱۳۷۳، تصمیم گرفت نخستین فیلم بلند خود را بسازد. نتیجه این تصمیم، فیلم «بادکنک سفید» بود که در همان سال با فیلم‌نامه عباس کیارستمی برای شبکه دو سیما تولید شد.
«بادکنک سفید» در ایران چندان مورد استقبال قرار نگرفت، اما در جشنواره‌های بین‌المللی موفقیت‌های چشمگیری به دست آورد. جایزه دوربین طلایی جشنواره کن، جایزه هنر و تجربه کن، جایزه انجمن منتقدان بین‌المللی فیلم کن، جایزه بزرگ توکیو و جایزه فیلم سائوپائولو از جمله افتخارات این اثر بودند.
همسر و فرزندان جعفر پناهی
جعفر پناهی در دوران جوانی با طاهره سعیدی ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو فرزند به نام‌های پناه و سولماز است که هر دو خارج از ایران زندگی می‌کنند.
پناه پناهی، فرزند او، کارگردانی فیلم «جاده خاکی» را بر عهده داشته است؛ فیلمی که جایزه جشنواره فیلم لندن را دریافت کرد. او پیش از این نیز به‌عنوان دستیار با پدرش همکاری کرده بود.
سولماز پناهی در زمینه طراحی جواهرات و هنرهای بصری فعالیت می‌کند. او در سال ۱۳۷۸ در فیلم «دایره» به کارگردانی پدرش بازی کرد و در سال ۱۳۸۵ نیز مقابل دوربین عباس کیارستمی در فیلم «شیرین» قرار گرفت.
بازداشت‌ها و احکام قضایی پیشین جعفر پناهی
پناهی در مردادماه سال ۱۳۸۸ بازداشت شد و پس از چند روز آزادی خود را به دست آورد. با این حال، اسفندماه همان سال بار دیگر زندانی شد. او سرانجام در چهارم خرداد ۱۳۸۹، به دستور بازپرس و با تأیید دادستان عمومی و انقلاب تهران، پس از تودیع وثیقه ۲۰۰ میلیون تومانی از زندان آزاد شد.
بر اساس حکم صادرشده در آن دوره، پناهی به اتهام «اجتماع و تبانی و تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی» به شش سال حبس تعزیری محکوم شد. این حکم همچنین ۲۰ سال محرومیت از فیلم‌سازی، فیلم‌نامه‌نویسی، سفر به خارج از ایران و انجام هرگونه مصاحبه با رسانه‌ها و مطبوعات داخلی و خارجی را شامل می‌شد.
جوایز و افتخارات بین‌المللی
جعفر پناهی طی سال‌های فعالیت خود جوایز متعددی از جشنواره‌های معتبر سینمایی دریافت کرده است. مهم‌ترین افتخارات او عبارت‌اند از:
- جایزه دوربین زرین جشنواره کن برای فیلم «بادکنک سفید» در سال ۱۹۹۵
- جایزه ساخاروف در سال ۱۳۹۱
- خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین برای فیلم‌نامه «پرده» در سال ۲۰۱۳
- جایزه آسیا پاسیفیک برای فیلم‌نامه «گُل» در سال ۲۰۱۴
- خرس طلایی جشنواره فیلم برلین برای فیلم «تاکسی» در سال ۲۰۱۵
- جایزه بهترین فیلم‌نامه جشنواره فیلم کن برای «سه‌رخ» در سال ۲۰۱۸
- نامزدی جایزه آکادمی اسکار برای فیلم «این فیلم نیست»
- عضویت در هیئت داوران جشنواره‌هایی مانند اوراسیا، مونترال و روتردام
فیلم‌شناسی جعفر پناهی
کارنامه سینمایی جعفر پناهی شامل آثار داستانی و مستند متعددی است. از جمله فیلم‌های او می‌توان به این آثار اشاره کرد:
- ۱۳۶۷: گلنار
- ۱۳۷۲: زیر درختان زیتون
- ۱۳۷۳: بادکنک سفید
- ۱۳۷۵: مسافر جنوب
- ۱۳۷۶: آینه
- ۱۳۷۸: دایره
- ۱۳۷۸: جمعه
- ۱۳۸۲: طلای سرخ
- ۱۳۸۲: سربازهای جمعه
- ۱۳۸۳: کافه ترانزیت
- ۱۳۸۴: حکم
- ۱۳۸۴: آفساید
- ۱۳۸۷: کشتزارهای سپید
- ۱۳۸۸: اوریون
- ۲۰۱۱: این یک فیلم نیست
- ۲۰۱۳: پرده
- ۲۰۱۵: تاکسی
- ۲۰۱۸: سه‌رخ
- ۱۹۹۱: کیش، مستند
- ۱۹۹۲: دوست
- ۱۹۹۲: آخرین امتحان
- ۱۹۹۳: نگاه دوم، مستند
- ۱۹۹۷: اردکول، مستند
- ۲۰۰۷: گره‌گشایی، بخشی از فیلم «فرش ایرانی»
