تعرفه آب در ایران با هدف تحقق عدالت مصرف، بهصورت پلکانی بازنگری شده است. این مدل جدید با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی، محل سکونت و توان اقتصادی خانوارها طراحی شده تا مشترکان کممصرف تشویق شوند و پرمصرفها هزینه بیشتری پرداخت کنند. این سیاست همچنین تلاش دارد فاصله قابلتوجه میان قیمت تمامشده آب و نرخ فروش آن را کاهش دهد.
به گفته مسعود علویان صدر، معاون برنامهریزی و امور اقتصادی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، تعرفههای پلکانی بهگونهای تنظیم شدهاند که هم مشوقی برای مصرف بهینه باشند و هم فشار مالی بر مصرفکنندگان بالا وارد کنند. او تأکید کرد که تعرفهها با توجه به موقعیت جغرافیایی و اجتماعی هر منطقه متفاوتاند و ضریب تبعیض در آنها لحاظ شده تا توان اقتصادی خانوارها نادیده گرفته نشود.
علویان صدر توضیح داد که پیشتر الگوی مصرف بر اساس متوسط بعد خانوار در استانها محاسبه میشد، اما اکنون این محاسبه بهصورت شهری انجام میشود تا عدالت بیشتری در تعیین الگو رعایت شود. همچنین شرایط اقلیمی و نیازهای منطقهای در تعیین الگو نقش داشتهاند.
در بخش حمایتی، وزارت نیرو برای مشترکانی که کمتر از الگو مصرف میکنند، تعرفهای بسیار پایین در نظر گرفته است. بهطور متوسط، قبض ماهانه این گروه کمتر از ۲۰ هزار تومان است. برای مثال، مصرف ۵ مترمکعب آب در ماه معادل ۱۴,۸۰۰ تومان و مصرف ۱۱ مترمکعب حدود ۴۴,۵۰۰ تومان خواهد بود.
در تهران، الگوی مصرف ماهانه برای یک خانواده ۱۲ مترمکعب است که قبض آن حدود ۵۱ هزار تومان محاسبه میشود. مصرف دو برابر این مقدار (۲۴ مترمکعب) منجر به قبضی ۳۰۰ هزار تومانی خواهد شد و مصرف ۳۷ مترمکعب، هزینهای نزدیک به یک میلیون تومان در پی دارد.
بر اساس صورتهای مالی سال ۱۴۰۲، نرخ فروش هر مترمکعب آب ۴۲۹ تومان است، در حالی که قیمت تمامشده آن برای شرکت آب و فاضلاب ۴,۵۰۰ تومان برآورد شده. حتی برای مشترکانی که بیش از سه برابر الگو مصرف میکنند، نرخ پرداختی (۳,۹۰۰ تومان) همچنان کمتر از قیمت واقعی آب است.
در مناطق روستایی نیز این تفاوت چشمگیر است؛ نرخ فروش هر مترمکعب ۲۲۸ تومان و قیمت تمامشده آن ۷,۹۶۵ تومان است. در این مناطق، حتی با مصرف تا سه برابر الگو، نرخ دریافتی تنها ۷۴۴ تومان و برای چهار برابر الگو حدود ۲,۳۰۰ تومان خواهد بود.
