متحدان الکسی ناوالنی، رهبر ۴۷ ساله مخالفان روسیه که در فوریه ۲۰۲۴ در زندان “گرگ قطبی” در سیبری جان باخت، مدعی شدهاند او با سمی کشنده که از قورباغههای سمی اکوادور گرفته میشود، به دستور ولادیمیر پوتین و توسط مأموران زندان مسموم شده است. آنها مرگ او را نتیجه “یک اقدام بیرحمانه و وحشیانه” میدانند.
روز شنبه اعلام شد که این رهبر مخالف پوتین بر اثر مسمومیت با سم “اپیباتیدین” جان باخته است؛ سمی که در پوست قورباغههای سمی اکوادور یافت میشود. بریتانیا و چند کشور متحد دیگر این موضوع را تأیید کردهاند. این سم اعصاب که در دسته سلاحهای شیمیایی قرار میگیرد، قدرت کشندگی آن ۲۰۰ برابر دیامورفین است. یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، میگوید این سم باعث میشود “فرد در حالی که بهسختی نفس میکشد، با درد جان بدهد.”
همسر ناوالنی: پوتین یک قاتل است
یولیا ناوالنایا، همسر این مخالف سیاسی روس، در کنفرانس امنیتی مونیخ در حضور رسانهها سخنرانی کرد، جایی که وزیران خارجه بریتانیا، آلمان، سوئد و هلند نیز ضمن حمایت از او، در آنجا حضور داشتند. این چهار کشور به همراه فرانسه برای روشن شدن علت مرگ ناوالنی با یکدیگر همکاری کردهاند.
یولیا ناوالنایا در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: “دانشمندان پنج کشور اروپایی تأیید کردهاند که الکسی ناوالنی، همسرم، با اپیباتیدین مسموم شده است، یک سم عصبی که از مرگبارترین سمهای جهان به شمار میرود. در طبیعت، این سم روی پوست قورباغههای سمی اکوادور یافت میشود. این ماده فلج شدن، قطع تنفس و در نهایت مرگ دردناک فرد را به دنبال دارد.”
22
او افزود: “از همان روز اول مطمئن بودم همسرم مسموم شده، اما حالا مدرک داریم: پوتین، الکسی را با یک سلاح شیمیایی کشت. از کشورهای اروپایی بابت کار دقیق و دو سالهای که برای روشن شدن حقیقت انجام دادند، سپاسگزارم. ولادیمیر پوتین یک قاتل است و باید بابت تمام جنایتهایش پاسخگو باشد.”
یولیا ناوالنایا درباره حضورش در کنفرانس سال گذشته گفت: “پیدا کردن کلمات مناسب برایم سخت است. آن روز وحشتناکترین روز زندگیام بود. روی صحنه آمدم و گفتم الکسی ناوالنی، همسرم، مسموم شده است. برای دشمن درجه یک پوتین در یک زندان روسیه چه چیز دیگری ممکن بود رخ دهد؟ اما حالا میدانم این فقط یک حرف نیست، این یک مدرک علمی است.”
واکنش کشورهای اروپایی
قرار است نتایج کامل این تحقیقات به سازمان منع سلاحهای شیمیایی (OPCW) ارائه شود. مقامهای روسیه پیشتر ادعا کرده بودند مرگ ناوالنی مشکوک نبوده و نتیجه “مجموعهای از بیماریها”، از جمله نامنظمی ضربان قلب بوده است.
ایوت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، گفت چهار کشور با “عزم جدی و قاطع” برای کشف حقیقت با یکدیگر همکاری کردهاند: “نتایج تحقیقات مشترک بریتانیا، سوئد و دیگر شرکا نشان داد که یک سم کشنده در بدن الکسی ناوالنی پیدا شده است. این سم شناسایی و مشخص شد که از یک گونه قورباغه دارت اکوادوری نشأت میگیرد. دانشمندان بریتانیایی در آزمایشگاه پورتون داون نقش کلیدی در کشف این توطئه داشتند.”
در بیانیهای از سوی وزارت امور خارجه بریتانیا، این حمله “بیرحمانه و وحشیانه” و نقض آشکار کنوانسیون سلاحهای شیمیایی خوانده شد. بریتانیا، سوئد، فرانسه، آلمان و هلند در بیانیه مشترک خود تأکید کردند که نتایج به دست آمده از آزمایشگاه تأیید میکند ناوالنی با سم مرگبار اپیباتیدین مسموم شده است. آنها اعلام کردند مسکو ابزار، انگیزه و فرصت لازم برای انجام این حمله را داشته و هشدار دادند: “ما نگرانیم که روسیه همه سلاحهای شیمیایی خود را نابود نکرده باشد.”
نخستوزیر بریتانیا، کییر استارمر، نیز گفت: “نیت قاتلانه پوتین هیچ حد و مرزی نمیشناسد. الکسی ناوالنی شجاعت عظیمی در برابر ظلم نشان داد و عزم او برای آشکار کردن حقیقت میراثی پایدار بر جای گذاشته است. امروز فکر و دل من با خانواده اوست. او برای خاموش کردن منتقدان و رسیدن به اهداف وحشیانه خود، از هیچ اقدامی فروگذار نخواهد بود.”
یوهان وادهفول، وزیر امور خارجه آلمان، درباره تأثیر سم قورباغه دارت توضیح داد که این یک عصاره عصبی بسیار قوی است و قربانیان با خفگی و عذاب شدید جان میدهند.
ماریا مالمر استنرگارد، وزیر امور خارجه سوئد، بر اهمیت فهم علت واقعی مرگ ناوالنی تأکید کرد: “این موضوع اهمیت زیادی دارد تا بتوانیم روسیه را بابت اقداماتش پاسخگو کنیم و به افشای دروغهای مداوم آن ادامه دهیم. اکنون با این اطلاعات، مراحل بعدی اقدامات خود برای ارائه به سازمان منع سلاحهای شیمیایی آغاز خواهیم کرد. این روش دیگری برای افزایش فشار بر روسیه است.”
کرملین تاکنون به این اتهامات پاسخی نداده است. گفته میشود قبایل بومی در آمریکای جنوبی از این سم در تیرهای بادی یا نیزههای مخصوص شکار استفاده میکنند.
دولت پوتین پیشتر نیز در سال ۲۰۲۰ به تلاش برای ترور الکسی ناوالنی با استفاده از عامل اعصاب نوویچوک متهم شده بود؛ همان سلاح شیمیایی که گفته میشود روسیه در سال ۲۰۱۸ در تلاش ناموفق برای کشتن سرگئی اسکریپال و دخترش، جاسوس سابق روسیه، در خیابانهای سالزبری به کار برده است. ناوالنی از آن مسمومیت اولیه جان سالم به در برد و در آلمان بهبود یافت، سپس به روسیه بازگشت، جایی که بازداشت و زندانی شد و در نهایت جان سپرد.
