در پی تشدید تنشهای مرزی میان پاکستان و افغانستان، شایعاتی درباره کشته شدن ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر امارت اسلامی طالبان، در شبکههای اجتماعی منتشر شده است. این خبر که اولین بار توسط حساب کاربری “افغان تایمز” در پلتفرم ایکس منتشر شد، ادعا میکند که آخوندزاده به همراه ش شماری از فرماندهان ارشد طالبان در حملات هوایی ارتش پاکستان به مقر این گروه در کابل جان باخته است.
شایعهای بدون تأیید رسمی
تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ منبع رسمی از سوی طالبان یا دولت پاکستان صحت این خبر را تأیید نکرده است. افغان تایمز خود نیز در پست دیگری تأکید کرده که با وجود انتشار این ادعا، تاکنون ارتباطی با رهبر طالبان برقرار نشده و کشته شدن وی قابل تأیید نیست.
این شایعات در حالی منتشر میشود که از شامگاه پنجشنبه، دومین دور از درگیریهای خونین میان نیروهای پاکستانی و طالبان در امتداد مرزهای مشترک آغاز شده است. منابع خبری از حملات هوایی پاکستان به ولایات مختلف از جمله قندهار خبر میدهند؛ استانی که گمان میرود آخوندزاده بیشتر اوقات در آن اقامت دارد.
هبتالله آخوندزاده؛ رهبری مرموز و کمظهور
ملا هبتالله آخوندزاده، متولد ۱۹ اکتبر ۱۹۶۷، روحانی بلندپایهای است که از سال ۲۰۱۶ رهبری طالبان را بر عهده گرفته و پس از تسلط دوباره این گروه بر افغانستان در اوت ۲۰۲۱، به عنوان رهبر امارت اسلامی معرفی شده است. او که نقشی کلیدی در صدور فتواها و مدیریت ساختار قضایی طالبان، به ویژه وضع محدودیتهای گسترده علیه زنان دارد، به ندرت در انظار عمومی ظاهر میشود و ردپای رسانهای بسیار محدودی از او به جا مانده است.
رحمتالله نبیل، رئیس پیشین استخبارات افغانستان، در توصیف او گفته است: “آخوندزاده به عنوان رئیس دادگاه طالبان، در صدور احکام خود بیرحمانه عمل میکرده و نسبت به زنان دیدگاههای افراطی داشته است.” نبیل او را “مردی کوچکاندیش با شخصیتی ضعیف” خوانده که هرگز به خارج از منطقه سفر نکرده و “هیچ آشنایی با مسائل بزرگتر جهان ندارد.”
با این حال، بسیاری از اعضای طالبان به سبب جایگاه شرعی و قضایی او برایش احترامی ویژه قائلند. در اظهاراتی جنجالی، سرپرست وزارت تحصیلات عالی طالبان فروردینماه امسال، آخوندزاده را “نایب پیامبر” خوانده و اطاعت از او را “واجب” و بیاحترامی به وی را “حرام” اعلام کرده بود.
پیشینه حضور در طالبان
عضویت آخوندزاده در طالبان به سالهای ابتدایی شکلگیری این گروه در دهه ۱۹۹۰ بازمیگردد و از او به عنوان یکی از اعضای اولیه یاد میشود. پس از تسلط طالبان بر ولایت فراه در سال ۱۹۹۵، او در ساختار وزارت دعوت و ارشاد، امر به معروف و نهی از منکر فعالیت کرد و مدتی نیز در ننگرهار به عنوان قاضیالقضات حضور داشت. سپس به قندهار رفت و در مسجدی نزدیک کویته پاکستان به تدریس و موعظه پرداخت.
پس از سقوط حکومت اول طالبان در سال ۲۰۰۱، او ریاست شورای علمای دینی طالبان را بر عهده گرفت و سپس مدیریت دادگاههای شرعی این گروه را در مناطق تحت نفوذش به دست گرفت. همزمان به عنوان یکی از چهرههای ارشد شورای کویته، نقش پررنگتری در تصمیمسازیهای کلیدی طالبان ایفا کرد.
انتخاب غیرمنتظره به رهبری
پس از کشته شدن ملا اختر محمد منصور، رهبر پیشین طالبان، در حمله پهپادی آمریکا در سال ۲۰۱۶، سخنگوی طالبان در بیانیهای از انتخاب هبتالله آخوندزاده به عنوان “امیرالمؤمنین” جدید خبر داد. این انتخاب با وجود گزینههای محتملتری مانند سراجالدین حقانی یا محمد یعقوب، برای بسیاری از ناظران غافلگیرکننده بود. گزارشها حاکی از آن است که اطلاعات درباره پیشینه او حتی برای برخی نهادهای اطلاعاتی نیز محدود بوده است.
گفته میشود آخوندزاده در زمان معاونت ملا اختر منصور، معتقد بود هر کس رهبری معنوی او را به چالش بکشد باید اعدام شود. بر اساس گزارشهای منتشر شده، دستکم دو سوءقصد علیه او صورت گرفته؛ یکی در سال ۲۰۱۲ در پاکستان و دیگری در سال ۲۰۱۹ در بلوچستان. همچنین عبدالرحمان، پسر کوچکش، در جولای ۲۰۱۷ در حمله انتحاری به پایگاه نظامی افغانستان در گرشک هیرمند جان باخت.
نقش در تحولات اخیر
پس از معرفی ملاعبدالغنی برادر به عنوان چهره محوری مذاکرات با آمریکا، آخوندزاده از جایگاه رهبری، چارچوب کلی گفتوگوها و مسیر سیاسی طالبان را هدایت کرد؛ روندی که به امضای توافقنامه دوحه در سال ۲۰۲۰ و خروج نیروهای آمریکایی انجامید. در ادامه، طالبان با پیشرویهای سریع در سال ۲۰۲۱، حکومت جمهوری افغانستان را کنار زد و آخوندزاده به عنوان رهبر امارت اسلامی معرفی شد.
وضعیت کنونی
با تشدید تنشها میان پاکستان و طالبان و حملات هوایی به ولایات مختلف از جمله قندهار، اکنون این پرسش مطرح است که آیا شایعات کشته شدن رهبر مرموز طالبان واقعیت دارد یا نه؟ تا روشن شدن وضعیت از سوی منابع رسمی، باید این اخبار را در حد گمانهزنیهای تأییدنشده تلقی کرد. با این حال، قطع ارتباط با آخوندزاده در چنین شرایط حساسی، خود بر ابهامات پیرامون سرنوشت او افزوده است.
