با گذشت بیش از یک هفته از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل، شاهد انفجار صدها تن بمب و ماده شیمیایی در سراسر کشور بودیم که منجر به آلوده شدن محیط زیست شده است.
شب گذشته چهار انبار نفت در پایتخت هدف حمله قرار گرفت و دود و غبار ناشی از آن، ساعتها آسمان پایتخت را رها نکرد. به علاوه، این حملات خسارتهای جبران ناپذیری به ایران وارد کرده است. جنگها چه زود و چه دیر تمام میشوند و کشورهای مورد حمله با کوهی از مشکلات و خسارتها روبهرو خواهند شد. خسارتهایی که بسیاری از آنها حتی قابل جبران نیست.
خطر آلودگی آب و خاک و بارانهای اسیدی
به گزارش رویداد۲۴، مهدی زارع، استاد پژوهشکده زمین شناسی درباره بمبارانهایی که محیط زیست بیدفاع را هدف قرار داده میگوید: بمبارانها و در پی آن انفجارهای رخ داده که باعث آزادشدن مواد سمی و غیرارگانیک میشود، فجایعی مانند باران اسیدی، به همراه اکسید نیتروژن و اکسید سولفور و اسیدی شدن حوضچهها با اسید نیتریک و اسید سولفوریک، از بین رفتن آبزیان مانند ماهیها و آسیب به کشاورزی و جنگلها را به بار میآورد. علاوه بر اینکه فلزات سنگین و سمی آزاد شده باعث آلودگی خاک و کم بار شدن محصولات کشاورزی و آلودگی آبهای زیرزمینی میشوند. تخریب اکوسیستم در اثر باقیماندههای سمی بهویژه در مناطق خشک و صحرایی که بادهای غبار آلود اورانیوم یا کربن سیاه را حمل میکنند، رخ میدهد.
هوای رادیواکتیوی و افزایش سرطان
او در ادامه با تاکید بر تاثیر مواد رادیو اکتیو آزاده شده ناشی از انفجارها میگوید: رادیواکتیویته، اورانیوم کمچگال، اگر در فضای باز یا مناطق خشک مانند ایران عراق، افغانستان یا سوریه با گرد و غبار آمیخته شود، میتواند برای چند دهه یا حتی صد سال باقی بماند و ساکنان این مناطق را به سرطان ریه مبتلا کند.
زارع میگوید: کربن آزاد شده در اثر بمباران منابع هیدروکربنی، با حمل شدن در هوا، میتواند تا ۱۰۰۰ کیلومتر را طی کند و در مناطق دوردست نیز اثر بگذارد. دیاکسینها از سمیترین ترکیبات آلی هستند و حتی در مقدار کم میتواند منجر به اختلالات عصبی و تولید ناخواسته نوزادان با عیوب مادرزادی شوند.
او درباره راههای مواجه با این خطرات تاکید میکند: مردم در مواجهه با این شرایط باید پوشش و محافظت فردی مثل ماسک N۹۵ یا P۱۰۰ برای جلوگیری از ورود ذرات کربن را رعایت کنند.
استاد زمین شناسی ادامه میدهد: استفاده از لباس ضدغبار و ضدسمی بهویژه در مناطقی که دود یا غبار انفجارهای نظامی وجود دارد، الزامی است و برای محافظت از چشم از ورود ذرات توصیه میشود. در مناطقی که انفجارها رخ داده، از ورود به فضای باز اکیدا خودداری شود.
مهدی زارع توصیه میکند که مردم از فیلترهای هوا مانند فیلترهای خانگی استفاده کنند.
این پژوهشگر تاکید میکند: از مصرف آبهایی که ممکن است آلوده باشند خودداری شود. پس از اتمام جنگ مراجعه به پزشک به ویژه اگر نشانههایی مانند سرفه، سکته تنفسی، یا سرفه مداوم وجود دارد، الزامی است. آزمایشهای ریوی و سرطانی نیز توصیه میشود.
شدت تخریب در اثر انفجار انواع مهمات
زارع با اشاره به شدت انفجارها گفت: موشکها، بمبها و پرتابههای ارتش متجاوز آمریکا ضربههای مکانیکی و لرزههای متفاوتی ایجاد میکنند. انفجارهای موشکهای شلیک شده از زمین یا هواپیما، بهصورت ضربههای موجی متمرکز و سیلمانند اتفاق میافتد. این ضربهها میتوانند ۱۰۰ تا ۱٬۰۰۰ کیلوژول انرژی را در یک فاصله کوچک (مثلاً ۱۰ تا ۵۰ متر) انتقال دهند و لرزههایی به بزرگی ۰.۱ تا ۰.۵ ریشتر ایجاد کنند و میتوانند سازههای نزدیک را بهصورت مکانیکی و صوتی تخریب کنند.
زارع در ادامه اضافه میکند: انفجارهای بمبهای بزرگ (Large Explosives)، میتواند ضربههای مکانیکی بسیار زیادی ایجاد کند میتوانند ۱٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ کیلوژول انرژی را در یک فاصله کوچک (مثلاً ۱۰ تا ۵۰ متر) انتقال دهند و موجب تخریب سنگین شوند. انفجار با آزادی انرژی معادل ۱۰٬۰۰۰ کیلوژول لرزهای با بزرگای ۲ تا ۲.۵ ریشتر ایجاد میکند.
استاد زمین شناسی درباره تشریح مواد منفجره و میزان خسارات تاکید میکند: ماده منفجره، با حجم حدود هزار کیلوگرم و انرژی تخریب حدود ۱۰۰ کیلوتون میتواند لرزهای با بزرگی حداکثر ۱ تا ۲ ریشتر ایجاد کند. نتیجه این موشک تخریب سازهها با استفاده از تکههای چکشی (Fragmentation) و سپس تخریب عمیق با انتشار موج فشار (Shockwave) است.
زارع در توضیح میزان خسارت بمبهای سنگر شکن میگوید: بمبهای سنگرشکن (SMB – Stone Breaker Bombs)، با آزاد کردن انرژی به میزان ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلوژول میتواند لرزهای به بزرگای ۰.۵ تا ۲ ریشتر ایجاد کند و سازههای سنگی و فلزی و سکویهای بتنی و بتنهای زمینی را تخریب کند.
انفجارها و تهدیدهای سلامتی
این پژوهشگر با اشاره به اقدامات آمریکا در جنگهای اخیر میگوید: آمریکا بهویژه در جنگ اخیر با ایران و جنگ افغانستان در سالهای پس از ۲۰۰۳ از موشکهای کروز و بمبهای سنگرشکن استفاده کرده است. دود برخواسته در نتیجه انفجار این بمبها، منجر به آزاد شدن کربن سیاه از سوختهای ناقص انفجارها می شود؛ کربن سیاه اصلیترین ماده در دود ناشی از انفجار اورانیوم کم چگال است.
زارع توضیح داده که اورانیوم کمچگال (DU) هنگام سوختن، اکسید اورانیوم (UO₂) آزاد میکند که حاوی ماده رادیواکتیو است.
او به وجود اکسیدهای نیتروژن (NOₓ) ناشی از سوختن در دمای بالا در دود ناشی از انفجار هم اشاره کرد است. زارع میگوید: اکسید سولفور (SO₂) از سوختن سوختهای حاوی سولفور موشکها هم آزاد می شود. انفجارهایی موادی مانند TNT سمیترین محصولاتشان را مانند بنزین، تولوئن و دیاکسینها آزاد میکنند.
او در تشریح خطرات اسنتشاق این گازهای سمی میگوید: اسنشاق این دودهای سمی مخاطرات بهداشتی کوتاهمدت مانند سرفه، سکته تنفسی، التهاب چشم، آسم، تهوع، بهویژه در موارد بالای دود یا غبار اورانیوم ایجاد میکند و در بلندمدت سرطان ریه ناشی از کربن سیاه و دیاکسین، آسیب به کلیه، سیستم عصبی از فلزات سنگین و ترکیبات آلی، ضعف سیستم ایمنی و عوارض زایمانی مرتبط با آلایندههای پایدار مانند دیاکسین از عوارض این انفجارات است. گروههای پرخطر شامل کودکان، سالمندان، افراد با آسم هستند.