بر اساس دادههای صندوق بینالمللی پول، بانکهای مرکزی در پایان سال ۲۰۲۵ مجموعاً ۱۳.۱ تریلیون دلار ذخایر ارزی خارجی در اختیار داشتند که سهم دلار از این حجم بیش از نیمی از کل بود؛ یورو با ۲۰.۲ درصد در رتبهی دوم قرار گرفت و سهم رنمینبی چین با ۲.۰ درصد، از اوج خود در سال ۲۰۲۲ کاهش یافت.
با وجود سالها بحث دربارهی دلارزدایی و تلاش کشورهایی مانند چین و روسیه برای کاهش وابستگی به دلار، جدیدترین دادههای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد که این ارز همچنان با فاصلهای چشمگیر، بر ذخایر ارزی جهان حکمرانی میکند. بر اساس گزارش ترکیب ارزی ذخایر رسمی ارز خارجی (COFER) در سهماههی چهارم سال ۲۰۲۵، بانکهای مرکزی جهان مجموعاً ۱۳.۱ تریلیون دلار ذخایر ارزی خارجی در اختیار داشتند که از این میان، ۷.۴۶ تریلیون دلار (معادل ۵۶.۸ درصد) به دلار آمریکا اختصاص داشت.
سلطهی بیرقابت دلار
سهم ۵۶.۸ درصدی دلار از مجموع ذخایر جهانی، بیش از سهم همهی سایر ارزهای اصلی ذخیرهای روی هم است. این سلطه ناشی از چند عامل کلیدی است: بزرگی اقتصاد آمریکا، عمق و نقدشوندگی بازار اوراق خزانهداری ایالات متحده و نقش محوری دلار در تجارت و مالیه جهانی. بسیاری از کالاهای اساسی، از جمله نفت، همچنان به دلار قیمتگذاری و تسویه میشوند و این امر تقاضا برای این ارز را در سراسر جهان تقویت میکند.
هرچند سهم دلار از حدود ۶۵ درصد در یک دههی پیش کاهش یافته، اما هیچ ارز دیگری نتوانسته است بهعنوان جایگزینی روشن برای آن ظهور کند.
یورو؛ مهمترین گزینهی جایگزین
یورو با ۲.۶۶ تریلیون دلار ذخایر، معادل ۲۰.۲ درصد از کل، در جایگاه دوم قرار دارد. با وجود فاصلهی قابلتوجه با دلار، یورو همچنان اصلیترین گزینهی تنوعبخشی برای بانکهای مرکزی محسوب میشود. این ارز از اندازهی اقتصادی منطقهی یورو و نقدشوندگی بازار اوراق قرضهی دولتی اروپا بهره میبرد. دلار و یورو روی هم، بیش از سهچهارم کل ذخایر ارزی جهان را تشکیل میدهند.
سهم ناچیز رنمینبی و رشد ارزهای کوچکتر
یکی از یافتههای قابلتوجه این گزارش، سهم نسبتاً کوچک رنمینبی چین است. بانکهای مرکزی در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۲۵۷ میلیارد دلار ذخایر یوآن در اختیار داشتند که تنها ۲.۰ درصد از کل ذخایر جهانی را شامل میشود. این رقم نسبت به اوج ۲.۹ درصدی سال ۲۰۲۲ کاهش یافته است؛ اتفاقی که برخلاف انتظاراتی رخ داده که تنشهای ژئوپولیتیکی را عاملی برای رشد پذیرش یوآن میدانستند. بهنظر میرسد بهجای آنکه تنوعبخشی ذخایر عمدتاً به سوی رنمینبی جریان پیدا کند، این تنوع میان ارزهایی مانند دلار کانادا (۲.۵ درصد)، دلار استرالیا (۲.۰ درصد) و فرانک سوئیس (۰.۲ درصد) و مجموعهای رو به رشد از ارزهای ذخیرهای کوچکتر توزیع شده است.
نگاهی به سایر ارزها
ین ژاپن با ۰.۷۶ تریلیون دلار (۵.۸ درصد) و پوند استرلینگ با ۰.۵۸ تریلیون دلار (۴.۴ درصد) بهترتیب در رتبههای سوم و چهارم قرار دارند. سایر ارزها نیز با سهم ۶.۱ درصدی، باقیماندهی ذخایر را تشکیل میدهند. در مجموع، دلار آمریکا، یورو، ین و پوند، بیش از ۸۷ درصد از کل ذخایر ارزی جهان را در اختیار دارند.
