در یک دستاورد بی‌سابقه پزشکی، برای نخستین بار در جهان، ریه یک خوک به بدن انسان پیوند زده شد—رویدادی که کارشناسان آن را «نقطه عطفی» در علم پیوند عضو می‌دانند. این جراحی نوآورانه توسط پژوهشگران چینی در دانشگاه پزشکی گوانگژو انجام شد و امیدهای تازه‌ای برای مقابله با بحران جهانی کمبود اعضای اهدایی ایجاد کرده است.
🔬 جزئیات جراحی تاریخی
در ماه مه ۲۰۲۴، این عمل روی یک بیمار ۳۹ ساله که دچار مرگ مغزی بود انجام شد. انتخاب چنین بیماری به پزشکان اجازه داد تا بدون به خطر انداختن جان فردی زنده، عملکرد و دوام ریه حیوانی را در بدن انسان بررسی کنند. ریه مورد استفاده از خوکی گرفته شده بود که به‌طور خاص برای این هدف پرورش یافته و شش بار اصلاح ژنتیکی شده بود تا سازگاری بیشتری با بدن انسان داشته باشد.
📊 نتایج اولیه و چالش‌ها
طبق گزارش منتشرشده در نشریه Nature Medicine، این ریه به مدت ۹ روز در بدن بیمار فعال باقی ماند. با این حال، در همان روز نخست علائم تورم ظاهر شد و در ادامه هفته، نشانه‌هایی از رد پیوند مشاهده شد—یادآور چالش‌های پیچیده‌ای که در مسیر پیوند اندام‌های حیوانی به انسان وجود دارد.
🗣️ واکنش متخصصان
بئاتریس دومینگز-خیل، مدیر سازمان ملی پیوند اسپانیا، این اقدام را گامی تاریخی در مسیر حل بحران کمبود عضو دانست. او تأکید کرد که این نخستین بار است که ریه یک خوک اصلاح‌شده ژنتیکی به بدن انسانی دچار مرگ مغزی پیوند زده شده و این مسیر می‌تواند راهی نو برای تأمین ریه‌های مورد نیاز بیماران باشد.
📉 بحران جهانی کمبود ریه
در سال گذشته، تنها ۸٬۲۳۶ مورد پیوند ریه در سراسر جهان انجام شد، در حالی که هزاران بیمار همچنان در صف انتظار باقی مانده‌اند. در اتحادیه اروپا، بیش از ۲۰۰ نفر پیش از دریافت عضو جان خود را از دست دادند.
👨⚕️ نظر متخصصان مستقل
پروفسور ایوان فرناندز وگا از دانشگاه اوویدو، که در این پروژه مشارکت نداشت، این مطالعه را پیشگامانه خواند و گفت: «این نخستین شواهد انسانی از امکان‌پذیری فنی پیوند ریه حیوانی است، هرچند هنوز چالش‌هایی مانند تورم، رد پیوند و عفونت پابرجاست.»
🐖 پیشرفت‌های اخیر در پیوند اندام حیوانی
پیش‌تر در سال جاری، جراحان چینی موفق شدند کبد اصلاح‌شده ژنتیکی خوک را به بیماری پیوند بزنند. همچنین در سال گذشته، کلیه‌ای از خوک به بدن یک فرد زنده منتقل شد. این دستاوردها امیدهای تازه‌ای برای آینده پیوند اعضا ایجاد کرده‌اند، اما پژوهشگران تأکید دارند که پیش از استفاده از ریه خوک برای بیماران زنده، تحقیقات بیشتری لازم است.
💡 چه زمانی پیوند ریه ضروری می‌شود؟
پیوند ریه زمانی ضرورت پیدا می‌کند که عملکرد ریه‌ها به‌شدت مختل شده باشد و هیچ درمان مؤثری وجود نداشته باشد. بیماری‌هایی مانند COPD، فیبروز ریوی، فیبروز کیستیک و فشار خون ریوی از جمله دلایل رایج نیاز به پیوند هستند. در چنین شرایطی، بیمار با دشواری شدید در تنفس مواجه است و بدون پیوند، خطر مرگ وجود دارد.
این پیشرفت علمی، هرچند هنوز در مراحل ابتدایی است، می‌تواند در آینده‌ای نه‌چندان دور، جان هزاران بیمار را نجات دهد.
